Nghị quyết 205 phát huy hiệu quả thực chất tại TP Quảng Ninh

Đoàn khảo sát của VKSND tối cao làm việc với VKSND hai cấp TP Quảng Ninh và các cơ quan liên quan về kết quả thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Hơn 86% thông tin đủ căn cứ thụ lý

Sáng 11/9, tại trụ sở VKSND TP Quảng Ninh, Đoàn khảo sát của VKSND tối cao làm việc với VKSND hai cấp và các cơ quan liên quan về kết quả thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Đồng chí Trần Thế Kính, Kiểm sát viên VKSND tối cao, Vụ trưởng Vụ 9, Phó Trưởng đoàn khảo sát chủ trì buổi làm việc.

Tham gia Đoàn khảo sát có đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Ban Nội chính Trung ương, Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp, TAND tối cao cùng lãnh đạo, Kiểm sát viên Vụ 9, VKSND tối cao.

Về phía TP Quảng Ninh có đại diện HĐND, UBND, Văn phòng Thành ủy, Ban Nội chính Thành ủy, Thanh tra, Sở Tư pháp, TAND, Thi hành án dân sự, Thuế, Bảo hiểm xã hội thành phố; lãnh đạo, Kiểm sát viên VKSND hai cấp TP Quảng Ninh.

Báo cáo với Đoàn khảo sát, đồng chí Phạm Viết Vượng, Viện trưởng VKSND TP Quảng Ninh cho biết, từ ngày 1/1 đến ngày 10/9/2026, VKSND hai cấp thành phố đã tiếp nhận 810 thông tin liên quan đến các vụ việc dân sự công ích.

Đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9, Phó Trưởng đoàn khảo sát điều hành buổi làm việc.

Trong đó, 433 thông tin do cơ quan, tổ chức, cá nhân chuyển đến; 311 thông tin được phát hiện qua phương tiện truyền thông, dư luận xã hội; 24 thông tin phát hiện qua hoạt động giải quyết án, vụ việc khác và 42 thông tin từ các nguồn hợp pháp khác.

Có 66 vụ việc liên quan đến bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương, gồm 27 vụ việc liên quan trẻ em, 13 vụ việc liên quan người cao tuổi, 25 vụ việc liên quan người khuyết tật và một vụ việc liên quan người có khó khăn trong nhận thức hoặc mất năng lực hành vi dân sự.

Nhóm bảo vệ lợi ích công có 744 vụ việc, tập trung ở các lĩnh vực thuế, bảo hiểm xã hội, đất đai, đầu tư công, môi trường, hệ sinh thái, di sản văn hóa, an toàn thực phẩm và hành lang an toàn đường bộ.

Đến thời điểm báo cáo, VKSND hai cấp đã xử lý 489 thông tin, đạt 60,4%. Qua kiểm tra, xác thực, có 424 vụ việc đủ căn cứ thụ lý, chiếm 86,7%; 42 vụ việc được chấm dứt xử lý do chủ thể đã tự nguyện khắc phục vi phạm; 22 vụ việc không đủ căn cứ và một vụ việc được chuyển đến VKSND có thẩm quyền.

Trong số 424 vụ việc được thụ lý, có 63 vụ bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và 361 vụ bảo vệ lợi ích công. VKSND hai cấp đã giải quyết 201 vụ việc; 223 vụ việc đang tiếp tục được kiểm tra, xác minh.

Đồng chí Phạm Viết Vượng, Viện trưởng VKSND TP Quảng Ninh báo cáo kết quả thực hiện thí điểm Nghị quyết 205 trong 8 tháng.

Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả của Nghị quyết 205 không chỉ được thể hiện qua số vụ án đưa ra Tòa án mà còn ở tác động của các biện pháp trước khởi kiện. Thông qua kiểm tra, xác minh, làm việc trực tiếp, ban hành quyết định yêu cầu hoặc kiến nghị, nhiều cá nhân, tổ chức đã tự nguyện chấm dứt vi phạm và khắc phục hậu quả.

