Đề xuất các nhà xuất bản phải có nghĩa vụ thẩm định nội dung AI

Quang cảnh Phiên họp toàn thể thứ ba của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, ngày 31/7 (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Ngày 31/7, tại Nhà Quốc hội, tiếp tục Phiên họp toàn thể thứ ba, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tiến hành thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh chủ trì Phiên họp. Về phía cơ quan trình dự án Luật có Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh...

Tạo động lực phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới

 Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nhấn mạnh việc cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản; đồng thời khắc phục những hạn chế của Luật xuất bản năm 2012, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa, đáp ứng các yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và các chiến lược chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Dự thảo Luật được xây dựng dựa trên ba quan điểm xuyên suốt:

Thứ nhất: Đảm bảo phù hợp với chủ trương của Đảng, thống nhất với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Thứ hai: Không mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật Xuất bản 2012 mà tập trung xử lý các vướng mắc thực tiễn, tạo động lực phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới.

Thứ ba: Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền và phân định rõ thẩm quyền, đảm bảo tổ chức thực hiện mô hình quản lý thông suốt, hiệu lực và hiệu quả.

Về bố cục dự thảo Luật gồm ba Điều, cụ thể:

Điều 1: Quy định sửa đổi, bổ sung nội dung của 27/54 điều. Bãi bỏ 4 điều, đồng thời thay thế 4 cụm từ tại một số điều để đảm bảo thực hiện tốt theo mô hình tổ chức hiện nay của Chính phủ.

Trong 27 điều được sửa đổi, bổ sung về nội dung có 17 điều về cải cách thủ hành chính, phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền; 10 điều tiếp tục được sửa đổi, bổ sung để thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, giải quyết một số bất cập trong vận động xuất bản.

Điều 2: Quy định bãi bỏ lệ phí đăng ký nhập khẩu xuất bản sản phẩm để kinh doanh và lệ phí cấp giấy phép nhập khẩu xuất bản sản phẩm không kinh doanh trong danh mục phí và lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí.

Điều 3: Quy định về hiệu lực thi hành và các điều khoản chuyển tiếp.

Cân nhắc việc mở rộng đối tượng thụ hưởng một số chính sách ưu đãi thuế, tín dụng

Trình bày Dự thảo báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản. Hồ sơ dự án Luật trình Quốc hội được chuẩn bị đầy đủ, cơ quan chủ trì soạn thảo đã khẩn trương, nghiêm túc, cầu thị trong việc tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật. Dự thảo Luật phù hợp với Hiến pháp, cơ bản đồng bộ với hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương trình bày Dự thảo báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Ủy ban nhất trí với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Luật, đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm hơn đến nguồn lực triển khai thi hành luật, nhất là các quy định về chuyển đổi số, xuất bản phẩm điện tử, xuất bản số và phát triển công nghiệp văn hóa.

Ủy ban cơ bản tán thành với các chính sách được quy định trong dự thảo Luật. Tuy nhiên, về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, đề nghị: Rà soát, thiết kế các chính sách theo hướng quy định khái quát, tránh trùng lặp, thể hiện tính đặc thù của hoạt động xuất bản, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; 

Bảo đảm sự nhất quán của các nhóm chính sách giữa các lần chỉnh lý dự thảo Luật, cân nhắc việc mở rộng đối tượng thụ hưởng một số chính sách ưu đãi thuế, tín dụng; xác định rõ đối tượng thụ hưởng dự kiến của chính sách “đầu tư, xây dựng và phát triển các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia” tại khoản 3 Điều 7.

Các đại biểu tham dự phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ để bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo với quy định của pháp luật báo chí, thông tin điện tử, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ; đồng thời bảo đảm tính khả thi trong điều chỉnh các nền tảng phát hành xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vi phạm pháp luật vào thị trường Việt Nam.

Về hoạt động phát hành xuất bản phẩm, đề nghị chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết về cơ chế hậu kiểm trong phát hành xuất bản phẩm, đặc biệt đối với hoạt động phát hành trên không gian mạng và các sàn thương mại điện tử, nhằm bảo vệ an ninh tư tưởng và phòng, chống phát hành xuất bản phẩm lậu.

Đề xuất các nhà xuất bản phải có nghĩa vụ thẩm định nội dung AI

Phát biểu tại Phiên họp, các đại biểu bày tỏ sự nhất trí với Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật. Qua khảo sát, làm việc với một số nhà xuất bản, các đại biểu cho biết khó khăn nhất hiện nay là vấn đề phát triển văn hóa đọc.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đỗ Chí Nghĩa phát biểu tại phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Chỉ rõ những hạn chế về văn hóa đọc hiện nay, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đỗ Chí Nghĩa nhấn mạnh, văn hóa đọc chính là thị trường của xuất bản. Nếu văn hóa đọc bị ách tắc, các nhà xuất bản sẽ thiếu nguồn lực sáng tạo. Do đó đề nghị cần thiết kế chính sách văn hóa đọc đậm nét và tập trung hơn tại Điều 7 dự thảo Luật về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản để đáp ứng mong mỏi của các nhà xuất bản.

Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa cũng góp ý về tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo nhà xuất bản và biên tập biên; về quảng cáo và tài trợ xuất bản để vừa quản lý chặt chẽ, vừa tận dụng được nguồn lực tài trợ hỗ trợ cho hoạt động xuất bản và phát hành sách.

Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Lân Hiếu phát biểu tại phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Liên quan đến vấn đề trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực xuất bản, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, đây là một lĩnh vực rất mới và quan trọng. Do đó, dự thảo Luật cần có những bổ sung cụ thể hơn, trong đó quy định bảo vệ bản quyền tác giả chặt chẽ hơn, quy định các nhà xuất bản phải có nghĩa vụ thẩm định nội dung AI.

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu cũng kiến nghị thành lập Quỹ hỗ trợ xuất khẩu bản quyền sách Việt Nam để thúc đẩy việc lan tỏa tri thức chuyên môn ra thế giới.

Tiếp tục hoàn thiện Tờ trình và dự thảo luật trước khi trình Quốc hội

Tại phiên họp, các đại biểu cũng góp ý về mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản; Về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng; các quy định về hành vi cấm… Đồng thời góp ý về mặt kỹ thuật lập pháp, giải thích từ ngữ và thuật ngữ.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh tiếp thu các ý kiến đại biểu góp ý; đồng thời cho biết cơ quan quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu cùng các cơ quan liên quan để thống nhất nội dung phù hợp, rà soát hoàn thiện dự án Luật đảm bảo chất lượng cao nhất…

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu kết luận (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Phát biểu kết luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, nghiêm túc và đủ điều kiện trình Quốc hội; đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra phối hợp chặt chẽ, nghiên cứu kỹ các ý kiến phát biểu tại Phiên họp để hoàn thiện Tờ trình và dự thảo luật chất lượng cao nhất trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Tại Phiên họp, 100% thành viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội có mặt đã biểu quyết thông qua về nguyên tắc dự thảo báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.