Vấn đề được đặt ra không nằm trực tiếp trong nội dung thực hành quyền công tố nhưng lại liên quan mật thiết đến quyền con người, quyền công dân - đó là quyền được “khai sinh” của trẻ em.
    |
 |
| Các cháu bè vui đùa cùng Kiểm sát viên VKSND Khu vực 9 TP Hồ Chí Minh trong ngày được nhận Giấy khai sinh. |
Từ một vụ án hình sự đến việc bảo vệ quyền dân sự của trẻ em
Theo nội dung thể hiện trong văn bản kiến nghị số 366/KN-VKS.KV9 ngày 9/12/2025 của VKSND Khu vực 9, qua kiểm sát hồ sơ vụ án và làm việc với những người có liên quan, đơn vị xác định có 3 trẻ em trên địa bàn gồm: T.Đ.Q.H.N (SN 2022), T.Đ.C.T (SN 2023) và T.A.N (SN 2025) chưa được đăng ký khai sinh theo quy định pháp luật. Việc chưa được đăng ký khai sinh xuất phát từ những vướng mắc về hoàn cảnh gia đình và thủ tục hành chính kéo dài, dẫn đến hệ quả là các cháu chưa được xác lập đầy đủ quyền nhân thân, quyền dân sự theo quy định.
Đáng chú ý, VKSND Khu vực 9 xác định đây là trường hợp trẻ em thuộc nhóm dễ bị tổn thương, cần được pháp luật ưu tiên bảo vệ. Việc chưa được đăng ký khai sinh không do lỗi của các cháu, mà do những hạn chế khách quan trong quá trình thực hiện thủ tục của người đại diện. Nếu không được kịp thời tháo gỡ, các cháu có nguy cơ gặp khó khăn trong việc tiếp cận giáo dục, y tế và các chính sách an sinh xã hội khác.
Từ nhận diện đó, VKSND Khu vực 9 đã chủ động lập biên bản làm việc, hướng dẫn người đại diện làm giấy yêu cầu cấp Giấy khai sinh, đồng thời ban hành Thông báo về quyền khởi kiện theo quy định, nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em theo đúng tinh thần Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (Nghị quyết 205).
Chính quyền địa phương nhanh chóng tiếp thu và khắc phục: Hiệu quả thực chất từ công tác kiến nghị của Viện kiểm sát
Trên cơ sở các tài liệu đã xác minh và căn cứ thẩm quyền theo Nghị quyết 205, VKSND Khu vực 9 đã ban hành văn bản kiến nghị gửi Chủ tịch UBND phường Bình Trị Đông, đề nghị chỉ đạo các bộ phận chuyên môn tiến hành thu thập thông tin, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện việc đăng ký khai sinh cho 3 trẻ em nói trên theo đúng quy định pháp luật.
|
 |
| Văn bản kiến nghị của VKSND Khu vực 9 TP Hồ Chí Minh. |
Văn bản kiến nghị của VKSND Khu vực 9 nêu rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác quản lý hộ tịch, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền nhân thân, quyền dân sự của trẻ em - nhóm đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ.
Đây là hoạt động thể hiện rõ vai trò của Viện kiểm sát trong việc sử dụng quyền kiến nghị như một công cụ pháp lý nhằm thúc đẩy trách nhiệm quản lý nhà nước, chứ không làm thay hoặc can thiệp hành chính trực tiếp.
Theo thông tin giải quyết nội dung kiến nghị, ngay sau đó UBND phường Bình Trị Đông đã tiếp thu đầy đủ nội dung kiến nghị của của VKSND Khu vực 9.
Cụ thể, đơn vị đã tiến hành thu thập thông tin và thực hiện việc cấp Giấy khai sinh cho 3 cháu bé theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật, qua đó bảo đảm các cháu được xác lập đầy đủ quyền nhân thân, quyền dân sự.
Ngoài ra, UBND phường còn tổ chức rà soát việc cấp Giấy khai sinh cho các trẻ em trên địa bàn, nhằm kịp thời phát hiện, hướng dẫn và tạo điều kiện để các cháu được thực hiện đầy đủ quyền nhân thân và quyền dân sự, theo đúng tinh thần nội dung kiến nghị của VKSND Khu vực 9 TP Hồ Chí Minh.
Việc UBND phường Bình Trị Đông tiếp thu văn bản của VKSND Khu vực 9 đã không chỉ dừng lại ở xử lý một trường hợp cụ thể, mà còn mở rộng rà soát trên phạm vi địa bàn cho thấy hiệu quả lan tỏa của công tác kiến nghị; đồng thời khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong việc phòng ngừa vi phạm, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân từ sớm, từ xa.
Có thể nói, từ một vụ án hình sự, thông qua hoạt động kiểm sát và công tác kiến nghị của VKSND Khu vực 9 TP Hồ Chí Minh, quyền dân sự cơ bản của trẻ em đã được khôi phục; trách nhiệm quản lý nhà nước về hộ tịch được chấn chỉnh và tinh thần của Nghị quyết 205 được cụ thể hóa bằng kết quả thực chất.
Vụ việc tại phường Bình Trị Đông là minh chứng rõ nét cho thấy, khi Nghị quyết 205 được triển khai đúng hướng, Viện kiểm sát nhân dân không chỉ thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, mà còn phát huy hiệu quả vai trò bảo vệ pháp chế, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, nhất là đối với các nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội.