Truy xuất nguồn gốc - “lá chắn” bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng

Ngày 9/9/2026, tại TP Hồ Chí Minh diễn ra tọa đàm “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng”, do Tạp chí Tiếp thị & Gia đình phối hợp với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức.

Tọa đàm có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia trong lĩnh vực truy xuất nguồn gốc, công nghệ cùng đông đảo doanh nghiệp. Chương trình tập trung trao đổi về những quy định mới liên quan đến truy xuất nguồn gốc hàng hóa, yêu cầu doanh nghiệp cần chuẩn bị và những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai thực tế.

Các đại biểu tham dự toạ đàm “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng” .

Phát biểu tại tọa đàm, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho rằng khi một sản phẩm đưa ra thị trường, thông tin không chỉ dừng ở ngày sản xuất, hạn sử dụng mà cần thể hiện rõ nguồn gốc để doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể tiếp cận thông tin một cách công khai, minh bạch.

Theo ông Trần Hữu Linh, truy xuất nguồn gốc đã được đề cập nhiều nhưng thực tế triển khai vẫn còn không ít cách hiểu và cách làm khác nhau. Doanh nghiệp còn băn khoăn về việc sử dụng mã QR, tem truy xuất nguồn gốc cũng như cách quản lý dữ liệu.

Đáng chú ý, việc sử dụng tem hay mã QR không đồng nghĩa với việc có thể ngăn chặn hoàn toàn hàng giả. Thực tế đã xuất hiện tình trạng tem chống hàng giả bị làm giả, trong khi mã QR cũng có nguy cơ bị sao chép.

“Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh, các phương thức làm giả ngày càng tinh vi, điều quan trọng là doanh nghiệp phải hiểu đúng về truy xuất nguồn gốc, thay vì chỉ coi đây là việc dán một chiếc tem hay một mã QR lên sản phẩm”, ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi 8 nhóm vấn đề.

Theo đó, truy xuất nguồn gốc cần được nhìn nhận như một hệ thống quản lý thông tin, giúp minh bạch quá trình hình thành, sản xuất, phân phối và lưu thông của hàng hóa. Khi được triển khai đúng, hệ thống này không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý mà còn hỗ trợ doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Tổng Biên tập Tạp chí Tiếp thị & Gia đình, ông Hoàng Vững, cho biết yêu cầu về công khai, minh bạch từ cơ quan quản lý, thị trường xuất khẩu và người tiêu dùng trong nước ngày càng cao. Vì vậy, tọa đàm hướng tới việc tạo thêm tiếng nói chung giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp trong câu chuyện truy xuất nguồn gốc.

“Đây là tọa đàm thứ 2 về cùng một chủ đề - chỉ trong hơn 3 tháng, do Tiếp thị & Gia đình phối hợp với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức, với sự tham gia rất đông đảo của cộng đồng doanh nghiệp, không chỉ doanh nghiệp nhỏ và vừa mà cả những doanh nghiệp lớn trong các ngành đồ uống, thực phẩm, phân bón, xăng dầu… Điều đó cho thấy sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp đối với chính sách này”, ông Hoàng Vững chia sẻ.

Ông Hoàng Vững - Tổng Biên tập Tạp chí Tiếp thị & Gia đình phát biểu tại toạ đàm.

Theo ông Hoàng Vững, truy xuất nguồn gốc đang trở thành một phương thức quản lý hiện đại, không thể thiếu của Nhà nước và doanh nghiệp. Với doanh nghiệp, dữ liệu truy xuất còn có thể trở thành một “tài sản” nếu được quản lý và vận hành khoa học, bởi không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị nội bộ mà còn góp phần xây dựng niềm tin của người tiêu dùng.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi 8 nhóm vấn đề gồm: phân biệt mã QR thông thường với hệ thống truy xuất nguồn gốc; các quy định mới và những mốc thời gian doanh nghiệp cần lưu ý; mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp; vai trò của truy xuất nguồn gốc trong quản trị, kiểm soát và thu hồi sản phẩm; giải pháp chống hàng giả và nguy cơ sao chép mã; chi phí triển khai đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; yêu cầu của thị trường xuất khẩu; chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu truy xuất.

Trong đó, vấn đề chất lượng dữ liệu và khả năng kiểm chứng thông tin được xem là yếu tố cốt lõi. Một mã QR chỉ thực sự có giá trị khi thông tin phía sau mã được cập nhật đầy đủ, chính xác và có khả năng kiểm chứng.

Lực lượng QLTT TP HCM kiểm tra cơ sở kinh doanh hàng hóa có dấu hiệu không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Sự phát triển của blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) và các giải pháp mã hóa đang mở ra thêm nhiều công cụ cho doanh nghiệp trong quản lý chuỗi cung ứng, kiểm soát dòng sản phẩm và hỗ trợ nhận diện hàng giả. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một hệ thống quản trị minh bạch, đồng bộ và có trách nhiệm.

Từ góc độ người tiêu dùng, truy xuất nguồn gốc giúp tăng khả năng tiếp cận thông tin trước khi quyết định mua hàng. Với doanh nghiệp, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là phương thức nâng cao năng lực quản trị, bảo vệ thương hiệu và tạo lợi thế cạnh tranh trong thị trường ngày càng coi trọng tính minh bạch.