VKSND hai cấp TP Quảng Ninh đã ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, ngăn chặn và khắc phục hậu quả đối với 252 vụ việc. Đến nay, 144 vụ việc đã được thực hiện đầy đủ theo yêu cầu; 68 trường hợp chủ thể vi phạm đồng ý và thực hiện biện pháp khắc phục sau khi VKSND trực tiếp tổ chức làm việc.

Các đơn vị cũng ban hành 63 kiến nghị phòng ngừa, khắc phục vi phạm, trong đó có 22 kiến nghị liên quan bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và 41 kiến nghị thuộc các lĩnh vực đầu tư công, đất đai, môi trường, tài sản công, di sản văn hóa, bảo hiểm xã hội. Có 44 kiến nghị đã được cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp thu, thực hiện.

Đối với những trường hợp chưa khắc phục bằng các biện pháp tiền khởi kiện, VKSND hai cấp đã ban hành 27 kiến nghị khởi kiện. Trong đó, 25 vụ việc đã nhận được văn bản đề nghị VKSND trực tiếp khởi kiện; hai vụ việc còn trong thời hạn trả lời. Không có trường hợp cơ quan, tổ chức quản lý lĩnh vực từ chối thực hiện kiến nghị của VKSND.

Trên cơ sở kết quả xác minh, VKSND đã ban hành quyết định khởi kiện 9 vụ án dân sự công ích, gồm một vụ về đất đai, một vụ về môi trường, 6 vụ liên quan nghĩa vụ thuế và một vụ về chậm đóng bảo hiểm xã hội. Cả 9 vụ án đã được Tòa án thụ lý.

Quang cảnh buổi làm việc.

Đến nay, hai vụ đã được giải quyết. Một vụ được đình chỉ do bị đơn tự nguyện tháo dỡ toàn bộ công trình lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường bộ; một vụ được TAND khu vực 3, TP Quảng Ninh chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện liên quan đến nghĩa vụ nộp thuế. Bảy vụ còn lại đang được giải quyết theo quy định.

Qua giải quyết các vụ việc, quyền dân sự của 40 người thuộc nhóm dễ bị tổn thương được bảo vệ. Trong đó, 10 người được cấp giấy khai sinh, 27 người được cấp căn cước và ba người được cấp thẻ bảo hiểm y tế hoặc các giấy tờ nhân thân khác.

Ở nhóm bảo vệ lợi ích công, VKSND hai cấp đã giải quyết 161 vụ việc; ngăn chặn 12 vụ lấn chiếm và thu hồi hơn 197.000m2 đất công; chấm dứt ba vụ việc lấn chiếm hành lang đường bộ; xử lý 16 vụ việc gây ô nhiễm môi trường và tám vụ việc liên quan đến bảo vệ di sản văn hóa.

Thông qua các biện pháp yêu cầu, kiến nghị và khởi kiện, hơn 363,8 tỉ đồng đã được thu hồi, gồm hơn 343,4 tỉ đồng tiền nợ thuế nộp ngân sách nhà nước và hơn 20,4 tỉ đồng tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội.

Cần làm rõ ranh giới và trách nhiệm của từng cơ quan

Lãnh đạo VKSND khu vực 1 và VKSND khu vực 3, TP Quảng Ninh phát biểu tại buổi làm việc.

Tại buổi làm việc, đại diện các VKSND khu vực đã trao đổi kinh nghiệm phát hiện, lựa chọn nguồn tin; phân công Kiểm sát viên; kiểm tra hiện trường; xác định chủ thể vi phạm; thu thập chứng cứ và phối hợp với các cơ quan quản lý chuyên ngành.

Từ thực tiễn vụ án dân sự công ích đầu tiên được đưa ra xét xử tại địa phương, VKSND khu vực 1, VKSND khu vực 3, TP Quảng Ninh đánh giá sự phối hợp của Tòa án cơ bản kịp thời, thuận lợi. Việc lựa chọn đúng vụ việc và tổ chức xét xử phù hợp không chỉ giải quyết hành vi xâm phạm lợi ích công mà còn tạo tác động tuyên truyền, phòng ngừa vi phạm.

