Gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, các bị cáo buộc phải bồi thường

Sáng 17/4, tại phiên tòa xét xử vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO), đại diện Viện kiểm sát giữ quyền công tố tại phiên tòa đã đưa ra nhiều luận điểm, đối đáp lại các nội dung tranh luận của luật sư bào chữa và các bị cáo.

Theo đại diện Viện kiểm sát, đối với nhóm 3 bị cáo nguyên là thành viên Hội đồng quản trị TISCO (gồm Nguyễn Chí Dũng, Hoàng Ngọc Diệp, Đoàn Thu Trang) bị truy tố về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, quá trình tranh luận, 3 bị cáo và luật sư bào chữa cho rằng, các bị cáo không phạm tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” nên không phải liên đới bồi thường thiệt hại.

leftcenterrightdel
 Đại diện Viện kiểm sát đối đáp quan điểm bào chữa của các luật sư và bị cáo.

Về ý kiến này, Kiểm sát viên nêu quan điểm, 3 bị cáo nói trên là các thành viên Hội đồng quản trị, có quyền quyết định cao nhất tại TISCO; có quyền quyết định phương án đầu tư, dự án đầu tư trong thẩm quyền và giới hạn theo quy định; đại diện cho TISCO để quyết định mọi vấn đề liên quan đến mục đích, quyền lợi của Công ty. Do vậy, khi thực hiện quyền hạn và nhiệm vụ được giao, các bị cáo phải thực hiện đúng các quy định của pháp luật và Điều lệ của Công ty để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của TISCO và Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNS).

Tuy nhiên, khi nhận được Tờ trình số 405/Tr-GTTN ngày 4/11/2009 của TISCO đề nghị phê duyệt điều chỉnh cơ cấu tổng mức đầu tư của phần C Hợp đồng EPC số 01# (tăng 15,57 triệu USD so với Hợp đồng EPC số 01# đã ký kết), các bị cáo chỉ căn cứ vào Văn bản số 1343/VNS-ĐTPT của VNS (có nội dung: Chấp nhận điều chỉnh lại cơ cấu tổng mức đầu tư dự án như nội dung Tờ trình số 220/TTr-GTTN ngày 19/8/2009; giao người đại diện vốn của VNS tại TISCO phê duyệt (hoặc biểu quyết phê duyệt) về việc điều chỉnh cơ cấu tổng mức đầu tư dự án (cho phần C Hợp đồng EPC là 15,57 triệu USD) như nội dung Tờ trình nói trên đảm bảo tuân thủ theo các quy định hiện hành của Nhà nước) để cho ý kiến đồng ý với nội dung Tờ trình số 405.

leftcenterrightdel
Đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh hành vi sai phạm của các bị cáo. 

Ba bị cáo nêu trên đã không thực hiện quyền của thành viên Hội đồng quản trị TISCO để yêu cầu lãnh đạo doanh nghiệp cung cấp các thông tin, tài liệu về tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh của Công ty và của các đơn vị trong Công ty để có các thông tin, tài liệu nghiên cứu, xem xét việc điều chỉnh tăng chi phí 15,57 triệu USD cho phần C của Hợp đồng EPC số 01# có cơ sở pháp lý, đảm bảo tuân thủ theo các quy định hiện hành của Nhà nước.

Thay vào đó, các bị cáo đồng ý với việc điều chỉnh tăng 15,57 triệu USD cho phần C không có căn cứ, không đúng quy định của pháp luật về Hợp đồng EPC theo hình thức trọn gói, dẫn đến việc TISCO điều chỉnh tăng giá gói thầu của Hợp đồng trái pháp luật, dẫn đến gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng tài sản của Nhà nước.

Viện kiểm sát đã truy tố đúng tội danh

Quá trình tranh luận, một số luật sư bào chữa cho nhóm bị cáo bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" cho rằng, thân chủ của mình không có lỗi cố ý, hành vi của bị cáo trong vụ án là buộc phải thực hiện theo ý kiến đã được phê duyệt thực hiện từ cơ quan chủ quản, từ ý kiến tham vấn của các bộ, ngành…

Do vậy, những luật sư này đề nghị Hội đồng xét xử, đại diện Viện kiểm sát đổi tội danh cho các bị cáo từ tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” sang tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.

leftcenterrightdel
 Toàn cảnh phiên xét xử.

