Hơn 350 nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền.
Sau một năm vận hành mô hình mới, Hà Tĩnh đã phân cấp, ủy quyền hơn 350 nhiệm vụ cho cấp xã và các cơ quan chuyên môn.
Con số đó phản ánh một thay đổi rất lớn: Khi tầng nấc trung gian giảm, xã phải đảm nhiệm nhiều công việc hơn, từ hành chính, đất đai, xây dựng, ngân sách đến an sinh xã hội và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế. Nhưng mặt tích cực là nhiều vấn đề có thể được quyết định ngay tại nơi phát sinh.
    |
 |
| Bí thư xã Cẩm Xuyên Nguyễn Văn Thành trực tiếp về thăm ruộng lúa của dân. |
Chủ tịch UBND xã Cẩm Xuyên, ông Phan Trọng Bình từng chia sẻ rằng khi được phân cấp nhiều hơn, xã chủ động xử lý công việc ngay từ cơ sở, giảm việc phải chờ xin ý kiến qua nhiều cấp; quyền chủ động về ngân sách, tài chính cũng giúp địa phương linh hoạt hơn trong giải quyết nhiệm vụ phát sinh.
Đó chính là logic của chính quyền 2 cấp: Việc của dân, của địa bàn phải được giải quyết ở cấp gần dân nhất có đủ thẩm quyền và năng lực.
577 nghìn hồ sơ - phép thử của bộ máy mới.
Một trong những lo ngại lớn khi tổ chức lại chính quyền là liệu thủ tục hành chính có bị ách tắc. Thực tế một năm đầu cho câu trả lời khá rõ.
Toàn tỉnh tiếp nhận hơn 577.000 hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết trước và đúng hạn đạt gần 98%, tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết đạt 99%. Đằng sau những tỷ lệ đó là hàng trăm nghìn nhu cầu cụ thể của người dân và doanh nghiệp.
|
 |
| Cán bộ phường Hoành Sơn thứ Bảy về với dân. |
Ở Hương Phố, chính quyền thành lập các tổ lưu động vào cuối tuần để hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục và chuyển đổi số. Có thời điểm hơn 80% hồ sơ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã được giải quyết trước hạn, số còn lại đúng hạn, không phát sinh hồ sơ quá hạn.
Tại khu vực Đông Yên cũ, 177 hộ dân thuộc phường Hoành Sơn nhưng đang sinh sống cách trung tâm hành chính gần 30 km. Chính quyền triển khai “Ngày thứ Bảy vì dân phục vụ”, đưa cán bộ đến tận địa bàn để hướng dẫn và giải quyết thủ tục cho người dân.
Những mô hình ấy cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý: Thay vì chờ người dân tìm đến trụ sở, dịch vụ công bắt đầu tìm đến người dân.
|
 |
| Ông Nguyễn Hồng Cương - Chủ tịch UBND phường Hoành Sơn chủ trì tiếp công dân. |
Nói về mô hình “ngày thứ Bảy vì dân phục vụ”, ông Nguyễn Hồng Cương - Chủ tịch UBND phường Hoành Sơn cho biết: “Sau sắp xếp, địa bàn rộng hơn nên có những khu dân cư cách trung tâm hành chính khá xa. Nếu chỉ nhìn từ phía cơ quan nhà nước thì người dân hoàn toàn có thể đến trung tâm làm thủ tục, nhưng nếu đặt mình vào vị trí người dân, nhất là người cao tuổi, người ít sử dụng công nghệ, quãng đường gần 30 km là một trở ngại thực tế. Vì thế, chúng tôi đưa cán bộ về với dân, đưa dịch vụ công về với dân, đến tận nơi dân cần”.
Từ “một cửa” đến chính quyền số.
Khoảng cách giữa người dân với chính quyền không chỉ được rút ngắn về địa lý. Hà Tĩnh đang sử dụng chuyển đổi số như một phương tiện rút ngắn khoảng cách hành chính.
Hệ thống thông tin, nền tảng số dùng chung được triển khai tới 100% xã, phường và kết nối với 16 cơ sở dữ liệu, nền tảng quốc gia và chuyên ngành. Ứng dụng Công dân số Hà Tĩnh, i-HaTinh, cùng đường dây nóng 19009038 trở thành kênh tương tác trực tiếp giữa chính quyền và người dân.
