Viện kiểm sát chỉ rõ vai trò của loạt cựu cán bộ trong sai phạm đấu thầu

Phiên tòa sơ thẩm xét xử cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng cùng 22 bị cáo trong vụ án "Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Công ty TNHH MTV Đầu tư và xây dựng Hoàng Dân và các đơn vị liên quan bước sang ngày làm việc thứ ba với phần tranh luận.

Toàn cảnh phiên tòa sơ thẩm.

Đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa đã công bố bản luận tội, phân tích rõ hành vi, vai trò của từng bị cáo và bản chất của vụ án, sự cấu kết giữa doanh nghiệp và một số cán bộ có chức vụ, quyền hạn nhằm thao túng hoạt động đấu thầu. Trong đó, nhiều bị cáo giữ vị trí lãnh đạo được xác định có vai trò then chốt, trực tiếp tiếp tay cho sai phạm gây thiệt hại đặc biệt lớn cho Nhà nước.

Trong bản luận tội, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh, những năm gần đây, tội phạm tham nhũng, kinh tế diễn biến phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản Nhà nước và làm xói mòn niềm tin của nhân dân. Vụ án xảy ra tại Công ty Hoàng Dân là một minh chứng điển hình cho tình trạng doanh nghiệp “bắt tay” với cán bộ có chức vụ để trục lợi từ các dự án sử dụng vốn ngân sách.

Đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa đã công bố bản luận tội và đề nghị mức hình phạt đối với các bị cáo.

Theo Viện kiểm sát, bị cáo Nguyễn Văn Dân (Giám đốc Công ty Hoàng Dân) là người khởi xướng và điều hành toàn bộ hành vi phạm tội. Để được tham gia và trúng thầu 5 gói thầu tại 4 dự án thủy lợi, bị cáo Dân đã chủ động tiếp cận, móc nối với các cán bộ lãnh đạo trong Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ) và các Ban quản lý dự án trực thuộc Bộ này.

Bị cáo Dân không chỉ trực tiếp đưa hối lộ hơn 40 tỉ đồng mà còn chỉ đạo cấp dưới thu thập, sử dụng trái phép các file dự toán gói thầu, lập hồ sơ dự thầu gian dối, hợp thức hóa năng lực nhằm đảm bảo trúng thầu. Hành vi của bị cáo Dân đã gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 251 tỉ đồng, thể hiện rõ vai trò chủ mưu, chi phối toàn bộ vụ án.

Trong vụ án này, đứng đầu nhóm bị cáo nhận hối lộ là Hoàng Văn Thắng, cựu Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ). Theo Viện kiểm sát, bị cáo Thắng không chỉ nhận tiền từ doanh nghiệp mà còn đóng vai trò “khởi điểm” trong việc kết nối, dẫn dắt chuỗi sai phạm.

Cụ thể, khi được Nguyễn Văn Dân tiếp cận, đề nghị tạo điều kiện tham gia đấu thầu, bị cáo Thắng đã nhận khoản tiền 200.000 USD và sau đó trực tiếp chỉ đạo cấp dưới là Trần Tố Nghị (nguyên Quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình), thực hiện các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp của Nguyễn Văn Dân. Hành vi này không chỉ dừng lại ở việc “gật đầu” đồng ý mà thể hiện rõ sự can thiệp bằng quyền lực quản lý, làm sai lệch nguyên tắc khách quan trong lựa chọn nhà thầu.

Viện kiểm sát đánh giá, với vị trí là lãnh đạo cấp cao, bị cáo Thắng phải chịu trách nhiệm đặc biệt bởi hành vi của mình đã tạo tiền lệ xấu, “mở đường” cho chuỗi vi phạm phía sau.

Bị cáo Hoàng Văn Thắng tại phiên xét xử.

Đối với bị cáo Trần Tố Nghị (nguyên Quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình), được xác định là người tổ chức, điều phối các hoạt động tiếp tay cho doanh nghiệp. Sau khi nhận số tiền 13 tỉ đồng, bị cáo Nghị không chỉ dừng ở việc chấp thuận mà còn chủ động liên hệ, thống nhất với các lãnh đạo Ban quản lý dự án như Lê Văn Hiến, Nguyễn Hải Thanh để tạo điều kiện cho Công ty Hoàng Dân trúng nhiều gói thầu.

Vai trò của bị cáo Nghị thể hiện ở việc “kết nối ngang - dọc” trong hệ thống, từ cấp Bộ đến các Ban quản lý dự án, bảo đảm các chỉ đạo được thực hiện xuyên suốt. Đây là yếu tố khiến hành vi phạm tội không còn mang tính đơn lẻ mà trở thành một chuỗi hành động có tổ chức.

