VKSND khu vực 1, TP Hồ Chí Minh đột phá từ thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích

Chủ động bám sát địa bàn

Thực hiện Kế hoạch số 154/KH-VKS ngày 20/8/2026 của VKSND tối cao và Kế hoạch số 1139/KH-VKS-P9 của VKSND TP Hồ Chí Minh, VKSND khu vực 1, TP HCM đã ban hành Báo cáo số 756/CV-VKSKV1 ngày 4/9/2026 đánh giá toàn diện tình hình thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích từ ngày 1/1/2026 đến 31/8/2026.

VKSND khu vực 1, TP HCM làm việc với các doanh nghiệp nợ tiền Bảo hiểm xã hội, cơ sở Tân Định.

Theo báo cáo, địa bàn quản lý của VKSND khu vực 1 gồm 10 phường thuộc khu vực đô thị trung tâm TP Hồ Chí Minh. Nhận diện các rủi ro về xâm phạm tài sản công, trật tự quản lý đô thị, vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như quyền lợi của các nhóm dễ bị tổn thương, đơn vị đã phân công 1 Phó Viện trưởng, 1 Kiểm sát viên chủ trì và thành lập 3 Tổ công tác phụ trách 10 phường.

Trong kỳ báo cáo, VKSND khu vực 1 đã tiếp nhận và xử lý 193 nguồn tin. Phân loại theo nguồn thu nhập cho thấy: 141 vụ việc từ cơ quan nhà nước chuyển đến, 8 vụ thông qua công tác kiểm sát, 2 vụ qua báo chí-dữ liệu công khai, 1 vụ việc thông qua đường dây nóng, Viện kiểm sát tự phát hiện vụ án hình sự - dân sự 2 vụ việc, nguồn khác 39 vụ việc.

Phân theo lĩnh vực, chiếm số lượng lớn nhất là bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) với 159 vụ việc. Tiếp theo là lĩnh vực quyền dân sự của trẻ em, người cao tuổi, đối tượng yếu thế và kinh phí bảo trì chung cư với 20 vụ việc; đất đai và tài sản công 11 vụ việc; môi trường 1 vụ việc; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 1 vụ việc; và lĩnh vực khác 1 vụ việc.

Kiểm sát viên tuyên truyền, giải đáp về Nghị quyết 205/2025/QH15 tại Bệnh viện Nhi Đồng 2.

Đáng chú ý, đơn vị đã lập 193 hồ sơ xác minh, ban hành 9 văn bản yêu cầu cung cấp tài liệu và tiến hành làm việc, ghi lời khai tại 115 vụ việc, trong đó làm việc trực tiếp với 107 đơn vị chậm đóng BHXH. Để phục vụ công tác truy xuất, 100% hồ sơ dân sự công ích được thao tác, cập nhật tiến độ và số hóa tài liệu trên phần mềm Quản lý án công ích, song song với việc lưu trữ và đánh số bút lục hồ sơ giấy theo đúng quy định.

Một trong những kết quả thực chất nổi bật được ghi nhận tại VKSND khu vực 1 là công tác bảo vệ quỹ an sinh xã hội. Thông qua các công văn đôn đốc và làm việc trực tiếp với các cơ sở BHXH Tân Định, Nhiêu Lộc, Xóm Chiếu cùng các doanh nghiệp nợ đọng, VKSND khu vực 1 đã vận động, tác động trực tiếp giúp truy thu và thu hồi thành công hơn 21,5 tỉ đồng tiền chậm đóng BHXH từ các doanh nghiệp tự khắc phục vi phạm. Ngoài ra, đơn vị đang chuẩn bị hồ sơ để thực hiện khởi kiện chính thức 5 doanh nghiệp nợ BHXH kéo dài, nghiêm trọng trong tháng 10/2026.

Bên cạnh đó, qua thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án hình sự “Sản xuất hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với bị can Nguyễn Hoài Nam, VKSND khu vực 1 đã ban hành Kiến nghị số 23/KN-VKS-DS ngày 23/3/2026 gửi Chủ tịch UBND phường Tân Định. Kiến nghị nêu rõ những kẽ hở trong quản lý cư trú, nhà cho thuê và quản lý thị trường tại địa phương, đồng thời yêu cầu UBND phường Tân Định tăng cường rà soát các hộ kinh doanh, phối hợp kiểm tra an toàn thực phẩm và tuyên truyền pháp luật để phòng ngừa vi phạm tương tự.

