Hải Phòng đầu tư an sinh xã hội đi trước so với phát triển kinh tế

Ông Lê Tiến Châu - Bí thư Thành ủy Hải Phòng thăm, tặng quà bà Vũ Thị Kim Tiến (SN 1939, trú tại phố Chùa Hàng, phường Lê Chân), vợ liệt sỹ Chu Nghị.

Từ giảm nghèo đa chiều, mở rộng mạng lưới phúc lợi đến đột phá về nhà ở xã hội cho công nhân và người thu nhập thấp, thành phố Cảng đang xây dựng một nền an sinh chủ động, bao trùm, để “không ai bị bỏ lại phía sau”.

Không để ai bị bỏ lại phía sau

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Hải Phòng bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô dân số, không gian và yêu cầu an sinh lớn hơn hẳn trước đây. Rà soát cuối năm 2024 cho thấy toàn Hải Phòng (địa giới mới) còn 6.287 hộ nghèo (chiếm 0,48% tổng số hộ) và 14.465 hộ cận nghèo (1,12%). Thành phố Hải Phòng đặt mục tiêu đến cuối năm 2025 giảm tỉ lệ hộ nghèo xuống khoảng 0,2%, hướng tới không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều, đồng thời kéo tỉ lệ hộ cận nghèo về khoảng 0,4%, sớm hơn một năm so với lộ trình nghị quyết đại hội Đảng bộ thành phố.

Đến hết tháng 6/2025, toàn Hải Phòng đã hỗ trợ xây dựng, sửa chữa 1.763 căn nhà, trong đó 1.165 căn cho người có công, thân nhân liệt sĩ và 598 căn cho hộ nghèo, cận nghèo. Tổng kinh phí hơn 313 tỉ đồng, với sự tham gia đáng kể của ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, đóng góp của hộ gia đình và nguồn xã hội hóa; riêng người dân, doanh nghiệp đóng góp trên 35.000 ngày công lao động. Giai đoạn 2020 - 2024, Hải Phòng đã xây mới, sửa chữa hơn 11.000 ngôi nhà, cơ bản xóa nhà tạm, nhà dột nát - một dấu mốc quan trọng về an sinh ở đô thị công nghiệp.

Cùng với hỗ trợ về nhà ở, Hải Phòng nổi bật với triết lý “an sinh đi trước một bước”. Từ năm 2021 đến giữa 2025, HĐND TP Hải Phòng đã thông qua 14 nghị quyết chuyên đề riêng về an sinh xã hội, tạo khung chính sách đặc thù để tập trung nguồn lực cho người nghèo, người yếu thế và các nhóm dễ bị tổn thương. Nghị quyết 04/2022/HĐND về hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt cho hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và một số đối tượng khó khăn đặc biệt giúp khoảng 16.000 trường hợp/năm, với tổng kinh phí bình quân trên 380 tỉ đồng/năm.

Ông Lê Ngọc Châu - Chủ tịch UBND TP Hải Phòng thăm, tặng quà người có công tiêu biểu địa bàn phường An Hải.

Hệ thống chính sách này không chỉ dừng ở trợ cấp, mà nhấn mạnh vào việc “trao cơ hội”: hỗ trợ vốn, sinh kế, kết nối việc làm, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện, đào tạo nghề và kỹ năng số cho lao động nông thôn, lao động phi chính thức. Cách tiếp cận đa chiều - kết hợp thu nhập, nhà ở, dịch vụ y tế, giáo dục, việc làm - giúp người dân không chỉ vượt ngưỡng nghèo tạm thời mà nâng dần năng lực tự chủ, giảm nguy cơ tái nghèo khi nền kinh tế và cấu trúc lao động thay đổi nhanh.

Đột phá nhà ở xã hội, an cư để lạc nghiệp

Với đặc thù đô thị công nghiệp - cảng biển, nhu cầu nhà ở của công nhân, lao động dịch vụ và người thu nhập thấp ở Hải Phòng luôn rất lớn. Thực hiện Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội” của Chính phủ, Thủ tướng đã giao chỉ tiêu phát triển 33.500 căn nhà ở xã hội cho Hải Phòng (cũ) và 15.900 căn cho Hải Dương (cũ) giai đoạn 2021 - 2030. Sau sáp nhập địa giới hành chính, Thành ủy Hải Phòng đã cập nhật, hợp nhất các chỉ tiêu này thành mục tiêu chung cho toàn thành phố.