Đối với bị cáo Trần Văn Lăng (cựu Giám đốc Ban 2), được xác định đã nhiều lần nhận hối lộ với tổng số tiền hơn 13,4 tỉ đồng và trực tiếp tham gia thỏa thuận, cung cấp thông tin dự toán để doanh nghiệp trúng thầu. Sau khi nhận hơn 13,4 tỉ đồng, bị cáo Lăng đã chủ động gặp gỡ, thỏa thuận với Nguyễn Văn Dân, đồng thời cung cấp trước file dự toán gói thầu - tài liệu mang tính “mật” trong quy trình đấu thầu.

Không dừng lại ở đó, bị cáo Lăng còn tham gia vào việc thống nhất cơ chế “chi phần trăm” sau khi trúng thầu, cho thấy sự thỏa thuận mang tính hai chiều, có tính toán lợi ích rõ ràng.

Tương tự, bị cáo Nguyễn Hải Thanh (cựu Phó Cục trưởng kiêm Giám đốc Ban 4), sau khi nhận tiền đã trực tiếp chỉ đạo cấp dưới cung cấp file dự toán, đồng thời điều phối các dự án để tạo điều kiện cho doanh nghiệp trúng thầu. Hành vi của bị cáo Thanh không chỉ mang tính cá nhân mà còn kéo theo cả bộ máy cấp dưới cùng tham gia sai phạm.

Bị cáo Nguyễn Văn Dân tại phiên xét xử.

Bị cáo Lê Văn Hiến (cựu Giám đốc Ban 8), cũng thể hiện vai trò tích cực trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vi phạm. Đáng chú ý, ngay cả khi chuẩn bị chuyển công tác, bị cáo Hiến vẫn chỉ đạo cấp dưới tiếp tục tạo điều kiện cho Công ty Hoàng Dân, cho thấy sự xuyên suốt và cố ý thực hiện hành vi đến cùng.

Theo Viện kiểm sát, điểm chung của nhóm bị cáo nhận hối lộ là đều có trình độ chuyên môn, hiểu rõ quy định pháp luật và quy trình đấu thầu, nhưng vẫn cố tình vi phạm vì động cơ vụ lợi.

Các bị cáo không chỉ nhận tiền mà còn sử dụng quyền được giao để chỉ đạo, can thiệp, làm lộ thông tin nội bộ, phá vỡ tính minh bạch, công bằng trong đấu thầu. Hành vi này đã trực tiếp xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước, gây thiệt hại đặc biệt lớn cho ngân sách và làm suy giảm uy tín của bộ máy công quyền.

Viện kiểm sát nhấn mạnh, đây là biểu hiện rõ nét của sự suy thoái về đạo đức công vụ, khi quyền lực không được kiểm soát đã bị biến thành công cụ phục vụ lợi ích cá nhân.

Các bị cáo tại phiên xét xử.

Không dừng lại ở hành vi đưa - nhận hối lộ, nhiều cựu cán bộ thuộc các Ban quản lý dự án đã thực hiện chỉ đạo của cấp trên, cung cấp thông tin dự toán, can thiệp quá trình chấm thầu, giúp doanh nghiệp hợp thức hóa hồ sơ trong hoạt động đấu thầu.

Các bị cáo như Hoàng Xuân Thịnh, Nguyễn Vinh Hoàng, Dương Chí Thành, Tạ Văn Thuyết, Nguyễn Văn Thuật… đã trực tiếp tham gia cung cấp tài liệu, tạo điều kiện cho việc lập hồ sơ dự thầu sai quy định.

Một số bị cáo khác như Phạm Đông Phương, Lê Vũ Hùng, Võ Duy Minh… tham gia vào quá trình liên danh, thỏa thuận chia lợi ích, góp phần hoàn thiện “chuỗi” hành vi phạm tội từ khâu chuẩn bị hồ sơ đến khi trúng thầu.

Theo Viện kiểm sát, hành vi của nhóm bị cáo này tuy mang tính chất giúp sức nhưng đã góp phần quan trọng vào việc hoàn thành tội phạm, gây thiệt hại lớn cho Nhà nước.

Đồng thời, Viện kiểm sát cũng làm rõ hành vi vi phạm quy định về kế toán của một số bị cáo trong Công ty Hoàng Dân. Theo đó, các bị cáo đã lập hai hệ thống sổ sách kế toán, sử dụng hàng nghìn hóa đơn khống để hợp thức chi phí, giảm nghĩa vụ thuế, gây thiệt hại hàng chục tỉ đồng cho ngân sách. Hành vi này được thực hiện có tổ chức, kéo dài nhiều năm, cho thấy sự tinh vi trong việc che giấu sai phạm và hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp.

Từ những phân tích về vai trò, mức độ hành vi của từng bị cáo, Viện kiểm sát cho rằng cần áp dụng hình phạt nghiêm khắc đối với nhóm nhận hối lộ, đặc biệt là các bị cáo giữ vị trí lãnh đạo, nhằm bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung.