Qua công tác tiếp nhận, xác minh thông tin về vi phạm pháp luật trong quản lý, sử dụng mặt nước hồ Thanh Niên thuộc xã Lục Nam, tỉnh Bắc Ninh, VKSND khu vực 4, tỉnh Bắc Ninh nhận thấy:
Ngày 1/6/2017, Phòng Kinh tế Hạ tầng, UBND huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang (cũ) đại diện ký Hợp đồng giao khoán với ông Nguyễn Văn Dũng, trú tại thôn Đại Lãm, xã Tam Dị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang (nay là thôn Đại Lãm, xã Bảo Đài, tỉnh Bắc Ninh) để trông coi, vệ sinh, bảo vệ và khai thác hồ Thanh Niên với các nội dung gồm: Kinh doanh dịch vụ xe đạp nước; khu vui chơi giải trí dưới nước; dịch vụ câu cá, bơi thuyền; kinh doanh dịch vụ đồ uống; thời hạn giao khoán là 5 năm kể từ ngày ký hợp đồng.
Theo phương án kinh doanh ngày 12/4/2017 của Phòng Kinh tế Hạ tầng, ông Nguyễn Văn Dũng được phép đầu tư xây dựng nhà nổi diện tích tối đa không quá 300m², tối thiểu không nhỏ hơn 200m² trên mặt nước hồ Thanh Niên để kinh doanh đồ uống và làm nơi quản lý, khai thác dịch vụ mặt nước hồ; được sử dụng khu vườn hoa phía sau Ban quản lý dự án huyện Lục Nam để kết nối dịch vụ, để xe và kinh doanh đồ uống.
    |
 |
| Công trình “Coffee Đảo Nổi” xây dựng trên mặt nước hồ Thanh Niên. |
Sau khi được giao khoán, ông Nguyễn Văn Dũng đã đầu tư xây dựng công trình nhà nổi kết cấu bán cố định, diện tích khoảng 300m², biển hiệu “Coffee Đảo Nổi” để kinh doanh dịch vụ đồ ăn, đồ uống, karaoke “Hát cho nhau nghe” và các hoạt động dịch vụ khác; công trình hoạt động liên tục từ năm 2017 đến nay mặc dù hợp đồng giao khoán đã hết thời hạn.
Kết quả xác minh xác định, hồ Thanh Niên là công trình thủy lợi thuộc phạm vi quản lý của UBND xã Lục Nam, tỉnh Bắc Ninh; thuộc danh mục đất phi nông nghiệp theo quy định tại Điều 9 Luật Đất đai. Công trình nhà nổi được xây dựng trên mặt nước hồ Thanh Niên là khu vực thuộc lòng hồ chứa nước của công trình thủy lợi; việc sử dụng mặt nước hồ và khu vực phụ cận phải tuân thủ các quy định của Luật Thủy lợi năm 2017 và Nghị định số 67/2018/NĐ-CP ngày 14/5/2018 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thủy lợi.
Việc ông Nguyễn Văn Dũng có hành vi sử dụng mặt nước thuộc lòng hồ và khu vực phụ cận của hồ Thanh Niên để xây dựng công trình nhà nổi “Coffee Đảo Nổi” với diện tích khoảng 300m², với kết cấu bán cố định để tổ chức hoạt động kinh doanh trong khu vực hồ thủy lợi đã xâm phạm vào phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi (bao gồm công trình và vùng phụ cận của công trình); có dấu hiệu lấn chiếm, sử dụng đất trái phép trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi.
Mặt khác, hành vi xây dựng, khai thác công trình nhà nổi để kinh doanh dịch vụ trên mặt nước hồ Thanh Niên tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường nước, làm phát sinh nước thải sinh hoạt, rác thải và tiếng ồn trong quá trình hoạt động kinh doanh.
Trong phương án kinh doanh và hợp đồng kinh doanh chưa chứng minh được việc thu gom, xử lý bảo đảm quy chuẩn môi trường nên có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng hệ sinh thái hồ và chức năng điều hòa, cảnh quan công cộng của hồ Thanh Niên.
Bên cạnh đó, công trình nhà nổi hoạt động trong thời gian dài, có tổ chức tập trung đông người, kinh doanh karaoke, dịch vụ đồ ăn, uống trên mặt nước nhưng chưa được đánh giá đầy đủ về điều kiện an toàn kết cấu, phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn và khả năng chịu tải thực tế.
Việc tiếp tục khai thác công trình sau khi hết thời hạn giao khoán tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ, đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu, mưa bão hoặc sự cố kỹ thuật trên mặt nước, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe người dân và trật tự an toàn công cộng.
Ngoài ra, mặc dù nội dung giao khoán chỉ cho phép khai thác một số dịch vụ trên mặt nước hồ Thanh Niên và kinh doanh đồ uống, tuy nhiên ông Nguyễn Văn Dũng đã sử dụng mặt nước hồ để tổ chức hoạt động kinh doanh dịch vụ karaoke “Hát cho nhau nghe” và các hoạt động dịch vụ khác vượt phạm vi được giao khoán.