Tại Hội nghị Thành ủy ngày 29/11/2025, dưới sự chủ trì của Ông Lê Tiến Châu, Bí thư Thành ủy, Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hải Phòng đã nghe báo cáo, cho ý kiến và thống nhất điều chỉnh Nghị quyết 09-NQ/TU (ngày 13/11/2023) về phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030. Theo báo cáo của Đảng ủy UBND TP Hải Phòng, giai đoạn 2021-2025, Hải Phòng đã và đang triển khai 23 dự án nhà ở xã hội dành cho công nhân và người thu nhập thấp, với quy mô khoảng 26.715 căn hộ. Trong đó, phía Đông (địa bàn Hải Phòng cũ) có 19 dự án, khoảng 23.848 căn; phía Tây (địa bàn Hải Dương cũ) có 4 dự án, khoảng 2.867 căn. Giai đoạn 2021 - 2024, thành phố đã hoàn thành 5.904 căn; riêng năm 2025 đang triển khai khoảng 20.811 căn, dự kiến đến hết năm sẽ có khoảng 10.775 căn hoàn thành, đủ điều kiện bàn giao - đúng, và còn nhỉnh hơn, chỉ tiêu 10.694 căn mà Thủ tướng giao cho giai đoạn 2021 - 2025.

Khu nhà ở xã hội hơn 400 căn ở Tổng kho 3 Lạc Viên, quận Ngô Quyền, Hải Phòng.

Tầm nhìn không dừng ở 2025. Giai đoạn 2026 - 2030, Hải Phòng chuẩn bị đầu tư 25 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 28.199 căn (20 dự án, hơn 23.500 căn ở phía Đông; 5 dự án, gần 4.700 căn ở phía Tây). Trong số này, 14 dự án với khoảng 15.639 căn đã có nhà đầu tư; 11 dự án với khoảng 12.560 căn đang trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư. Tính cả giai đoạn 2021-2030, toàn thành phố đã, đang và sẽ triển khai 48 dự án nhà ở xã hội, tổng quy mô khoảng 54.914 căn, tương đương 111% so với mức 49.400 căn Chính phủ phân bổ ban đầu. Đây là nền tảng để Hải Phòng tự tin hoàn thành, thậm chí vượt, chỉ tiêu nhà ở xã hội của cả giai đoạn.

Trên cơ sở đó, Hải Phòng thống nhất điều chỉnh mục tiêu, cập nhật tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội của Hải Phòng (địa giới mới) đến năm 2030 là 49.455 căn. Con số này được xây dựng từ việc hợp nhất chỉ tiêu của Hải Phòng (cũ) và Hải Dương (cũ) theo Quyết định 444/QĐ-TTg ngày 27/02/2025 của Thủ tướng và bám sát Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Việc điều chỉnh không chỉ là “chỉnh số” cho phù hợp hiện trạng, mà là bước cập nhật tầm nhìn, bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch phát triển không gian đô thị mới với nhu cầu an cư của lực lượng lao động công nghiệp, dịch vụ.

Để các chỉ tiêu không chỉ nằm trên giấy, Hải Phòng chuẩn bị quỹ đất khá bài bản. Dữ liệu từ Bộ Xây dựng và Sở Xây dựng cho thấy TP Hải Phòng đã quy hoạch 14 khu đất riêng với tổng diện tích khoảng 65 ha dành cho phát triển nhà ở xã hội; đồng thời, thực hiện nghiêm quy định dành tối thiểu 20% quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị cho nhà ở xã hội. Hiện có 29 dự án thương mại đã bố trí phần quỹ đất này, với khoảng 30.200 căn hộ nhà ở xã hội theo quy hoạch. Cách làm “quy hoạch đi trước, quỹ đất rõ ràng” giúp thành phố chủ động nguồn cung, không bị động chạy theo thị trường.

Bảo Hiểm xã hội hải phòng trao tặng thẻ BHYT cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.

