Hơn 13.600 văn bản có thể được loại khỏi hệ thống
Chính phủ vừa gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội Báo cáo số 652/BC-CP về tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).
Theo báo cáo, tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan Trung ương và địa phương đã xác định, tổng hợp 45.793 VBQPPL còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc đối tượng, phạm vi tổng rà soát.
Đối với các văn bản không thuộc chế độ mật, các cơ quan đã rà soát, xác định và đề xuất phương án xử lý 13.077 văn bản bằng các hình thức sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần, bãi bỏ toàn bộ, tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc ban hành mới.
Trong đó, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 2.363 văn bản; chính quyền địa phương cấp tỉnh 7.939 văn bản và chính quyền địa phương cấp xã 2.775 văn bản.
Đối với các văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 136 bộ luật, luật và 12 nghị quyết.
Riêng năm 2026, dự kiến xử lý 78 bộ luật, luật và 6 nghị quyết; năm 2027 xử lý 27 bộ luật, luật và 3 nghị quyết; giai đoạn 2028-2030 xử lý 31 bộ luật, luật.
    |
 |
| Quang cảnh Phiên họp lần thứ hai Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo. (Ảnh H.Thư, BTP)
|
Với VBQPPL do Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ban hành, các cơ quan Trung ương đề xuất xử lý 575 văn bản. Trong số này, 355 văn bản dự kiến được xử lý trong năm 2026, 194 văn bản trong năm 2027 và 24 văn bản trong giai đoạn 2028-2030; một số văn bản có lộ trình sau năm 2030.
Đáng chú ý, kết quả sơ bộ cho thấy các cơ quan đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ một phần hoặc ban hành mới đối với 7.300 VBQPPL, chiếm 15,9% tổng số văn bản thuộc phạm vi rà soát. Có 5.926 văn bản được đề xuất bãi bỏ toàn bộ, tương đương 12,9%.
Bên cạnh đó, 7.687 VBQPPL của chính quyền cấp huyện trước khi sắp xếp sẽ tự động hết hiệu lực theo quy định, đến hết ngày 28/2/2027. Theo Chính phủ, nếu được xử lý theo lộ trình, tổng cộng 13.613 văn bản sẽ được loại bỏ khỏi hệ thống.
Qua rà soát, Chính phủ đánh giá hệ thống VBQPPL về cơ bản bao quát các lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo cơ sở pháp lý cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, quy mô 45.793 văn bản cũng cho thấy hệ thống pháp luật hiện hành còn lớn, cồng kềnh, phức tạp và nhiều tầng nấc, với số lượng đáng kể văn bản dưới luật.
Thứ bậc hiệu lực của một số loại VBQPPL chưa thật sự rõ ràng; việc xử lý xung đột giữa các văn bản cùng cấp còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Cấu trúc của một số văn bản chưa hợp lý, trong khi vẫn tồn tại những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, bất cập, chưa rõ ràng hoặc chưa phù hợp với chủ trương mới và yêu cầu thực tiễn.
Các vấn đề cần xử lý tập trung vào việc bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật; khắc phục những quy định có nhiều cách hiểu, không hợp lý, không khả thi hoặc gây khó khăn trong thực tiễn; đồng thời nhận diện những lĩnh vực còn thiếu quy định pháp luật điều chỉnh.
Các cơ quan cũng đề xuất tích hợp những văn bản có nội dung và mối quan hệ chặt chẽ hoặc cùng điều chỉnh một chuỗi chính sách, qua đó hạn chế việc ban hành quá nhiều văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.
Ứng dụng AI để rà soát, phân tích dữ liệu pháp luật
Một điểm mới của đợt tổng rà soát lần này là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong rà soát, tổng hợp và phân tích dữ liệu.
Bộ Tư pháp, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã xây dựng phần mềm riêng để tổng hợp kết quả tổng rà soát, sử dụng chung cho các cơ quan và các cấp chính quyền.
Dữ liệu về kết quả rà soát được lưu giữ, quản lý và khai thác tập trung trên phần mềm, góp phần giảm việc gửi, tổng hợp dữ liệu thủ công giữa các cơ quan.
Kết quả sơ bộ cho thấy các cơ quan cơ bản xác định được đối tượng, phạm vi thuộc trách nhiệm rà soát; đồng thời nhận diện những vướng mắc, bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo, quy định chưa phù hợp để đề xuất phương án, hình thức và lộ trình xử lý.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số hạn chế. Việc xác định đối tượng, phạm vi rà soát và thống kê số liệu tại một số cơ quan, địa phương cần tiếp tục kiểm tra để bảo đảm chính xác, thống nhất. Dữ liệu VBQPPL cấp xã, cấp huyện tại một số địa phương cũng cần được kiểm tra trước khi cập nhật vào hệ thống phần mềm.
Nội dung đánh giá trong một số báo cáo chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, nhất là việc xác định căn cứ, tiêu chí rà soát và phân tích cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn của những quy định cần xử lý.
Việc lấy ý kiến đối với những vấn đề liên ngành, phức tạp tại một số nơi chưa đầy đủ. Một số kết quả rà soát cũng chưa cập nhật kịp thời những quy định đã được phát hiện có bất cập, vướng mắc, mâu thuẫn, chồng chéo. Chính phủ đồng thời chỉ ra tình trạng chưa thống nhất giữa một số kết quả rà soát với định hướng lập pháp và chương trình xây dựng pháp luật.
Một trong những nguyên nhân là đây là lần đầu tiên tổng rà soát được thực hiện trên phạm vi toàn bộ hệ thống VBQPPL, trong khi thời gian triển khai ngắn, khối lượng công việc lớn và có tính chất phức tạp.
Một số cơ quan, địa phương còn lúng túng trong giai đoạn đầu; việc bố trí kinh phí, nhân lực tại một số nơi chưa kịp thời. Năng lực, kinh nghiệm của một bộ phận cán bộ làm công tác xây dựng, rà soát pháp luật cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về phân tích, dự báo và xây dựng chính sách.
Việc tổng rà soát diễn ra trong bối cảnh hệ thống pháp luật liên tục được sửa đổi, bổ sung, ban hành mới, đồng thời tổ chức bộ máy nhà nước, đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương có nhiều thay đổi. Vì vậy, kết quả rà soát tiếp tục phải được cập nhật, đánh giá để bảo đảm phù hợp với thực tế.