Đại diện VKSND khu vực 3, TP Quảng Ninh đề nghị quan tâm hơn đến hiệu quả sau bản án, nhất là các vụ án liên quan nợ thuế và chậm đóng bảo hiểm xã hội. Kết quả triển khai Nghị quyết chỉ thực sự trọn vẹn khi bản án được thi hành, tiền nợ được thu hồi và quyền lợi của Nhà nước, người lao động được bảo đảm trên thực tế.

Các đại biểu trong Đoàn khảo sát phát biểu ý kiến.

Nhiều ý kiến của đại diện các đơn vị đưa ra một số khó khăn trong việc phân định ranh giới giữa tố tụng công ích với xử lý vi phạm hành chính và các phương thức khởi kiện dân sự khác; xác định trách nhiệm giữa cơ quan cấp trên, cấp dưới; kinh phí phục vụ kiểm tra, xác minh, đo đạc, giám định và thu thập tài liệu.

Đại diện một số cơ quan Trung ương tập trung đề nghị làm rõ cách xử lý những trường hợp chủ thể đồng ý với yêu cầu, kiến nghị của VKSND nhưng không thực hiện hoặc chỉ thực hiện một phần; phạm vi tham gia của VKSND và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trước khi chuyển sang biện pháp khởi kiện.

Các ý kiến tại buổi làm việc đều đánh giá kết quả thu hồi tiền, đất công và khắc phục vi phạm tại TP Quảng Ninh là điểm sáng trong quá trình thực hiện thí điểm Nghị quyết 205. Lãnh đạo UBND và HĐND TP Quảng Ninh khẳng định Nghị quyết 205 đã góp phần bổ sung cơ chế bảo vệ lợi ích công, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý. Kết quả sau hơn 8 tháng cho thấy cơ chế thí điểm có khả năng tạo hiệu quả thực chất, song cần tiếp tục hoàn thiện để xác định rõ trách nhiệm và phương thức phối hợp giữa các cơ quan.

Lãnh đạo UBND, HĐND TP Quảng Ninh và đại diện các Sở, ngành TP Quảng Ninh phát biểu tại buổi làm việc.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Phạm Viết Vượng, Viện trưởng VKSND TP Quảng Ninh trân trọng tiếp thu các ý kiến của Đoàn khảo sát và đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương.

Đồng chí Phạm Viết Vượng cho biết, VKSND hai cấp thành phố sẽ tiếp tục rà soát, phân loại và đẩy nhanh tiến độ xử lý những thông tin, vụ việc đang kiểm tra, xác minh; nâng cao chất lượng thu thập, đánh giá chứng cứ; lựa chọn các vụ việc điển hình, có căn cứ và khả năng thi hành để khởi kiện.

Viện trưởng VKSND TP Quảng Ninh cũng đề nghị các cơ quan tiếp tục duy trì việc trao đổi, chia sẻ thông tin; phối hợp xử lý vụ việc ngay từ cơ sở; đồng thời quan tâm tháo gỡ những khó khăn về phạm vi áp dụng, trình tự, thủ tục, kinh phí và điều kiện bảo đảm. Mục tiêu là đưa cơ chế tố tụng công ích đi vào thực chất, bảo vệ kịp thời quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương, lợi ích của Nhà nước và lợi ích chung của xã hội.

Đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9, VKSND tối cao phát biểu tại buổi khảo sát.

Đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9, VKSND tối cao đánh giá cao sự chủ động của VKSND TP Quảng Ninh trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, xây dựng cơ chế phối hợp và tổ chức thực hiện nhiệm vụ mới. Những kết quả về thu hồi tiền nợ thuế, tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội, đất công, khắc phục vi phạm môi trường và bảo vệ quyền nhân thân của nhóm dễ bị tổn thương đã cho thấy tác động bước đầu rõ nét của Nghị quyết 205 tại địa phương. Những ý kiến về khó khăn, vướng mắc Những khó khăn về phạm vi áp dụng, tư cách tố tụng, án phí, chi phí xác minh và sự giao thoa với các cơ chế pháp lý khác sẽ được Vụ 9 tổng hợp, báo cáo.

Kết quả khảo sát tại TP Quảng Ninh là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng để VKSND tối cao và các cơ quan Trung ương tiếp tục đánh giá toàn diện việc thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, qua đó đề xuất hoàn thiện cơ chế VKSND khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công.