Hành trình đưa quyền công dân đến với người dân vùng cao

Đầu tháng 8/2026, VKSND khu vực 1, tỉnh Lai Châu nhận được đơn đề nghị xác minh nơi cư trú và được cấp căn cước, giấy khai sinh của chị Sùng Thị Dí (SN 2002), hiện sinh sống tại bản Nà Phân, xã Pu Sam Cáp, tỉnh Lai Châu.

Chị Sùng Thị Dí cho biết, bản thân sinh ra và lớn lên tại làng H'Mông, xã Eakiết, tỉnh Đắk Lắk, từ năm 2022 đến nay chuyển đến xã Pu Sam Cáp, tỉnh Lai Châu.

Do không có giấy tờ tùy thân nên chị gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết; đồng thời, việc chưa xác lập được đầy đủ nhân thân cũng khiến việc đăng ký khai sinh cho các con của chị trở nên khó khăn.

Hoàn cảnh ấy kéo dài đã ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của cả gia đình, đặc biệt là những đứa trẻ. Ba người con của chị đều chưa được đăng ký khai sinh, đến ngày 22/8/2026, chị tiếp tục sinh người con thứ tư, trong khi bản thân vẫn chưa có đầy đủ giấy tờ tùy thân để thực hiện các thủ tục hành chính cần thiết.

Đồng chí Đồng Thị Xuân, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 1, tỉnh Lai Châu thăm hỏi gia đình chị Sùng Thị Dí.

Tiếp nhận đơn của chị Dí, VKSND khu vực 1, tỉnh Lai Châu nhận thấy đây là trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, thuộc nhóm người dễ bị tổn thương, cần được quan tâm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Vì vậy, đơn vị đã phân công Kiểm sát viên nghiên cứu, phối hợp với UBND xã, Công an xã Pu Sam Cáp, Công an xã Ea Kiết và các cơ quan liên quan xác minh nhân thân, nơi cư trú và hoàn cảnh thực tế của chị.

Kết quả xác minh cho thấy, cả mẹ và các con đều chưa được cấp đầy đủ giấy tờ tùy thân, gây trở ngại trong việc đăng ký cư trú, học tập, khám chữa bệnh, tiếp cận chính sách an sinh xã hội và thực hiện các quyền dân sự cơ bản.

Từ kết quả xác minh, VKSND khu vực 1 đã kiến nghị Công an xã Pu Sam Cáp và UBND xã Pu Sam Cáp khẩn trương thu thập, kiểm tra tài liệu, hướng dẫn và thực hiện các thủ tục cần thiết nhằm bảo đảm quyền được xác lập nhân thân, đăng ký cư trú và được cấp căn cước cho chị Dí và các con.

Đồng thời, đề nghị các cơ quan chức năng quan tâm, hỗ trợ đối với những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, tránh để những vướng mắc về thủ tục hành chính trở thành rào cản khiến người dân không thể tiếp cận và thực hiện đầy đủ các quyền chính đáng của mình.

Kiểm sát viên VKSND khu vực 1 và Công an xã Pu Sam Cáp trực tiếp xác minh tại gia đình chị Dí.

Ngày 24/8/2026, sau khi tiếp tục trao đổi, xác minh các thông tin tại Công an xã Pu Sam Cáp, Lãnh đạo, Kiểm sát viên, chuyên viên VKSND khu vực 1 đã lên đường đến tận gia đình chị Dí để trực tiếp nắm bắt hoàn cảnh và hướng dẫn các thủ tục cần thiết.

Đồng chí Đồng Thị Xuân, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 1, tỉnh Lai Châu cho biết: “Con đường vào bản còn nhiều khó khăn, có những đoạn đèo dốc, gập ghềnh và khó đi. Việc trực tiếp đến cơ sở giúp chúng tôi nhìn thấy rõ hơn hoàn cảnh phía sau một lá đơn, hiểu vì sao một thủ tục tưởng chừng đơn giản lại có thể trở thành trở ngại lớn đối với một gia đình vùng cao. Với tôi pháp luật không chỉ nằm trên những trang văn bản mà phải được chuyển hóa thành những hành động cụ thể để người dân có thể hiểu, tiếp cận và thực hiện quyền của mình”.

“Khi đến nơi, Đoàn công tác gặp chị Sùng Thị Dí, người mẹ vừa sinh người con thứ tư được hai ngày. Trong căn nhà đơn sơ, chị vẫn còn mệt sau cuộc vượt cạn, những đứa trẻ quây quần bên mẹ, cuộc sống gia đình còn nhiều thiếu thốn. Biết chúng tôi không quản ngại đường xa, trực tiếp tìm đến tận nhà để xác minh, hướng dẫn và hỗ trợ, chị Dí rất vui mừng. Bên cạnh đó, đơn vị cũng trao tặng gia đình một số quần áo, bánh kẹo cho các cháu nhỏ”, đồng chí Đồng Thị Xuân chia sẻ.

Kiểm sát viên VKSND khu vực 1 và công chức Tư pháp UBND xã Pu Sam Cáp hỗ trợ chị Sùng Thị Dí các thủ tục giấy tờ cần thiết.

Sau khi nắm bắt tình hình thực tế, Kiểm sát viên VKSND khu vực 1 tiếp tục động viên, hướng dẫn chị Dí trực tiếp xuống UBND xã thực hiện những thủ tục cần thiết. Với sự phối hợp của các cơ quan chức năng, từng bước khó khăn được tháo gỡ. Ngay trong ngày 24/8/2026, UBND xã Pu Sam Cáp đã cấp giấy khai sinh cho chị Sùng Thị Dí - một kết quả giản dị nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với người phụ nữ đã nhiều năm sống trong tình trạng thiếu giấy tờ pháp lý.

Khoảnh khắc cầm tờ giấy khai sinh trên tay, chị Dí rưng rưng nước mắt. Với nhiều người, giấy khai sinh là loại giấy tờ quen thuộc, nhưng với chị, đó là sự ghi nhận chính thức về nhân thân, là bước đầu tiên để tiếp tục hoàn thiện những giấy tờ tùy thân khác và tháo gỡ những khó khăn pháp lý đã kéo dài nhiều năm.

Đồng chí Đồng Thị Xuân, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 1 tâm sự: “Nhìn những giọt nước mắt của người mẹ khi cầm trên tay tờ giấy khai sinh, chúng tôi không khỏi xúc động. Bởi phía sau một thủ tục hành chính tưởng chừng đơn giản là câu chuyện về quyền con người, quyền công dân và trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trong việc bảo đảm những quyền ấy được thực hiện trên thực tế. Từ đây, chị có thêm cơ sở pháp lý để thực hiện thủ tục đăng ký cư trú, làm căn cước và tiếp tục đăng ký khai sinh cho bốn người con”.

Tờ giấy khai sinh được trao cho chị Dí mới chỉ là bước đầu tiên để mẹ con chị từng bước hoàn thiện các giấy tờ cần thiết. Theo hướng dẫn của Công an xã Pu Sam Cáp, chị sẽ tiếp tục thực hiện thủ tục đăng ký cư trú và làm thủ tục cấp căn cước. Sau đó, chị sẽ tiếp tục đăng ký khai sinh cho bốn người con.

Chị Sùng Thị Dí xúc động khi cầm tấm Giấy khai sinh trên tay.

Đối với VKSND khu vực 1, hành trình ấy cũng chưa dừng lại. Từ việc tiếp nhận đơn, xác minh hoàn cảnh, phối hợp với các cơ quan chức năng, trực tiếp đến tận gia đình và hướng dẫn người dân, Viện kiểm sát tiếp tục theo dõi, đồng hành trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình để những quyền, lợi ích chính đáng của mẹ con chị Dí từng bước được bảo đảm.

Chuyến xe của những người cán bộ Kiểm sát đã vượt qua con đường gập ghềnh để đến với gia đình chị Sùng Thị Dí. Chuyến đi mang về một kết quả rất giản dị nhưng đằng sau tờ giấy ấy là niềm vui, những giọt nước mắt và sự nhẹ nhõm của một người phụ nữ có thêm cơ sở pháp lý để tiếp tục hoàn thiện giấy tờ cho bản thân và các con. Hơn thế, đó còn là niềm tin của người dân vào pháp luật,vào các cơ quan bảo vệ pháp luật và vào sự quan tâm của Nhà nước đối với những người còn gặp nhiều khó khăn.

Đối với những người làm công tác Kiểm sát, những kết quả như vậy không phải lúc nào cũng được đo đếm bằng những con số. Đôi khi, kết quả của một hành trình chỉ là một tờ giấy được trao đúng người, đúng lúc; một thủ tục được tháo gỡ; một người dân hiểu được quyền của mình; một đứa trẻ có cơ hội được đăng ký khai sinh và tiếp cận những quyền lợi chính đáng mà pháp luật quy định. Nhưng chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại tạo nên ý nghĩa thiết thực của công tác bảo vệ pháp luật và công tác dân vận trong đời sống hằng ngày.