    |
 |
| Hình ảnh tại phiên xét xử. |
Sáng 4/9/2026, TAND khu vực 2, TP Hồ Chí Minh mở phiên tòa xét xử vụ án dân sự công ích về tranh chấp hợp đồng thuê quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn là VKSND khu vực 2, TP Hồ Chí Minh và bị đơn là Công ty TNHH Thương mại H.B. Đây là vụ án dân sự công ích đầu tiên trên địa bàn TP Hồ Chí Minh được xét xử sau khi Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội đi vào cuộc sống.
Kết thúc phiên tòa, Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 2, buộc Công ty H.B. chấm dứt việc sử dụng, giao trả tài sản công và tiếp tục thanh toán tiền sử dụng mặt bằng cho đến khi hoàn tất việc bàn giao. Kết quả này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình thực hiện Nghị quyết 205, khi quyền khởi kiện của Viện kiểm sát để bảo vệ lợi ích công đã được hiện thực hóa bằng một vụ án cụ thể và phán quyết của Tòa án.
Từ tài sản công bị sử dụng sau khi hợp đồng đã thanh lý
Theo hồ sơ vụ việc, nhà, đất tại số 17/3 đường 27, khu phố 33, phường Hiệp Bình, TP Hồ Chí Minh là tài sản công, được xác lập quyền sở hữu Nhà nước từ năm 1994 và giao Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. quản lý, khai thác.
Từ tháng 7/2003, Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. và Công ty H.B. ký kết nhiều hợp đồng thuê nhà, đất để sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh. Đến ngày 6/7/2020, các bên lập biên bản thanh lý hợp đồng thuê và không tiếp tục ký kết hoặc gia hạn hợp đồng mới.
Tuy nhiên, sau thời điểm trên, Công ty H.B. vẫn tiếp tục chiếm hữu, quản lý và sử dụng nhà, đất. Mặc dù đơn vị được giao quản lý tài sản đã nhiều lần yêu cầu bàn giao nhưng tài sản công vẫn chưa được hoàn trả.
Trong thời gian chờ giải quyết vụ việc, Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. tạm thời thu tiền sử dụng mặt bằng theo ý kiến của cơ quan tài chính nhằm hạn chế thất thu ngân sách nhà nước. Việc thu tiền này không làm phát sinh quan hệ thuê tài sản mới, không được xem là gia hạn hợp đồng hoặc công nhận quyền tiếp tục sử dụng tài sản của Công ty H.B.
Sau quá trình kiểm tra, xác minh, thu thập hồ sơ, tài liệu, VKSND khu vực 2 xác định, việc tiếp tục quản lý, sử dụng nhà, đất khi không còn căn cứ pháp luật đã trực tiếp xâm phạm quyền quản lý tài sản công của Nhà nước; ảnh hưởng đến việc khai thác, sử dụng tài sản công đúng mục đích; hạn chế khả năng bố trí, sử dụng tài sản phục vụ lợi ích chung và tiềm ẩn nguy cơ thất thoát nguồn lực công.
Nhận thấy lợi ích công bị xâm hại và cần được bảo vệ, VKSND khu vực 2 đã thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 và Thông tư liên tịch số 09/2025, quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích đối với Công ty H.B.
Trong quyết định khởi kiện, VKSND khu vực 2 đề nghị Tòa án xác định việc Công ty H.B. tiếp tục quản lý, sử dụng nhà, đất kể từ ngày 6/7/2020 là không có căn cứ pháp luật; buộc doanh nghiệp chấm dứt việc chiếm hữu, quản lý, sử dụng trái pháp luật đối với tài sản công.
Viện kiểm sát đồng thời yêu cầu Công ty H.B. giao trả quyền sử dụng đất thuộc một phần các thửa đất số 1 và số 14, tờ bản đồ số 67 (tài liệu năm 2005), tọa lạc tại số 17/3 đường 27, khu phố 33, phường Hiệp Bình cho Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. theo hiện trạng được xác định tại biên bản thẩm định tại chỗ và bản vẽ hiện trạng.
Một yêu cầu khác là Công ty H.B. phải tiếp tục thanh toán tiền sử dụng mặt bằng từ tháng 7/2026 đến ngày thực tế hoàn trả với mức 58,269 triệu đồng/tháng hoặc theo mức giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh trong thời gian chưa bàn giao tài sản, nếu có.
