Suốt 55 năm không Giấy khai sinh đến một kiến nghị thay đổi cả cuộc đời

Hình ảnh tại buổi trao Giấy khai sinh do UBND xã Tân Tiến tổ chức.

Không phải là một vụ án, cũng không phải một tranh chấp phức tạp, nhưng câu chuyện tại xã Tân Tiến, tỉnh Đồng Nai xảy ra mới đây gợi lên nhiều suy ngẫm về những khoảng trống pháp lý tồn tại ngay trong đời sống thường ngày.

Ở đó, có những đứa trẻ đã đi học nhưng chưa từng có giấy khai sinh. Có một người phụ nữ bước qua hơn nửa cuộc đời mà chưa từng có tên trong bất kỳ giấy tờ hộ tịch nào.

Từ thực tế này, VKSND Khu vực 13, tỉnh Đồng Nai đã tiến hành kiểm tra, xác minh và ban hành kiến nghị yêu cầu UBND xã Tân Tiến thực hiện cấp Giấy khai sinh cho các trường hợp thuộc nhóm dễ bị tổn thương theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Qua xác minh, có 7 trường hợp chưa được đăng ký khai sinh trên địa bàn, gồm bà Trương Thị Ngọc Bình (SN 1971) và 6 trẻ em sinh sống tại ấp Tân Phong và đang theo học tại Trường Tiểu học Tân Thành B.

Trường hợp của bà Trương Thị Ngọc Bình là một hoàn cảnh đặc biệt. Sinh ra tại Campuchia, từ nhỏ bà đã về sinh sống cùng gia đình tại Đồng Nai. Dù cha mẹ, anh chị em đều có đầy đủ giấy tờ, bản thân bà lập gia đình, có con cái, nhưng do nhiều vướng mắc trong thủ tục hộ tịch, bà chưa từng được cấp Giấy khai sinh. Việc này khiến bà không thể làm Căn cước công dân, không được tham gia bảo hiểm y tế, gặp nhiều khó khăn trong khám chữa bệnh khi đang mắc bệnh tim nặng.

Tương tự, cháu Lê Cẩm Dung (SN 2024) có Giấy chứng sinh nhưng chưa được đăng ký khai sinh do hoàn cảnh gia đình đặc biệt; mẹ bỏ đi, cháu sống cùng ông bà nội trong điều kiện khó khăn. Việc thiếu Giấy khai sinh khiến cháu không thể tham gia bảo hiểm y tế và gặp trở ngại trong việc tiếp cận các quyền lợi thiết yếu.

Ngoài ra, 5 học sinh đang theo học tại Trường Tiểu học Tân Thành B cũng chưa được cấp Giấy khai sinh, chủ yếu do cha mẹ là người Việt kiều Campuchia, điều kiện pháp lý còn nhiều vướng mắc. Nhà trường đã tạo điều kiện cho các em đến lớp, nhưng việc thiếu Giấy khai sinh vẫn ảnh hưởng đến công tác quản lý cũng như quyền lợi học tập, y tế của các em.

Văn bản kiến nghị của VKSND Khu vực 13 tỉnh Đồng Nai.

Từ những kết quả xác minh, VKSND Khu vực 13 xác định việc chậm trễ trong đăng ký khai sinh đã trực tiếp ảnh hưởng đến quyền nhân thân cơ bản của công dân, đặc biệt là trẻ em - nhóm đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ theo quy định của pháp luật và Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Trên cơ sở đó, đơn vị đã ban hành kiến nghị yêu cầu UBND xã Tân Tiến chỉ đạo các bộ phận liên quan tiến hành xác minh, hoàn thiện hồ sơ để cấp Giấy khai sinh cho toàn bộ các trường hợp nêu trên; đồng thời rà soát các trường hợp tương tự trên địa bàn nhằm bảo đảm mọi công dân đều được đăng ký hộ tịch theo đúng quy định.

Tiếp thu kiến nghị, UBND xã Tân Tiến đã ban hành văn bản chỉ đạo công chức Tư pháp - Hộ tịch phối hợp với Công an xã, nhà trường và các đơn vị liên quan tiến hành xác minh nhân thân, tình trạng cư trú, quan hệ gia đình để làm cơ sở giải quyết việc đăng ký khai sinh theo quy định pháp luật.

Chỉ trong thời gian ngắn sau đó, 7 trường hợp đã được hoàn tất thủ tục và được trao Giấy khai sinh trong một buổi lễ do VKSND Khu vực 13 phối hợp UBND xã Tân Tiến tổ chức.

Khoảnh khắc bà Trương Thị Ngọc Bình cầm trên tay tờ Giấy khai sinh - sau hơn nửa đời người chờ đợi - không chỉ là niềm vui của riêng bà, mà còn là minh chứng rõ ràng cho giá trị của những kiến nghị kịp thời, đúng lúc.

Từ một việc tưởng chừng rất nhỏ như cấp Giấy khai sinh, câu chuyện tại xã Tân Tiến, tỉnh Đồng Nai cho thấy khi các cơ quan chức năng chủ động vào cuộc, những vướng mắc pháp lý kéo dài hoàn toàn có thể được tháo gỡ. Và cũng từ đó, những quyền cơ bản nhất của con người - quyền được khai sinh và được thừa nhận về mặt pháp lý - được trả lại đúng nghĩa.