Đối đáp với quan điểm này, đại diện Viện kiểm sát khẳng định, các bị cáo thuộc TISCO và VNS đều biết giá trị Hợp đồng số 01# là giá trọn gói, không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng.

Mặt khác, quá trình thực hiện hợp đồng, các bị cáo này cũng biết rõ Tập đoàn Khoa học Công nghệ và Thương mại luyện kim Trung Quốc (MCC) vi phạm nhiều nội dung như: Chưa lựa chọn và ký hợp đồng với nhà thầu phụ, chưa hoàn thành thiết kế chi tiết các hạng mục, không đặt hàng chế tạo máy móc thiết bị, không triển khai thi công các hạng mục của gói thầu…

leftcenterrightdel
 Luật sư đưa quan điểm bào chữa cho các bị cáo tại toà.

Tuy nhiên, Trần Trọng Mừng (nguyên Tổng Giám đốc TISCO), Mai Văn Tinh (nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị VNS) và các cá nhân có liên quan của TISCO, VNS đã không dừng hợp đồng mà lại chỉ đạo, bàn bạc, trao đổi, đề xuất, thống nhất để tiếp tục ký các văn bản đề nghị Bộ Công thương báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh chi phí (dự toán) phần C Hợp đồng EPC số 01#, TISCO tham gia ký hợp đồng thầu phụ theo hình thức đơn giá, TISCO trực tiếp nghiệm thu, thanh toán cho nhà thầu phụ thực hiện phần C, tự chịu mọi rủi ro…

leftcenterrightdel
 Đại diện Viện kiểm sát ghi nhận các quan điểm bào chữa của luật sư và bị cáo.

Đại diện Viện kiểm sát xác định, đề xuất này là không có căn cứ, làm phá vỡ nguyên tắc thực hiện hợp đồng theo hình thức trọn gói của Hợp đồng EPC số 01#, gây bất lợi cho TISCO khi nhà thầu phụ không hoàn thành phần C thì không ràng buộc được trách nhiệm, tạo điều kiện để MCC có lý do chối bỏ trách nhiệm thực hiện Hợp đồng EPC, chấp thuận không có căn cứ Tổng Công ty xây dựng công nghiệp Việt Nam (VINAINCON) không đủ năng lực đề thực hiện phần C của Hợp đồng, dẫn đến hậu quả VINAINCON không thể hoàn thành các phần việc của phần C theo thời hạn và hợp đồng đã ký.

leftcenterrightdel
 Đại diện Viện kiểm sát  đối đáp đến cùng, nhấn mạnh, hành vi sai phạm của các bị cáo dẫn đến thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng tài sản Nhà nước.

Hệ quả của việc này là VINAINCON đã phải trả lại các phần việc chưa khởi công, chưa thi công cho TISCO và TISCO phải ký tiếp 13 hợp đồng thầu phụ với 13 nhà thầu phụ khác để tiếp tục thực hiện phần C dưới hình thức hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh. Nhưng đến thời điểm hết hạn hợp đồng (ngày 31/5/2011) vẫn không thể hoàn thành công việc của phần C và dự án đã phải dừng thi công.

Đại diện Viện kiểm sát kết luận, đây chính là nguyên nhân dẫn đến dự án chậm tiến độ, làm phát sinh tăng lãi vay, tăng chi phí đầu tư, gây thất thoát, lãng phí đặc biệt nghiêm trọng đến tài sản Nhà nước.

Do vậy, có đủ căn cứ xác định các bị cáo phạm tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” với lỗi cố ý; không có căn cứ xác định các bị cáo này phạm tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” như đề nghị của một số bị cáo và luật sư bào chữa đã nêu.

leftcenterrightdel
 Các bị cáo tại phiên xét xử.