Đối với việc xử lý vi phạm quản lý nhà đất công, VKSND khu vực 1 đang tập trung xác minh vụ việc nợ đọng tiền thuê nhà công sản tại số 359 Điện Biên Phủ và số 266/1 Cách Mạng Tháng Tám.

VKSND khu vực 1, TP HCM đã chủ động bám sát địa bàn, tích cực phối hợp với các đơn vị trên địa bàn phụ trách để tuyên truyền Nghị quyết 205/2025/QH 15.

Quyết liệt thu hồi tài sản công

Một bước tiến quan trọng thể hiện tính quyết liệt trong công tác thí điểm bảo vệ lợi ích công của VKSND khu vực 1 là việc ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích về việc “Tranh chấp hợp đồng thuê nhà, đất và yêu cầu thực hiện nghĩa vụ thanh toán đối với tài sản công” gửi TAND khu vực 1.

Theo Quyết định khởi kiện, đối tượng bị khởi kiện là ông H.V.P (SN 1959) – người đại diện, trực tiếp quản lý và sử dụng mặt bằng thuê của cơ sở sửa chữa ôtô Thành Công tại địa chỉ 266/1 Cách Mạng Tháng Tám, phường Nhiêu Lộc. Các bên có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bao gồm: Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích Quận 3, UBND phường Nhiêu Lộc, cơ sở sửa chữa ôtô Thành Công, bà L.T.T (SN 1956) và ông H.M.H (SN 1989).

Nội dung vụ việc thể hiện, nhà đất số 266/1 Cách Mạng Tháng Tám đã được xác lập sở hữu Nhà nước từ năm 1994. Sau nhiều lần ký hợp đồng cho thuê, hợp đồng thuê nhà diện sản xuất, kinh doanh giữa Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích Quận 3 và cơ sở sửa chữa ôtô Thành Công do ông H.V.P đại diện là hợp đồng cuối cùng, với thời hạn thuê đến hết ngày 31/12/2022.

Tuy nhiên, sau khi hợp đồng hết hạn, ông P. và gia đình vẫn tiếp tục quản lý, sử dụng mặt bằng mà không bàn giao lại, đồng thời không hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Dù phía Công ty Công ích Quận 3 và UBND phường Nhiêu Lộc đã nhiều lần ra thông báo thu hồi và làm việc, vụ việc vẫn kéo dài.

Đến ngày 15/9/2026, sau khi UBND phường Nhiêu Lộc ra Quyết định cưỡng chế số 1859/QĐ-UBND để thu hồi đất làm dự án Trường Mầm non 10, ông Phú và gia đình mới bàn giao mặt bằng, nhưng toàn bộ nghĩa vụ tài chính tồn đọng vẫn chưa được khắc phục.

Nhờ việc quán triệt nghiêm túc Nghị quyết số 205/2025/QH15, VKSND khu vực 1, TP HCM đã chủ động vào cuộc bảo vệ lợi ích công và các nhóm yếu thế.

Nhận định hành vi không thanh toán tiền thuê tài sản công đã làm xâm phạm trực tiếp đến lợi ích của nhà nước theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 và Thông tư liên tịch số 09/2025/TTLT, VKSND khu vực 1 đã ra quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, đồng thời kiến nghị Công ty Công ích Quận 3 thực hiện quyền khởi kiện. Ngày 7/9/2026, Công ty Công ích Quận 3 có văn bản đề nghị Viện kiểm sát đứng ra khởi kiện.

Căn cứ khoản 1 Điều 14 Nghị quyết số 205/2025/QH15, VKSND khu vực 1 đã ban hành Quyết định khởi kiện, yêu cầu TAND khu vực 1 buộc ông H.V.P thanh toán cho Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích Quận 3 tổng số tiền hơn 1,7 tỉ đồng (tiền thuê nhà, đất và sử dụng mặt bằng tồn đọng tính đến ngày 31/8/2026). Buộc ông P. tiếp tục thanh toán tiền sử dụng mặt bằng thực tế phát sinh từ ngày 1/9/2026 cho đến ngày hoàn tất việc bàn giao mặt bằng.

