Từ tuyên truyền đến hành động: Dấu ấn Nghị quyết 205 tại xã Xuân Nha, tỉnh Sơn La

Đưa pháp luật đến với địa bàn vùng cao biên giới

Xã Xuân Nha, tỉnh Sơn La là địa bàn vùng cao biên giới, mật độ dân cư thấp, chỉ khoảng 38 người/km². Địa bàn rộng, địa hình đồi núi chia cắt mạnh, dân cư phân bố không đồng đều, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn, tạo ra những rào cản đáng kể trong công tác quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật.

Đoàn công tác VKSND khu vực 6 tại xã Xuân Nha - khởi đầu hành trình đưa pháp luật đến với địa bàn vùng cao biên giới.

Trên địa bàn, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số, chủ yếu là dân tộc Mông, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp truyền thống. Trình độ dân trí không đồng đều, nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, đặc biệt tại các bản vùng sâu, vùng xa, khu vực giáp biên. Đây chính là nguyên nhân sâu xa làm phát sinh nhiều tồn tại trong lĩnh vực quản lý hành chính, nhất là công tác đăng ký, quản lý hộ tịch.

Thực tiễn cho thấy, với quy mô dân số trên 10.000 người phân bố phân tán trên địa bàn rộng, vẫn còn tình trạng nhiều trường hợp người dân chưa thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ việc đăng ký khai sinh theo quy định. Một bộ phận trẻ em sinh ra không được đăng ký khai sinh đúng thời hạn; nhiều người dân không có giấy tờ hộ tịch gốc, dẫn đến không đủ điều kiện để được cấp căn cước công dân.

Hệ quả là không ít trường hợp rơi vào tình trạng “không có danh tính pháp lý đầy đủ”, gặp khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như giáo dục, y tế, an sinh xã hội; đồng thời gây trở ngại cho công tác quản lý dân cư, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự trên địa bàn.

Từ những đặc điểm đó đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan tiến hành tố tụng, trong đó có ngành Kiểm sát, phải tăng cường công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hộ tịch; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật; kịp thời phát hiện, kiến nghị khắc phục vi phạm nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

VKSND khu vực 6 tuyên truyền Nghị quyết 205 đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân xã Xuân Nha.

Nhận thức rõ yêu cầu thực tiễn nêu trên, VKSND khu vực 6, tỉnh Sơn La đã xác định công tác tuyên truyền pháp luật là khâu đột phá trong triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Trong Tháng Thanh niên, từ ngày 3/3 - 21/3/2026, VKSND khu vực 6 đã tổ chức 10 buổi tuyên truyền pháp luật trên địa bàn với đối tượng tham gia không chỉ là học sinh các trường THPT mà còn mở rộng đến đông đảo người dân, cán bộ, đảng viên đang công tác, sinh sống tại địa phương.

Nội dung tuyên truyền được xây dựng công phu, kết hợp giữa phổ biến quy định pháp luật với các hình thức trực quan, sinh động như phiên tòa giả định, tiểu phẩm tình huống, giao lưu hỏi đáp, qua đó giúp các tầng lớp người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu và dễ ghi nhớ.

Thông qua việc đa dạng hóa đối tượng và hình thức tuyên truyền, đơn vị hướng tới mục tiêu đưa pháp luật nói chung và Nghị quyết số 205/2025/QH15 nói riêng đến với mọi tầng lớp, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng.

Đáng chú ý, trong quá trình tuyên truyền, VKSND khu vực 6 đã lồng ghép nội dung của Nghị quyết số 205/2025/QH15, làm rõ vai trò của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ quyền dân sự của nhóm yếu thế, đặc biệt là quyền được khai sinh, quyền được xác lập nhân thân của trẻ em. Chính từ các hoạt động tuyên truyền này, nhận thức pháp luật của người dân từng bước được nâng lên, nhiều trường hợp đã chủ động đến cơ quan chức năng để phản ánh, kiến nghị những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục hành chính.

