    |
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên thảo luận. Ảnh: Quốc hội |
Tiếp tục chương trình của Kỳ họp thứ 2, chiều 27/10, Quốc hội tiến hành thảo luận tại Hội trường Diên Hồng về: Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung thảo luận.
Trước đó, vào sáng ngày 20/10, Quốc hội đã thảo luận tại tổ, có 83 lượt ý kiến đại biểu Quốc hội phát biểu và có 3 Đoàn đại biểu Quốc hội gửi ý kiến bằng văn bản góp ý vào dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết thi hành. Có 52 lượt ý kiến đại biểu Quốc hội phát biểu tại tổ, có 2 đại biểu Quốc hội và 1 Đoàn đại biểu Quốc hội gửi ý kiến về Nghị quyết thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.
Ngay sau đó, VKSND tối cao đã khẩn trương có 2 báo cáo, gồm: Báo cáo số 150 và Báo cáo số 151 ngày 26/10/2026 tiếp thu, giải trình ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.
Tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền tài sản nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm
Góp ý vào dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Thế Kính (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cho biết, về các biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế, đại biểu đánh giá cao hướng sửa đổi của dự thảo bộ luật theo tinh thần tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền tài sản nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.
|
 |
| Đại biểu Trần Thế Kính (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội |
Cùng với đó, đại biểu tán thành thu hẹp biện pháp tạm giam quy định tại Điều 130 của dự thảo Bộ luật. Việc thu hẹp phạm vi áp dụng biện pháp tạm giam thực hiện đúng yêu cầu, chủ trương về cải cách tư pháp, việc tạm giam ngoài căn cứ vào loại tội phạm, đồng thời gắn chặt hơn với mức độ nguy hiểm và nguy cơ thực tế đối với hoạt động tố tụng.
Đối với tội ít nghiêm trọng có mức hình phạt cao nhất đến 3 năm tù, dự thảo chỉ cho phép tạm giam trong trường hợp tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã. Quy định này vừa đảm bảo yêu cầu ngăn chặn tội phạm, vừa hạn chế những hệ quả không cần thiết của việc tạm giam đối với người bị buộc tội, gia đình họ cũng như hoạt động lao động, sản xuất, kinh doanh.
Cùng với việc thu hẹp biện pháp tạm giam, đại biểu cũng đánh giá cao việc dự thảo đã bổ sung biện pháp giám sát điện tử quy định tại Điều 134 với tư cách là biện pháp ngăn chặn thay thế biện pháp tạm giam. Theo đại biểu, quy định này tạo thêm một công cụ để cơ quan tiến hành tố tụng kiểm soát bị can, bị cáo mà không nhất thiết phải cách ly họ khỏi xã hội.
|
 |
| Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội |
Người bị áp dụng vẫn phải tuân thủ các nghĩa vụ nghiêm ngặt nhưng không ra khỏi phạm vi giám sát, có mặt theo giấy triệu tập, không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội, không tiêu hủy chứng cứ, tẩu tán tài sản, cản trở hoạt động tố tụng và không can thiệp vào thiết bị giám sát.
“Theo tôi, đây là hướng đổi mới phù hợp với yêu cầu cá thể hóa biện pháp ngăn chặn, tạo thêm khả năng lựa chọn giữa tạm giam và các biện pháp nhẹ hơn như bảo lãnh, đặt tiền để đảm bảo giám sát điện tử. Khi có công cụ kiểm soát hiệu quả bằng công nghệ việc hạn chế quyền tự do của bị can, bị cáo có thể được thực hiện ở mức cần thiết hơn mà vẫn đạt được mục đích của tố tụng”, đại biểu Trần Thế Kính nêu ý kiến thảo luận.
Tố tụng điện tử là một chính sách mới, trực tiếp thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị
Qua nghiên cứu hồ sơ dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Lê Văn Đông (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ đánh giá cao và thống nhất với các nội dung dự thảo Bộ luật. Dự thảo Bộ luật đã tiếp thu và đã thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, chuyển đổi số, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng.
|
 |
| Đại biểu Lê Văn Đông (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội |
Quan tâm đến chính sách tố tụng điện tử, đại biểu Lê Văn Đông cho biết, xác định tố tụng điện tử là một chính sách mới, trực tiếp thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị nhằm tạo cơ sở pháp lý về đổi mới phương thức giải quyết vụ án hình sự theo hướng nhanh hơn, chặt chẽ hơn và minh bạch hơn. Với một điểm nổi bật là không xem tố tụng điện tử chỉ là việc thay đổi hồ sơ giấy bằng tệp điện tử mà xác lập đầy đủ một phương thức tổ chức và thực hiện hoạt động tố tụng trên môi trường số có giá trị pháp lý và được áp dụng trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án khi đáp ứng các điều kiện luật định.
“Đồng thời, tố tụng điện tử sẽ tạo điều kiện cho các cơ quan tăng cường công tác phối hợp, thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số và chia sẻ, liên thông dữ liệu với nhau giúp giám sát việc sao chụp, chuyển giao, lặp lại và tạo nguồn thông tin thống nhất trong các giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử. Bên cạnh đó, giúp người tham gia tố tụng gửi, nhận văn bản bằng phương thức điện tử, có thể giảm thời gian đi lại, tạo thuận lợi cho việc tiếp cận thông tin và thực hiện quyền, nghĩa vụ”, đại biểu Lê Văn Đông nhấn mạnh.
Cùng với đó, cũng theo đại biểu Lê Văn Đông, dự thảo Bộ luật đã quy định cụ thể, chi tiết, đồng bộ về trình tự, thủ tục thực hiện các hoạt động tố tụng trên môi trường điện tử.
“Với việc kế thừa các kinh nghiệm, nghiên cứu của các nước trên thế giới về tổ chức điện tử, nhất là quy tắc tổ chức trực tuyến cùng với những quy định chặt chẽ về thủ tục tố tụng điện tử sẽ mang lại những điểm nhấn mới cho hoạt động tố tụng hình sự, góp phần đơn giản hóa thủ tục và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người tham gia tố tụng”, đại biểu Lê Văn Đông đánh giá.
“Những nội dung tiếp thu ý kiến của đại biểu đều được VKSND tối cao giải trình rất căn cơ, cốt lõi”
Cùng tham gia góp ý về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ đánh giá cao tinh thần cầu thị của VKSND tối cao đã tiếp thu, giải trình. Theo đại biểu, những nội dung tiếp thu ý kiến của đại biểu đều được Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải trình rất căn cơ, cốt lõi.
|
 |
| Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội |
Góp ý cụ thể về thủ tục tố tụng truy cứu trách nhiệm pháp nhân thương mại, đại biểu bày tỏ thống nhất đối với quy định về khởi tố bị can, áp dụng các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài sản đối với pháp nhân thương mại là hết sức cần thiết để phòng ngừa đối với những pháp nhân thương mại vi phạm pháp luật hoặc tẩu tán tài sản, không thực hiện việc kê biên hoặc không thực hiện nhiệm vụ của mình khi bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Về thẩm quyền, đại biểu Phạm Văn Hòa bày tỏ: “Tôi rất thống nhất như trong dự thảo, đó là thẩm quyền của cơ quan Viện kiểm sát, từ VKSND tối cao cho tới Viện kiểm sát khu vực, Kiểm sát viên, Kiểm sát viên cao cấp từng khu vực cho tới tỉnh cũng như tới tối cao. Tôi không tham gia góp ý gì thêm, quy định như vậy trong bộ luật đã rất rạch ròi, cụ thể”.
VKSND tối cao sẽ phối hợp nghiên cứu, tiếp thu nghiêm túc, hoàn thiện các dự thảo báo cáo Quốc hội
Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận, đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Viện trưởng VKSND tối cao trân trọng cảm ơn các vị đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến hết sức tâm huyết, trách nhiệm đối với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Trong khuôn khổ phiên thảo luận, Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến đã báo cáo Quốc hội một số nội dung trọng tâm.
|
 |
| Đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận. Ảnh: Quốc hội |
|
 |
| Đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận. Ảnh: Quốc hội |
Thứ nhất, về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến cảm ơn sự ủng hộ của Quốc hội đối với các chính sách mới. Theo Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến, việc quy định tố tụng điện tử là bắt buộc đối với cơ quan tiến hành tố tụng nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia; đồng thời vẫn bảo đảm linh hoạt xử lý đối với các trường hợp bất khả kháng hoặc vùng sâu, vùng xa.
Thứ hai, về chính sách tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị, Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến cho biết, đây là chính sách hình sự rất mới và nhân văn. Việc Viện kiểm sát đưa ra mức hình phạt đề nghị sớm ngay ở giai đoạn truy tố giúp rút ngắn thời gian điều tra, tố tụng. Người bị buộc tội có quyền thay đổi cam kết bất cứ lúc nào và Tòa án vẫn giữ nguyên thẩm quyền xét xử độc lập theo pháp luật.
Thứ ba, về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến cho biết, nhằm thể chế hóa Kết luận 19 của Bộ Chính trị, dự thảo được thiết kế chặt chẽ về phạm vi, đối tượng áp dụng; đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc tập trung bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp của tổ chức, cá nhân và người thứ ba ngay tình.
“Sau phiên họp này, VKSND tối cao sẽ phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội và các cơ quan liên quan để nghiên cứu, tiếp thu nghiêm túc, hoàn thiện các dự thảo báo cáo Quốc hội.”, Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến bày tỏ.
|
Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, phiên thảo luận đã có 21 đại biểu Quốc hội tham gia phát biểu (20 ý kiến phát biểu và 1 ý kiến tranh luận). Các ý kiến thảo luận thể hiện rõ quan điểm, trách nhiệm cao, đóng góp nhiều nội dung rất xác đáng, thẳng thắn, hoàn thiện quy định cụ thể của dự thảo Bộ luật và dự thảo các Nghị quyết.
|
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận nội dung thảo luận. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định yêu cầu, sau phiên họp này, Tổng thư ký Quốc hội sẽ phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp triển khai tổng hợp đầy đủ ý kiến của các đại biểu, gửi VKSND tối cao và các cơ quan liên quan để khẩn trương nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo. Sau khi hoàn chỉnh, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp.
|