Phán quyết đầu tiên và dấu ấn triển khai Nghị quyết 205 tại TP Hồ Chí Minh
Tại phiên tòa ngày 4/9/2026, Công ty H.B. cơ bản đồng ý với các yêu cầu khởi kiện của VKSND Khu vực 2, chấp nhận bàn giao nhà, đất và thanh toán tiền sử dụng mặt bằng đến thời điểm bàn giao thực tế.
Doanh nghiệp cho biết đã thanh toán tiền đến hết tháng 8/2026; đồng thời đề nghị ghi nhận quá trình quản lý, sử dụng, cải tạo khu đất cùng các nghĩa vụ tài chính đã thực hiện. Công ty cũng bảo lưu quyền khởi kiện bằng một vụ án khác để yêu cầu giải quyết các quyền lợi, thiệt hại phát sinh và bày tỏ mong muốn được tiếp tục làm thủ tục thuê khu đất dài hạn nếu được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
Sau khi xem xét hồ sơ, chứng cứ và diễn biến tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xác định sau khi hợp đồng thuê hết hạn, các bên không ký hợp đồng mới; ngày 6/7/2020, bên cho thuê lập biên bản thanh lý nhưng Công ty H.B. chưa bàn giao tài sản. Do đó, việc doanh nghiệp tiếp tục chiếm hữu, quản lý và sử dụng nhà, đất là không có căn cứ pháp luật.
Hội đồng xét xử đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện, buộc Công ty H.B. chấm dứt sử dụng và giao trả tài sản theo hiện trạng cho Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận T.Đ. . Tòa cũng ghi nhận Công ty H.B. đã thanh toán tiền sử dụng mặt bằng đến hết tháng 8/2026 và phải tiếp tục thanh toán hơn 58 triệu đồng/tháng kể từ tháng 9/2026 cho đến khi hoàn tất việc bàn giao.
Đối với khoản chi phí gần 15 tỉ đồng mà Công ty H.B. cho rằng đã bỏ ra để tôn tạo, cải tạo tài sản và những thiệt hại phát sinh từ quan hệ thuê tài sản, Hội đồng xét xử xác định nếu có yêu cầu, doanh nghiệp có quyền khởi kiện bằng một vụ án khác theo quy định pháp luật.
Phán quyết của TAND khu vực 2 mang ý nghĩa đáng chú ý bởi đây là vụ án dân sự công ích đầu tiên trên địa bàn TP Hồ Chí Minh được đưa ra xét xử, với bên khởi kiện là VKSND khu vực 2 và các yêu cầu bảo vệ tài sản công của Viện kiểm sát được Tòa án chấp nhận.
Nếu ở giai đoạn đầu triển khai Nghị quyết 205, hoạt động của Viện kiểm sát tập trung nhiều vào phát hiện vụ việc, xác minh, yêu cầu cơ quan, tổ chức khắc phục hoặc ban hành kiến nghị, thì vụ án này đã đi thêm một bước quan trọng: Viện kiểm sát trực tiếp đứng tên khởi kiện và tham gia tố tụng để yêu cầu Tòa án bảo vệ lợi ích công đang bị xâm phạm.
Kết quả phiên tòa cũng cho thấy, giá trị thực chất của cơ chế mới mà Nghị quyết 205 trao cho ngành Kiểm sát. Việc bảo vệ lợi ích công không dừng lại ở phát hiện một tài sản Nhà nước đang bị sử dụng không có căn cứ pháp luật, mà được tiếp nối bằng quá trình kiểm tra, xác minh, thu thập chứng cứ, khởi kiện và theo đuổi vụ án cho đến khi quyền, lợi ích cần bảo vệ được xác định bằng phán quyết của Tòa án.
Vụ án đầu tiên khép lại bằng việc các yêu cầu khởi kiện của VKSND Khu vực 2 được chấp nhận cũng mở ra một dấu mốc mới trong thực hiện Nghị quyết 205 tại TP Hồ Chí Minh. Quyền khởi kiện vì lợi ích công, từ một cơ chế pháp lý mới, đã bắt đầu được vận hành trong thực tế tố tụng và cho thấy hiệu quả bằng một kết quả cụ thể: tài sản công phải được trả lại cho đơn vị quản lý, việc sử dụng không có căn cứ pháp luật phải chấm dứt và nghĩa vụ tài chính tiếp tục được thực hiện cho đến ngày bàn giao.