Chỉ sau 3 tháng vận hành, hệ thống đã tiếp nhận 1.628 phản ánh, chuyển đến đơn vị liên quan xử lý; 1.464 phản ánh được giải quyết, tỷ lệ trên 90%.
|
 |
| Lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh tham dự lễ công bố vận hành thử nghiệm Ứng dụng Công dân số Hà Tĩnh (iHaTinh). |
Ở đây, chuyển đổi số không còn là câu chuyện trang bị máy tính hay đưa hồ sơ lên mạng. Giá trị thực sự nằm ở chỗ người dân có thêm một con đường ngắn hơn để đưa vấn đề của mình đến đúng cơ quan có trách nhiệm.
Anh Dương Thế Sơn, ở xã Kỳ Thượng cho biết, trước đây “mắt thấy, tai nghe” nhiều điều bất cập, khó có thể phản ánh đến cấp chính quyền địa phương để chấn chỉnh, nhưng từ khi có i-HaTinh, chỉ cần chụp 1 hình ảnh sai phạm, phản ánh 1 thông tin chính xác lên app, thì gần như sau đó thông tin mình phản ánh đều được chính quyền cơ sở kiểm tra, xử lý.
Giải quyết mâu thuẫn từ khi mới phát sinh.
Một biểu hiện khác của chính quyền gần dân là cách xử lý đơn thư, kiến nghị.
Từ 1/7/2025 đến 25/6/2026, toàn tỉnh tiếp nhận gần 2.800 đơn thư; khoảng 87% vụ việc kiến nghị, phản ánh đã được giải quyết. Nhiều vụ việc được xử lý ngay từ khi mới phát sinh thông qua nắm tình hình và làm việc trực tiếp tại cơ sở.
|
 |
| Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Phan Thiên Định trực tiếp tiếp dân, đối thoại với dân định kỳ hàng tháng. |
Điều này có ý nghĩa lớn hơn một chỉ tiêu hành chính. Một tranh chấp đất đai được xử lý sớm có thể ngăn thành khiếu kiện kéo dài. Một kiến nghị được đối thoại trực tiếp có thể tránh phát sinh “điểm nóng”. Một vướng mắc của doanh nghiệp được giải quyết tại chỗ có thể giúp dự án không mất thêm vài tháng chờ đợi.
Hiệu lực của chính quyền, vì thế, không chỉ đo bằng số văn bản ban hành. Nó còn được đo bằng số vấn đề được giải quyết trước khi trở thành vấn đề lớn.
Anh Nguyễn Văn Tuấn, nhà ở Khối phố 18 phường Thành Sen cho biết, trong quá trình làm thủ tục xin cấp bìa đất, do chưa hiểu đầy đủ quy trình, thủ tục… Nên việc xác minh hồ sơ xin cấp bìa đất kéo dài. Nhưng khi anh trực tiếp kiến nghị đến cán bộ chức trách, ngay sau đó đã được cán bộ chức trách giải đáp, hướng dẫn tận tình.
Cấp xã - từ đơn vị hành chính thành chủ thể phát triển.
Sau một năm, có thể thấy cấp xã trong mô hình mới ở Hà Tĩnh đang mang một vị thế khác. Địa bàn quản lý rộng hơn. Dân số lớn hơn. Quyền hạn nhiều hơn. Khối lượng công việc cũng lớn hơn… Nhưng cùng với áp lực là không gian hành động rộng hơn.
|
 |
| Người dân xã Cẩm Xuyên kỳ vọng địa phương đổi mới, phát triển. |
Chính quyền xã, phường giờ đây phải tính tới quy hoạch, nguồn lực, thu hút đầu tư, giải phóng mặt bằng, tổ chức sản xuất, dịch vụ, phát triển đô thị, chuyển đổi số...
Đó là bước chuyển từ tư duy “quản lý địa bàn” sang “quản trị sự phát triển của địa bàn”. Và khi cấp gần dân nhất đủ quyền hạn để giải quyết công việc, chính quyền 2 cấp mới thực sự phát huy ý nghĩa.