Sáng 21/5, phiên tòa sơ thẩm xét xử cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến và 9 bị cáo trong vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Nhận hối lộ”, xảy ra tại Bộ Y tế và các đơn vị liên quan bước sang ngày làm việc thứ 2.
    |
 |
| Đại diện VKSND TP Hà Nội công bố bản luận tội và đề nghị mức án đối với các bị cáo. |
Đến 9h30’, sau khi những người tham gia tố tụng không còn ai có câu hỏi gì, Chủ tọa phiên tòa đã tuyên bố kết thúc thúc phần xét hỏi. Trước khi tiến hành tranh luận, đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa đã công bố bản luận tội và đưa ra quan điểm giải quyết vụ án.
Sau phần luận tội đối với từng bị cáo, Viện kiểm sát đề nghị HĐXX xử phạt bị cáo: Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng - Ban YTTĐ) từ 12 - 13 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”; 20 năm tù về tội “Nhận hối lộ”. Tổng hợp hình phạt chung của 2 tội là 30 năm tù;
Bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn ( cựu Giám đốc Ban QLDA chuyên ngành xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế; kiêm phụ trách Ban YTTĐ) bị đề nghị từ 8 - 9 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”; từ 15 - 16 năm tù về tội “Nhận hối lộ”. Tổng hợp hình phạt chung của 2 tội là từ 23 - 25 năm tù.
Đối với nhóm bị cáo phạm tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, Viện kiểm sát đề nghị xử phạt bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến (cựu Bộ trưởng Y tế) từ 5 - 6 năm tù; Nguyễn Doãn Tú (cựu Phó Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế) và Trần Văn Sinh (cựu Phó Giám đốc Ban QLDA chuyên ngành xây dựng công trình, Bộ Y tế; cựu Trưởng phòng Kỹ thuật dự toán Ban QLDA y tế trọng điểm) cùng từ 4 - 5 năm tù;
Bị cáo Đào Xuân Sinh bị đề nghị xử phạt từ 3 - 4 năm tù; các bị cáo Nguyễn Kim Trung (cựu Phó Giám đốc Ban YTTĐ), Lê Văn Cư (cựu Phó Viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng) và Hoàng Xuân Hiệp (cựu Phó Viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng; cựu Trưởng phòng Kinh tế phát triển đô thị thuộc Viện Kinh tế xây dựng) cùng bị đề nghị từ 30 - 36 tháng tù.
Riêng bị cáo Lê Thanh Thiêm (Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng) bị đề nghị xử phạt từ 8 - 9 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
|
 |
| Các bị cáo tại phiên xét xử. |
Về biện pháp tư pháp, Viện kiểm sát đề nghị buộc Nguyễn Chiến Thắng, Nguyễn Hữu Tuấn và Lê Thanh Thiêm nộp ngân sách Nhà nước toàn bộ số tiền hưởng lợi bất chính.
Đối với tiền bồi thường khắc phục hậu quả, Viện kiểm sát đề nghị buộc các bị cáo Nguyễn Chiến Thắng, Nguyễn Hữu Tuấn, Nguyễn Kim Trung, Trần Văn Sinh, Đào Xuân Sinh, Nguyễn Thị Kim Tiến, Nguyễn Doãn Tú, Hoàng Xuân Hiệp và Lê Văn Cư liên đới bồi thường toàn bộ số tiền thất thoát, lãng phí hơn 803,7 tỉ đồng cho ngân sách Nhà nước.
Bản luận tội nêu rõ: Ngày 16/1/2014, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 125 phê duyệt Đề án đầu tư Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Việt Đức; ngày 1/12/2014, Bộ Y tế có Quyết định số 4985 và 4986 phê duyệt dự án đầu tư với tổng mức đầu tư của cả 2 dự án là 9.958 tỉ đồng, trong đó vốn Nhà nước là 9.000 tỉ đồng, quy mô mỗi dự án 1.000 giường bệnh.
Đây là chủ trương, quyết định lớn của Đảng và Nhà nước trong bối cảnh nền kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, nhưng với mục tiêu vì người dân, hướng đến nhân dân, Nhà nước đã quyết định đầu tư một khoản tiền rất lớn để xây dựng mới 2 bệnh viện tuyến đầu nhằm giảm tải cho Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức tại Hà Nội; đồng thời phục vụ tốt hơn, hiệu quả hơn cho người dân, bảo đảm người dân được tiếp cận, hưởng lợi từ các sản phẩm y tế tiên tiến, hiện đại trên thế giới, qua đó nâng cao sức khỏe, bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời giảm thiểu chi phí cho người bệnh và cho xã hội.
Nguồn vốn đầu tư cho 2 dự án là vốn ngân sách Nhà nước, do vậy việc quản lý, sử dụng phải tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công nói chung, cũng như các quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng, bảo đảm sử dụng nguồn vốn hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.
Tuy nhiên, quá trình triển khai thực hiện, một số cá nhân tại Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm (Ban YTTĐ) - đơn vị đại diện cho Bộ Y tế làm chủ đầu tư của 2 dự án, giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý, tổ chức triển khai thực hiện 2 dự án từ khi được giao nhiệm vụ đến khi nghiệm thu, bàn giao, đưa công trình vào sử dụng, bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng và theo đúng các quy định của pháp luật; lãnh đạo Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế - đơn vị có nhiệm vụ tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý Nhà nước về lĩnh vực trang thiết bị y tế và đầu tư xây dựng công trình y tế; lãnh đạo Bộ Y tế với vai trò quản lý Nhà nước, chỉ đạo, điều hành và quản lý chung mọi mặt hoạt động của ngành Y tế; Viện Kinh tế xây dựng - Bộ Xây dựng với nhiệm vụ tư vấn quản lý chi phí đầu tư xây dựng... trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình tại mỗi đơn vị, một số cá nhân đã làm trái quy định của Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng; các quy định tại thông tư, nghị định, quy chế, quy định liên quan đến hoạt động đầu tư, xây dựng, ký kết hợp đồng..., dẫn đến dự án bị đình trệ, kéo dài, không đạt được mục tiêu đề ra, gây hậu quả thất thoát, lãng phí lớn tài sản của Nhà nước.
Cụ thể, trong việc thuê tư vấn nước ngoài lập dự án đầu tư và thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công: Ban YTTĐ trình Bộ Y tế phê duyệt thuê tư vấn nước ngoài lập dự án khi chưa làm rõ khả năng đáp ứng của đơn vị tư vấn trong nước; không chứng minh được tính cần thiết phải thuê tư vấn nước ngoài; cố ý chỉ định thầu; không tổ chức lập, thẩm định chi phí thuê tư vấn nước ngoài; không tổ chức xác định dự toán gói thầu thuê tư vấn nước ngoài.
Ban YTTĐ sử dụng đề xuất tài chính của nhà thầu là Liên danh VK Studio - Viện Trang thiết bị để lập dự toán gói thầu nhưng không có căn cứ đánh giá thời gian thực hiện của chuyên gia nước ngoài, số lượng từng loại chuyên gia, tiền lương chuyên gia và các chi phí khác cần thiết phục vụ cho việc thực hiện công việc tư vấn. Tuy nhiên, Viện Kinh tế xây dựng vẫn ban hành văn bản thẩm tra dự toán.
Theo đại diện Viện kiểm sát, những việc làm trên trái quy định của Luật Đấu thầu năm 2005; Quy chế thuê tư vấn nước ngoài ban hành kèm theo Quyết định số 131/2007 của Thủ tướng Chính phủ; Thông tư số 23/2009 và Thông tư số 07/2012 của Bộ Xây dựng.
Trên cơ sở kết quả thẩm tra của Viện Kinh tế xây dựng, Ban YTTĐ phê duyệt dự toán và ký hợp đồng thuê tư vấn nước ngoài tại 4 gói thầu TV5/2014, TV4/2014, TVBM-04, TVVĐ-04 với đơn giá cao hơn nhiều lần giá trị tính theo định mức chi phí tư vấn đầu tư xây dựng công trình ban hành kèm theo Quyết định số 957/QĐ-BXD, được Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng xác định gây thất thoát cho Nhà nước hơn 70,2 tỉ đồng.
Đối với chủ trương “vừa thiết kế, vừa thi công”, Ban YTTĐ đề xuất kế hoạch lựa chọn nhà thầu, trong đó phân chia các gói thầu không theo tính chất kỹ thuật, không theo trình tự thực hiện, không bảo đảm tính đồng bộ của dự án, trái quy định của Luật Đấu thầu năm 2013.
Dự án chưa có dự toán được phê duyệt, giá trị gói thầu chỉ là ước tính; chưa có hồ sơ thiết kế kỹ thuật, hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, trái quy định của Luật Xây dựng năm 2014 và Thông tư số 04/2010/TT-BXD của Bộ Xây dựng nhưng vẫn được Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế thẩm định, đề nghị và được Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt.
Từ đó dẫn đến việc lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu, lựa chọn nhà thầu có nhiều sai phạm; lựa chọn hình thức hợp đồng hỗn hợp nhưng không thuộc loại hợp đồng nào theo quy định tại Nghị định số 48/NĐ-CP.
Hợp đồng ký kết là hợp đồng khung, không có nội dung khối lượng công việc chi tiết, không có dự toán kèm theo, không quy định bảng giá chi tiết, không có thỏa thuận về yêu cầu kỹ thuật, cách thức đo đếm khối lượng, số lượng để làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán; không quy định nguyên tắc, thời gian tính điều chỉnh, trình tự, phạm vi, phương pháp và căn cứ điều chỉnh giá hợp đồng, vi phạm quy định của Luật Đấu thầu năm 2013; Nghị định số 63/2014/NĐ-CP; Nghị định số 48/2010/NĐ-CP; Thông tư số 08/2010/TT-BXD.
Mặc dù có khối lượng công việc phát sinh nhưng không có cơ sở để điều chỉnh hợp đồng; không có cơ sở để giải ngân thanh toán trong khi nguồn vốn đã được thu xếp, dẫn đến 2 dự án dừng thi công từ tháng 1/2021 đến hết tháng 12/2024, gây lãng phí tài sản Nhà nước hơn 733,5 tỉ đồng.
Ngoài ra, vì động cơ vụ lợi, bị cáo Nguyễn Chiến Thắng và bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao để nhũng nhiễu, yêu cầu các nhà thầu thi công phải đưa tiền theo mức ấn định 5% giá trị được tạm ứng, thanh toán. Bị cáo Lê Thanh Thiêm lợi dụng sai phạm và nhu cầu của bị cáo Thắng để tạo dựng thông tin gian dối, chiếm đoạt tiền của bị cáo Thắng.
Theo Viện kiểm sát, hành vi sai phạm của cacsbij cáo không chỉ gây thất thoát, lãng phí tài sản mà còn ảnh hưởng đến trật tự quản lý kinh tế; ảnh hưởng đến chính sách kinh tế, chính sách xã hội của Nhà nước; ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan quản lý Nhà nước, của cán bộ, đảng viên.
Vì vậy, việc đưa vụ án ra xét xử nhằm kịp thời răn đe, giáo dục người phạm tội nói riêng và phòng ngừa tội phạm nói chung; củng cố lòng tin của người dân đối với hoạt động của các cơ quan Nhà nước; thể hiện sự quyết tâm trong công tác đấu tranh, xử lý tội phạm kinh tế, tham nhũng, lãng phí, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Đây cũng là vụ án điển hình về hành vi gây lãng phí được điều tra, truy tố, xét xử; là lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với các cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức kinh tế trong công tác quản lý, sử dụng tài sản. Không chỉ hành vi gây thất thoát, chiếm đoạt mới bị xử lý mà cả hành vi gây lãng phí nguồn vốn, lãng phí nhân lực, cơ hội... cũng có thể phải chịu sự phán xét, chế tài của pháp luật hình sự.
Cũng theo Viện kiểm sát, hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, gây thất thoát, lãng phí với số tiền đặc biệt lớn của Nhà nước, gây bức xúc, làm mất niềm tin của nhân dân. Do vậy, cần phải có bản án nghiêm khắc đối với các bị cáo để bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa chung.