Sau phần đối đáp của đại diện Viện kiểm sát, các luật sư bào chữa đã tiếp tục tham gia đối đáp lại với đại diện Viện kiểm sát. Trong đó, các luật sư tập trung nêu và phân tích thêm nhiều luận điểm xoay quanh nội dung các bị cáo thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, việc ký Tờ trình số 405, trách nhiệm trong việc thực hiện theo chỉ đạo của cấp trên…

Thừa nhận sai phạm, nhiều bị cáo xin xem xét bối cảnh phạm tội

Trước đó, trong phần tranh tụng, các luật sư và bị cáo đã trình bày nhiều luận cứ bào chữa cho các bị cáo. Các luật sư bào chữa tập trung phân tích vai trò của các bị cáo trong vụ án, đồng thời bày tỏ mong muốn Hội đồng xét xử xem xét nguyên nhân, điều kiện, bối cảnh tại thời điểm xảy ra vụ án, đồng thời xin được đổi tội danh.

Bào chữa cho bị cáo Trần Trọng Mừng (nguyên Tổng giám đốc TISCO), luật sư Đinh Anh Tuấn cho rằng, cần đánh giá chính xác vai trò của TISCO, từ đó đánh giá vai trò của bị cáo Trần Trọng Mừng trong vụ án. Phân tích thêm về hành vi giới thiệu Tổng Công ty xây dựng công nghiệp Việt Nam (VINAINCON) làm nhà thầu phụ không đủ năng lực thực hiện phần C của hợp đồng, luật sư thừa nhận, bị cáo Trần Trọng Mừng đã có sai phạm. Tuy nhiên, theo luật sư, ngay trong hồ sơ thầu, Tập đoàn Khoa học Công nghệ và Thương mại luyện kim Trung Quốc (MCC) đã có ý tưởng để VINAINCON làm nhà thầu phụ.

 Bên cạnh đó, với sự giới thiệu của Bộ Công thương và sự tin tưởng của TISCO qua kinh nghiệm thực hiện công trình của VINAINCON trong giai đoạn 1 của dự án nên bị cáo Trần Trọng Mừng đã không thẩm định kỹ năng lực của VINAINCON trong giai đoạn sau này.

Tham gia bào chữa cho bị cáo Trần Văn Khâm (nguyên Tổng Giám đốc TISCO kế nhiệm bị cáo Trần Trọng Mừng), luật sư Trần Văn Tạo cho rằng, toàn bộ hành vi của bị cáo Khâm chỉ mong dự án sớm hoàn thành. Luật sư Tạo cho rằng, bị cáo Trần Văn Khâm tiếp nhận dự án khi dự án đã được triển khai 24 tháng với hiện trạng tổng thầu MCC chưa thi công. Dự án cũng đã được bị cáo Trần Trọng Mừng xin phép và đã được Bộ Công thương, Chính phủ cho phép tách phần C giao cho VINAINCON thi công đồng thời tăng mức đầu tư cho phần C.

Bào chữa cho bị cáo Mai Văn Tinh (nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Thép Việt Nam - VNS), luật sư Trương Anh Tú cho rằng việc quyết định cho dừng dự án khi nhà thầu MCC (Tập đoàn Khoa học công nghệ và Thương mại luyện kim Trung Quốc) vi phạm hợp đồng đã vượt quá thẩm quyền của bị cáo Mai Văn Tinh, bị cáo Tinh không thể tự quyết định được việc này. Theo luật sư, VNS và TISCO chỉ là người thực hành, còn chỉ đạo dự án là cấp trên của 2 đơn vị này. Việc Mai Văn Tinh ký nhiều văn bản đề xuất Bộ Công thương và Chính phủ để tiếp tục triển khai dự án theo luật sư là không cố ý, thực chất là ý tưởng của cấp trên, còn việc đề xuất của các đơn vị bên dưới chỉ mang tính chất hoàn thiện, bổ sung hồ sơ theo đúng quy trình (?).

Tiếp tục phân tích, các luật sư nhấn mạnh đến nguyên nhân, điều kiện, bối cảnh tại thời điểm xảy ra vụ án. Luật sư cho rằng, vì lý do dự án mang ý nghĩa lớn mà Ban lãnh đạo TISCO thời điểm đó đã đặt quyết tâm vượt qua mọi điều kiện khó khăn chủ quan, khách quan để thực hiện bằng được dự án. Với những phân tích trên, các luật sư đề nghị Hội đồng xét xử xem xét về vai trò của các bị cáo trong tổng thể vụ án để phán quyết mức án nhẹ nhất đối với bị cáo.

 

 

 

 
Hà Nhân