    |
 |
| Văn bản kiến nghị của VKSND TP Đồng Nai. |
Tội phạm giết người gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ phức tạp
Theo thống kê từ ngày 1/10/2025 đến 31/5/2026, trên địa bàn TP Đồng Nai đã khởi tố điều tra 127 vụ án giết người với 170 bị can, trong đó có 48 vụ/87 bị can khởi tố mới. Đáng chú ý, số lượng bị can nằm trong độ tuổi 18 - 30 chiếm tỷ lệ lớn (39 trường hợp), còn lại chủ yếu là lao động phổ thông, trình độ học vấn thấp, dễ bị kích động, tác động bởi bia rượu, tâm lý hơn thua hoặc nhận thức pháp luật hạn chế.
Các vụ án giết người thường phát sinh từ mâu thuẫn bột phát, bắt nguồn từ những va chạm nhỏ như lời qua tiếng lại trong quán nhậu, xích mích tại nhà trọ, tranh cãi giữa hàng xóm, mâu thuẫn tình cảm hoặc nợ nần. Không ít trường hợp hung thủ sử dụng hung khí nguy hiểm như dao bấm, dao rựa, súng tự chế, thậm chí chai thủy tinh hoặc gậy gộc có sẵn tại hiện trường. Những vụ án thường xảy ra ở khu vực giáp ranh, thiếu ánh sáng, nơi tập trung đông lao động nhập cư, khu công nghiệp, nhà trọ công nhân hoặc các quán ăn, karaoke hoạt động về đêm.
Phân tích cho thấy, một bộ phận người phạm tội từng có tiền án, tiền sự, biểu hiện sử dụng chất kích thích, rượu bia, tụ tập gây rối nhưng chưa được cơ sở quản lý, giáo dục hiệu quả. Nhiều vụ việc cho thấy tính chất côn đồ, manh động và mức độ bạo lực ngày càng tăng.
Không chỉ tước đoạt tính mạng, những hành vi này còn để lại tổn thương tinh thần, gánh nặng tài chính cho gia đình nạn nhân, đồng thời gây hoang mang trong cộng đồng dân cư và ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư, an sinh xã hội.
Từ thực tiễn công tác kiểm sát, VKSND TP Đồng Nai đã đề xuất một loạt biện pháp phòng ngừa tội phạm giết người mang tính tổng hợp, đồng bộ và sát với thực tế từng địa bàn, từng nhóm đối tượng.
Kiến nghị 8 nhóm giải pháp phòng ngừa mang tính hệ thống
Trước hết, VKSND thành phố đề nghị Công an TP Đồng Nai chủ trì rà soát chuyên đề các nguy cơ gây án - như nhóm thanh thiếu niên mang hung khí, đối tượng từng có tiền án bạo lực, người sử dụng rượu bia gây rối - để phân loại, giáo dục, lập hồ sơ theo dõi và tăng cường tuần tra kiểm soát các địa bàn “nóng”. Lực lượng Công an cần đẩy mạnh kiểm tra, thu hồi vũ khí, hung khí tự chế và siết chặt hoạt động quảng cáo, mua bán các vật dụng sát thương trên không gian mạng.
Với vai trò quản lý địa bàn, UBND các phường, xã được kiến nghị chủ động nắm chắc dân cư, nhất là tại các khu trọ công nhân, nơi tập trung lao động tự do; kịp thời hòa giải mâu thuẫn, báo cáo nguy cơ bạo lực để xử lý sớm. Tổ dân phố, tổ nhân dân tự quản cần phát huy hiệu quả mô hình “camera an ninh”, “khu dân cư an toàn”, tạo cơ chế cảnh báo, can thiệp trước khi mâu thuẫn leo thang.
Đáng chú ý, VKSND TP Đồng Nai đề xuất Sở Tư pháp đổi mới công tác tuyên truyền pháp luật bằng hình thức trực quan, ngắn gọn, dựa trên các vụ án thực tế để cảnh báo hậu quả pháp lý. Hoạt động phổ biến pháp luật cần hướng mạnh về các khu công nghiệp, khu dân cư có nguy cơ cao và sử dụng các nền tảng như Zalo khu phố, bảng tin nhà trọ, truyền thanh cơ sở để tăng mức độ lan tỏa.
Ngoài ra, các ngành giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội, lao động và đoàn thể được giao những nhiệm vụ cụ thể như: tích hợp kỹ năng kiểm soát cảm xúc vào chương trình ngoại khóa; quản lý người có bệnh lý tâm thần, nghiện ma túy, người từng có hành vi đe dọa sử dụng vũ lực; kiểm tra hoạt động kinh doanh karaoke, quán nhậu, bar… để không tạo điều kiện cho hành vi phạm tội diễn ra.
Riêng Ban quản lý các khu công nghiệp được yêu cầu thiết lập mô hình tổ công nhân tự quản, phối hợp doanh nghiệp và chủ trọ để phát hiện mâu thuẫn trong công nhân, tổ chức các buổi tư vấn pháp luật, tư vấn tâm lý, hỗ trợ lao động khó khăn - nhằm hạn chế tác nhân xã hội làm phát sinh hành vi bạo lực.
Đặc biệt, VKSND TP Đồng Nai cũng kiến nghị UBND thành phố giao Ban Chỉ đạo phòng, chống tội phạm định kỳ sơ kết, xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả phòng ngừa theo địa bàn, nhóm nguy cơ. Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, địa phương sẽ được xem xét nếu để xảy ra tội phạm nghiêm trọng do buông lỏng quản lý hoặc không xử lý kịp mâu thuẫn đã được cảnh báo
Có thể nói, những con số thống kê trong văn bản kiến nghị chỉ phản ánh phần nổi của tảng băng. Đằng sau mỗi vụ án giết người là bi kịch của cả nạn nhân lẫn bị can - những người từng là hàng xóm, đồng nghiệp, thậm chí người thân, nhưng vì mâu thuẫn, thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, hay chỉ vài ly rượu quá chén mà đánh mất tất cả.
Thay vì chỉ trông đợi vào luật pháp để xử lý khi hậu quả đã xảy ra, cách làm mà VKSND TP Đồng Nai đang theo đuổi - chủ động phân tích nguyên nhân, đánh giá điểm nghẽn, kiến nghị giải pháp cụ thể với từng ngành, từng địa phương - chính là hướng đi cần thiết và đáng được nhân rộng. Đó là tư duy “đi trước một bước” trong kiểm sát và quản lý xã hội bằng pháp luật.
Kiến nghị của VKSND TP Đồng Nai vì thế không chỉ gửi đến chính quyền, mà cũng là lời cảnh tỉnh gửi đến cộng đồng: rằng sự an toàn không đến từ camera giám sát hay hàng rào sắt, mà đến từ nhận thức, ứng xử và trách nhiệm của mỗi người trong đời sống thường nhật. Khi từng người dân biết kiềm chế một lời, xử lý mâu thuẫn bằng lý trí thay vì hung khí, thì đó mới là bước phòng ngừa vững chắc nhất.