Sau khi hết thời hạn hợp đồng giao khoán, ông Nguyễn Văn Dũng vẫn tiếp tục quản lý, khai thác và sử dụng công trình để kinh doanh nhưng chưa thực hiện việc chấm dứt, thanh lý, bàn giao mặt nước hồ theo quy định là vi phạm nội dung phương án kinh doanh số 37a/PA-KT&HT ngày 12/4/2017, thông báo kết luận số 106/TB-UBND ngày 21/4/2017 của UBND huyện Lục Nam (cũ) và Hợp đồng giao khoán ngày 1/6/2017 đã ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
|
 |
| Kiểm sát viên VKSND khu vực 4 tiến hành xác minh công trình vi phạm. |
Như vậy, các hành vi nêu trên đã vi phạm quy định Điều 5, Điều 11 và Điều 210 Luật Đất đai năm 2024; Điều 40 Luật Thủy lợi 2017; Điều 13 Nghị định số 67/2018/NĐ-CP ngày 14/5/2018 của Chính phủ; Điều 8, Điều 49 Luật Tài nguyên nước năm 2023; vi phạm nội dung Phương án kinh doanh số 37a/PA-KT&HT ngày 12/4/2017, Thông báo kết luận số 106/TB-UBND ngày 21/4/2017 của UBND huyện Lục Nam (cũ) và Hợp đồng giao khoán ngày 1/6/2017 do ông Nguyễn Văn Dũng đã ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Theo VKSND khu vực 4, tỉnh Bắc Ninh, nguyên nhân dẫn đến vi phạm nêu trên chủ yếu xuất phát từ việc công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên nước, xây dựng và khai thác tài sản công còn thiếu chặt chẽ; việc kiểm tra, giám sát sau giao khoán chưa thường xuyên, chưa kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Hợp đồng giao khoán và phương án kinh doanh chưa quy định đầy đủ cơ chế quản lý, chế tài xử lý đối với trường hợp sử dụng sai mục đích, vượt phạm vi được phép. Bên cạnh đó, cá nhân nhận giao khoán chưa chấp hành nghiêm các nội dung đã cam kết, tự ý mở rộng loại hình kinh doanh, tiếp tục khai thác, sử dụng mặt nước hồ sau khi hết thời hạn giao khoán, làm ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường, trật tự quản lý nhà nước và lợi ích công cộng.
Theo quy định của pháp luật thì việc quyết định các biện pháp khắc phục vi phạm thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND xã Lục Nam, tỉnh Bắc Ninh.
Căn cứ Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự bảo vệ lợi ích công, nhằm kịp thời phòng ngừa, xử lý hành vi vi phạm quy định của pháp luật về đất đai, tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, quản lý tài sản công. Ngày 2/6/2026, VKSND khu vực 4 ban hành kiến nghị số 468/KN-VKS-DS đến Chủ tịch UBND xã Lục Nam chỉ đạo thực hiện các nội dung sau:
Kiểm tra toàn diện việc chấp hành các quy định về xây dựng và đất đai và môi trường đối với công trình nhà nổi “Coffee Đảo Nổi” tại hồ Thanh Niên. Đối chiếu thực tế với Phương án kinh doanh số 37a/PA-KT&HT và Hợp đồng giao khoán đã ký kết.
Thực hiện các biện pháp quản lý, bảo vệ công trình thủy lợi hồ Thanh Niên theo đúng quy định của Luật Thủy lợi và pháp luật có liên quan; khắc phục nguyên nhân, điều kiện phát sinh vi phạm. Chấm dứt việc sử dụng mặt nước hồ Thanh Niên không đúng mục đích; xử lý tháo dỡ công trình vi phạm; buộc khôi phục hiện trạng ban đầu.
Đề nghị Chủ tịch UBND xã Lục Nam chỉ đạo Cơ quan quản lý giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh, đảm bảo không xảy ra tình trạng xả thải gây ô nhiễm hồ Thanh Niên.
|
 |
| Công trình nhà nổi vi phạm trên mặt nước hồ Thanh Niên đã được tháo dỡ. |
Nhận được kiến nghị số 468, UBND xã Lục Nam đã có văn bản trả lời, tuy nhiên nội dung mới dừng ở việc giao Phòng Kinh tế xã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm tra, rà soát, với thời hạn hoàn thành trước ngày 30/6/2026 - tức là mới thực hiện bước phân công nội bộ, chưa có kết quả xử lý cụ thể.
Qua nắm tình hình xác định công trình vi phạm vẫn đang hoạt động, ngày 12/8/2026, VKSND khu vực 4 tiếp tục ban hành văn bản đôn đốc, chỉ rõ việc UBND xã mới chỉ dừng ở bước phân công nội bộ, nhắc lại trách nhiệm xem xét, giải quyết, trả lời kiến nghị của Viện kiểm sát, đồng thời ấn định thời hạn 15 ngày để UBND xã báo cáo kết quả cụ thể, kèm tài liệu chứng minh việc xử lý.
Từ sự kiên trì theo dõi, đôn đốc của VKSND khu vực 4, đến nay, công trình nhà nổi vi phạm trên mặt nước hồ Thanh Niên đã được tháo dỡ, hiện trạng khu vực hồ thủy lợi từng bước được khôi phục, trả cảnh quan, môi trường đô thị góp phần bảo đảm an toàn công trình thủy lợi trên địa bàn.