Cùng với việc mở rộng nguồn cung, Hải Phòng chú trọng khâu minh bạch, công khai thông tin. Danh mục dự án, quy mô, tiến độ, đối tượng, điều kiện xét duyệt và giá tạm tính được Sở Xây dựng đăng tải trên cổng thông tin điện tử, từ các khu nhà ở xã hội Lương Khánh Thiện (Ngô Quyền), các dự án Hoàng Huy, Tổng kho 3 Lạc Viên, 384 Lê Thánh Tông, 39 Lương Khánh Thiện đến những dự án quy mô lớn như Vinhomes tại khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải. Nhiều dự án có giá bán dưới 20 triệu đồng/m², tạo cơ hội tiếp cận nhà ở với chi phí hợp lý cho người lao động. Riêng dự án NƠXH của Vinhomes tại Hải An (giai đoạn 1) cung cấp khoảng 3.800 căn hộ, là một trong những nguồn cung lớn nhất hiện nay, với giá bán bình quân tạm tính khoảng 23,5 triệu đồng/m².

Quan trọng hơn số lượng, các khu nhà ở xã hội mới được thiết kế gắn với hạ tầng đồng bộ, giao thông tiếp cận thuận lợi với các khu công nghiệp, có trường học, trạm y tế, không gian công cộng, chợ - siêu thị và các dịch vụ thiết yếu. Mục tiêu là hình thành những “tổ hợp an cư” có chi phí sinh hoạt hợp lý, giảm thời gian và chi phí đi lại, giúp công nhân và người thu nhập thấp thực sự “an cư để lạc nghiệp”, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và thành phố. Ở góc độ phúc lợi rộng hơn, nhà ở xã hội, chương trình hỗ trợ sửa - xây nhà cho hộ yếu thế, cùng với chính sách bảo hiểm, y tế, việc làm đang dần tạo thành một “kiềng ba chân” vững chắc cho an sinh đô thị.

Hướng tới thành phố đáng sống

Mục tiêu “thành phố đáng sống” không chỉ đo bằng tốc độ tăng trưởng GRDP hay quy mô đầu tư, mà bằng chất lượng đời sống và mức độ thụ hưởng phúc lợi của từng người dân. Ở Hải Phòng, điều đó đang được cụ thể hóa bằng việc tổ chức trục an sinh, nhà ở, phúc lợi như một chuỗi liên kết chuẩn nghèo đa chiều để “nhìn đúng” nhóm yếu thế; các nghị quyết hỗ trợ sinh kế, tiền mặt, đào tạo nghề để “nâng được”; nhà ở xã hội và xóa nhà tạm để “giữ được”; cùng mạng lưới y tế, giáo dục, bảo hiểm để “vững được”.

Hội Chữ thập đỏ Hải Phòng trao kinh phí hỗ trợ xây nhà cho ông Nguyễn Doãn Tròn.

Khi các chỉ tiêu như không còn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia, giảm mạnh hộ cận nghèo, hoàn thành và vượt chỉ tiêu nhà ở xã hội được gắn trực tiếp với từng chương trình, từng dự án cụ thể, chúng không còn là những con số trừu tượng trong báo cáo. Đó là mái nhà kiên cố thay cho nhà tạm lợp tôn dột nát, là cuốn sổ bảo hiểm y tế cho một người bệnh mạn tính, là căn hộ nhà ở xã hội giúp một gia đình công nhân không phải thay đổi chỗ trọ liên tục theo biến động giá thuê.

Cùng với đó, quá trình chuyển đổi số trong quản trị đô thị và dịch vụ công giúp chính sách an sinh “gần dân hơn, minh bạch hơn”. Nhiều thủ tục hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo, xét duyệt đối tượng hưởng chính sách, đăng ký mua, thuê nhà ở xã hội… được số hóa, người dân tra cứu điều kiện, nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ xử lý trên môi trường trực tuyến. Việc công khai tiêu chí, danh mục dự án, danh sách thụ hưởng và kết quả giải quyết trên các nền tảng số góp phần giảm chi phí thời gian, hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực, củng cố niềm tin vào một chính quyền phục vụ.

Từ giảm nghèo bền vững, mở rộng phúc lợi đến đột phá về nhà ở xã hội, Hải Phòng đang vận hành một hệ sinh thái an sinh có khả năng bao phủ rộng, phản ứng nhanh trước biến động kinh tế xã hội và đặt nhân phẩm, cơ hội của người dân vào vị trí trung tâm. Đó là nền tảng để thành phố Cảng tiến gần hơn tới mục tiêu một đô thị công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống, nơi tăng trưởng kinh tế luôn đi cùng công bằng xã hội.