Kiểm sát viên Bùi Đức Trọng, VKSND khu vực 5, tỉnh Quảng Ninh trả lời:
Trường hợp phụ huynh nêu là tình huống điển hình của người chưa thành niên thuộc nhóm dễ bị tổn thương, cần được Nhà nước chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, đặc biệt là quyền được khai sinh – quyền nhân thân cơ bản đầu tiên của mỗi công dân.
Theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật về hộ tịch, Giấy khai sinh là giấy tờ gốc, xác lập tư cách pháp lý của một cá nhân. Việc không được đăng ký khai sinh kéo theo hàng loạt hệ lụy: Không đủ điều kiện cấp căn cước công dân, định danh cá nhân; Hạn chế hoặc cản trở việc học tập, thi cử; Khó tiếp cận bảo hiểm y tế, chính sách an sinh xã hội; Ảnh hưởng lâu dài đến quyền công dân khi trưởng thành. Đây không đơn thuần là thiếu sót thủ tục hành chính mà là nguy cơ xâm phạm quyền con người, nhất là đối với trẻ em.
Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội đã tạo ra bước chuyển quan trọng khi mở rộng thẩm quyền khởi kiện của Viện kiểm sát trong các vụ án dân sự công ích, đặc biệt để: Bảo vệ người chưa thành niên; Bảo vệ nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương; Khắc phục các “điểm nghẽn” pháp lý khi cá nhân, gia đình không đủ khả năng tự bảo vệ quyền lợi
Trong trường hợp trẻ em không được đăng ký khai sinh do vướng mắc khách quan, Viện kiểm sát có quyền và có trách nhiệm: Tiếp nhận đơn đề nghị của gia đình, nhà trường hoặc cơ quan, tổ chức; Xác minh nguyên nhân chưa đăng ký khai sinh; Làm việc trực tiếp với UBND cấp xã để yêu cầu khắc phục vi phạm; Trường hợp cần thiết, khởi kiện vụ án dân sự công ích yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thực hiện nghĩa vụ đăng ký hộ tịch
Khi phụ huynh rơi vào tình huống không thể hoàn thiện hồ sơ khai sinh cho con, cần thực hiện các bước sau: Làm đơn trình bày rõ sự việc như: Hoàn cảnh sinh con, lý do không đăng ký khai sinh đúng hạn, những vướng mắc cụ thể về giấy tờ. Đồng thời, gửi đơn đến Viện kiểm sát nhân dân nơi cư trú của trẻ. Viện kiểm sát có trách nhiệm xem xét theo thẩm quyền. Phụ huynh cần phối hợp cung cấp thông tin, tài liệu khi được yêu cầu.
Trong nhiều trường hợp thực tế, khi có sự vào cuộc của Viện kiểm sát, UBND cấp xã sẽ rà soát, áp dụng linh hoạt quy định pháp luật, bảo đảm nguyên tắc: quyền lợi của trẻ em phải được đặt lên hàng đầu.
Việc Viện kiểm sát chủ động bảo vệ quyền khai sinh cho trẻ em không chỉ giải quyết một vụ việc cụ thể mà còn khẳng định vai trò “người bảo vệ pháp luật và quyền con người” của ngành Kiểm sát. Đưa Nghị quyết 205/2025/QH15 đi vào đời sống thực tiễn. Góp phần phòng ngừa vi phạm, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Củng cố niềm tin của nhân dân vào các cơ quan tư pháp.