Dấu ấn từ kiến nghị của Viện kiểm sát

Điển hình, ngày 10/3/2026, VKSND khu vực 6 tiếp nhận thông tin của công dân cư trú tại bản Cột Mốc, xã Xuân Nha phản ánh việc các con chưa được đăng ký khai sinh do vướng mắc trong thông tin giấy tờ tùy thân và điều kiện hành chính. Qua kiểm tra, xác minh, Viện kiểm sát xác định việc chậm trễ trong đăng ký khai sinh đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyền nhân thân, quyền dân sự của trẻ em theo quy định pháp luật.

Trên cơ sở đó, VKSND khu vực 6 đã ban hành kiến nghị yêu cầu UBND xã Xuân Nha phối hợp tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện thủ tục để cấp Giấy khai sinh cho các trường hợp cụ thể; đồng thời, rà soát các trường hợp tương tự trên địa bàn.

Đồng chí Trần Công Tiến - Viện trưởng VKSND khu vực 6 phát biểu tại buổi tuyên truyền.

Ngày 17/3/2026, Đoàn công tác của VKSND khu vực 6 do đồng chí Trần Công Tiến - Viện trưởng làm Trưởng đoàn đã phối hợp với UBND, HĐND xã Xuân Nha tổ chức hội quán triệt nội dung trọng tâm của Nghị quyết 205/2025/QH15. Đồng thời, gặp mặt và trao đổi trực tiếp cùng các Trưởng bản, đại diện các đơn vị trường học, cán bộ, đảng viên trên địa bàn, tháo gỡ những khó khăn vướng mắc, đồng thời tuyên truyền sâu rộng nội dung Nghị quyết.

Tại hội nghị, tiếp thu kiến nghị của Viện kiểm sát, các cơ quan chức năng đã trực tiếp trao giấy tờ hộ tịch và giấy tờ tùy thân cho người dân, cụ thể: Cấp Giấy khai sinh và Căn cước công dân cho chị Mùa Thị Nong; cấp Giấy đăng ký kết hôn cho chị Mùa Thị Nong và anh Hờ A Cháy; cấp Giấy khai sinh cho 5 trẻ em là con của hai công dân, gồm: Hờ Thị A (SN 2016), Hờ Thị Tồng (SN 2017), Hờ Thị Dâu (SN 2019), Hờ Thị Phương (SN 2020) và Hờ Thị Tang (SN 2022).

Tất cả các trường hợp trên đều là đồng bào dân tộc Mông, cư trú tại bản Cột Mốc - khu vực giáp biên giới, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ hành chính còn nhiều hạn chế.

Những tờ giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn và căn cước công dân được trao tận tay người dân không chỉ là kết quả của việc giải quyết thủ tục hành chính, mà còn là sự khẳng định quyền được ghi nhận về mặt pháp lý của mỗi cá nhân, mở ra cơ hội tiếp cận các quyền cơ bản về giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Đồng chí Trần Công Tiến - Viện trưởng VKSND khu vực 6 cùng Kiểm sát viên đơn vị  trao giấy tờ hộ tịch, giấy tờ tùy thân cho các công dân.

Thực tiễn tại xã Xuân Nha cho thấy, khi Nghị quyết 205/2025/QH15 được triển khai một cách đồng bộ, gắn với công tác tuyên truyền và hoạt động nghiệp vụ cụ thể, vai trò của VKSND không chỉ dừng lại ở chức năng kiểm sát mà còn trở thành cầu nối giữa pháp luật với đời sống xã hội. Từ việc “đưa pháp luật đến với người dân”, đến việc “bảo vệ pháp luật cho người dân”, ngành Kiểm sát đã góp phần thiết thực trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt đối với những nhóm yếu thế tại địa bàn khó khăn.

Có thể khẳng định, những kết quả bước đầu tại xã Xuân Nha là minh chứng sinh động cho hiệu quả của việc đưa Nghị quyết 205/2025/QH15 vào cuộc sống. Đây không chỉ là dấu ấn của riêng một địa phương mà còn là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nhân rộng mô hình, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật trong thời gian tới.