Hồ sơ khởi kiện chuyển sang Tòa án đã bao gồm đầy đủ các danh mục tài liệu, chứng cứ được số hóa và đánh số bút lục chặt chẽ. Đây được xem là vụ việc điển hình thể hiện vai trò chủ động, quyết liệt của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ tài sản công, không để xảy ra tình trạng thất thoát ngân sách nhà nước.

Sự can thiệp kịp thời, nhân văn

Không chỉ dừng lại ở các giá trị kinh tế, tinh thần của Nghị quyết 205/2025/QH15 được VKSND khu vực 1 hiện thực hóa sâu sắc qua các hoạt động bảo vệ quyền dân sự cho nhóm người dễ bị tổn thương.

VKSND khu vực 1 đã hỗ trợ làm thủ tục cấp 6 Giấy khai sinh cho các trường hợp trẻ bị bỏ rơi và người cao tuổi. Đồng thời, phối hợp cấp 7 Thẻ căn cước/mã định danh cá nhân cho các công dân lớn tuổi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Nhiều hồ sơ kiểm sát thể hiện sự can thiệp kịp thời, nhân văn của Viện kiểm sát khi bảo đảm quyền được đến trường của trẻ em.

Trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15, VKSND khu vực 1, TP HCM can thiệp kịp thời, đầy nhân văn.

Theo đó, ngày 23/4/2026, VKSND khu vực 1 ban hành Kiến nghị số 23/KN-VKSKV1 gửi Chủ tịch UBND phường Cầu Ông Lãnh về trường hợp em L.N.M.H (SN 2016, con bà Lê Thị Ngọc Hà). Mặc dù bé đã có Giấy khai sinh và đăng ký tạm trú, nhưng do địa phương bỏ sót trong khâu rà soát danh sách phổ cập giáo dục nên bé chưa được phân tuyến đi học. Kiến nghị của Viện kiểm sát đã yêu cầu UBND phường khẩn trương hoàn thiện thủ tục, bố trí trường học đúng tuyến cho em H., đồng thời rà soát toàn bộ trẻ em trong độ tuổi đến trường trên địa bàn.

Đặc biệt qua công tác rà soát thông tin trẻ bị bỏ rơi tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 và Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức thể hiện trường hợp bệnh nhi L.H.A (SN 2025, con bà L.T.H.V). Bé sinh thiếu tháng (33 tuần 4 ngày, nặng 1,4kg), mắc nhiều bệnh lý bẩm sinh phức tạp như suy hô hấp, còn ống động mạch (PDA) lớn, cao áp phổi nặng, viêm màng não. Sau khi được chuyển từ Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức sang Bệnh viện Nhi Đồng 2, Khoa Hồi sức Sơ sinh Bệnh viện Nhi Đồng 2 đã lập biên bản xác nhận trẻ bị bỏ rơi do không liên lạc được với thân nhân. Những thông tin này đã được Tổ công tác của VKSND khu vực 1 cập nhật, xác minh sát sao để bảo đảm các quyền lợi y tế và bảo trợ tốt nhất cho bệnh nhi.

VKSND khu vực 1, TP HCM phối hợp với Công an phường Cầu Ông Lãnh trao Căn cước công dân cho người cao tuổi.

Qua phản ánh của người dân, VKSND khu vực 1 đã ban hành kiến nghị gửi UBND và Công an phường Tân Định về trường hợp ông V.Ng.D (SN 1973, là người mất năng lực hành vi dân sự). Bệnh tâm thần phân liệt của ông D. biến chứng nặng, có hành vi đập phá, tấn công người thân và phóng uế gây mất an ninh trật tự. Từ kiến nghị này, cơ quan chức năng đã đưa ông D. đi điều trị tại cơ sở chuyên khoa tâm thần, đồng thời làm thủ tục bảo trợ xã hội, cấp thẻ BHYT và hỗ trợ kinh phí chăm sóc 650.000 đồng/tháng cho người nuôi dưỡng.

Dù còn đối mặt với áp lực thiếu hụt biên chế và khối lượng công việc lớn, những kết quả cụ thể trong 8 tháng đầu năm 2026 của VKSND khu vực 1, TP HCM đã khẳng định vai trò thiết thực của cơ quan Kiểm sát trong việc bảo vệ công lý, bảo vệ tài sản nhà nước và đồng hành cùng những hoàn cảnh yếu thế trong xã hội.