    |
 |
| Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, gần thành phố cảng Bandar Abbas, Iran. Ảnh: The Guardian/TTXVN |
Viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social sáng 15/6, theo giờ Việt Nam, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết “Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất. Xin chúc mừng tất cả mọi người!”
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thêm: “Tôi chính thức cho phép mở hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu bất kỳ khoản phí nào, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các con tàu trên khắp thế giới, hãy khởi động động cơ của mình. Hãy để dầu mỏ được lưu thông!”
Trong một bài viết khác sau đó, Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Việc eo biển Hormuz được mở lại cùng với việc thỏa thuận được ký kết vào thứ Sáu (19/6), nhằm phục vụ công tác rà phá thủy lôi, dầu mỏ sẽ một lần nữa được lưu thông ở cả hai chiều vì lợi ích của khu vực và của toàn thế giới!”
Theo Tổng thống Trump, “thỏa thuận tuyệt vời này sẽ mang lại hòa bình và an ninh cho toàn bộ khu vực. Nhiều đời tổng thống đã cố gắng đạt được hòa bình với Iran, nhưng tất cả đều thất bại trước khi tôi làm được điều đó”.
Trước đó, viết trên nền tảng mạng xã hội X sáng 15/6, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết: “Sau các cuộc đàm phán chuyên sâu, chúng tôi vui mừng thông báo rằng Thỏa thuận Hòa bình giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran đã được đạt được. Hai bên đã tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Liban”.
Theo người đứng đầu chính phủ Pakistan, lễ ký kết chính thức sẽ được tổ chức vào thứ Sáu, ngày 19/6, tại Thụy Sĩ và với việc thỏa thuận hiện đã được thiết lập, các bên trung gian sẽ tạo điều kiện cho một loạt cuộc họp diễn ra trong tuần này, đặt nền tảng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức của thỏa thuận.
Thông báo của Thủ tướng Pakistan cho thấy phạm vi của lệnh chấm dứt xung đột là rất rộng. Cả hai bên cam kết chấm dứt các hoạt động quân sự không chỉ trên lãnh thổ Iran mà còn trên tất cả các mặt trận đang diễn ra, trong đó nêu rõ cả Liban, nơi lực lượng Hezbollah thân Iran từ lâu đã hoạt động như một lực lượng đồng minh trong khu vực.
|
 |
| Sáng 15/6/2026, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết trên nền tảng mạng xã hội X rằng Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột quân sự giữa hai nước. Một lễ ký kết chính thức được lên lịch diễn ra vào ngày 19/6 tại Thụy Sĩ. Ảnh chụp màn hình |
Việc đưa Liban vào nội dung thỏa thuận là ưu tiên của các đối tác châu Âu. Trước đó, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot đã nhấn mạnh với Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar về “tầm quan trọng sống còn” của việc Liban phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào nhằm bảo đảm tính bền vững lâu dài của thỏa thuận đó.
Lễ ký kết ngày 19/6 tại Thụy Sĩ tiếp nối mô hình đã được thiết lập trong giai đoạn trước của tiến trình đàm phán, khi thành phố Geneva từng tổ chức nhiều vòng đàm phán gián tiếp giữa các phái đoàn Mỹ và Iran kể từ tháng 2/2026.
Những cuộc đàm phán đó, một phần do Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi làm trung gian, đã tạo ra những tiến triển từng bước nhưng chưa thể dẫn đến một thỏa thuận cuối cùng.
|
 |
| Hình ảnh từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ và Hàng không Mỹ (NASA) về eo biển Hormuz. Ảnh: The Gulf News/TTXVN |
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.
Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
Kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động nghiêm trọng.
Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.