Ứng dụng AI gắn với tình huống nghiệp vụ thực tiễn
Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước và Ngành Kiểm sát nhân dân về đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động nghiệp vụ kiểm sát; căn cứ Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 của VKSND tối cao, VKSND tỉnh Thanh Hóa và kế hoạch của đơn vị, VKSND khu vực 12 - Thanh Hóa đã tổ chức Cuộc thi “Ứng dụng AI trong xử lý tình huống nghiệp vụ kiểm sát” và Hội nghị rút kinh nghiệm, trao giải.
Cuộc thi được xác định không đơn thuần là hoạt động ứng dụng một công cụ công nghệ mới, mà còn là một hình thức tự học, tự rèn luyện, qua đó giúp công chức, Kiểm sát viên chủ động cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống và từng bước hình thành phương pháp làm việc phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong Ngành.
Điểm đáng chú ý của Cuộc thi là 10 câu hỏi được xây dựng theo hướng tổng hợp, liên quan đến nhiều lĩnh vực công tác kiểm sát. Cách lựa chọn nội dung này vừa tạo yêu cầu về kiến thức chuyên môn tương đối toàn diện, vừa giúp thí sinh có điều kiện hệ thống hóa kỹ năng nghiệp vụ, khả năng phân tích và vận dụng pháp luật.
Việc xây dựng đề thi theo hướng tổng hợp, liên ngành, liên lĩnh vực không chỉ kiểm tra kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện tư duy pháp lý toàn diện, khả năng nhìn nhận và xử lý vấn đề từ nhiều góc độ. Qua đó, mỗi Kiểm sát viên, công chức vừa phải chuyên sâu ở lĩnh vực được phân công, vừa chủ động cập nhật, bổ sung kiến thức ở các lĩnh vực có liên quan, từng bước hình thành năng lực công tác toàn diện, đáp ứng yêu cầu thực tiễn với phương châm “giỏi một việc, biết nhiều việc.
Sau hai ngày chấm thi, Ban Tổ chức ghi nhận nhiều bài thi có chất lượng tốt. Một số thí sinh đã xây dựng câu lệnh phù hợp, biết đối đáp, bổ sung yêu cầu và định hướng để AI xử lý tình huống theo hướng thông minh, sáng tạo. Đáng chú ý, nhiều bài thi không dừng ở việc tiếp nhận câu trả lời do AI cung cấp mà còn thể hiện sự vận dụng kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm nghiệp vụ để đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành, từ đó đưa ra hướng giải quyết tình huống.
Tuy nhiên, kết quả Cuộc thi cũng chỉ ra những vấn đề cần nghiêm túc rút kinh nghiệm. Một số thí sinh còn lúng túng trong việc xây dựng câu lệnh; có trường hợp đã sử dụng được AI nhưng chưa thực hiện đầy đủ khâu rà soát, kiểm tra, đối chiếu mà còn phụ thuộc, rập khuôn theo câu trả lời của AI. Bên cạnh đó, một số nội dung câu hỏi thuộc các thông báo rút kinh nghiệm, hướng dẫn nghiệp vụ của Viện kiểm sát cấp trên nhưng chưa được thí sinh cập nhật đầy đủ, dẫn đến việc vận dụng vào xử lý tình huống chưa thật sự chính xác.
Qua đó cho thấy, ứng dụng AI trong công tác kiểm sát phải được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ và trách nhiệm của người sử dụng. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, phân tích, gợi ý và hệ thống hóa thông tin, nhưng không thể thay thế vai trò của Kiểm sát viên trong kiểm tra căn cứ pháp lý, đánh giá chứng cứ, lựa chọn hướng xử lý và chịu trách nhiệm về kết quả nghiệp vụ.
Chuyển hóa kết quả cuộc thi thành chất lượng công việc hằng ngày
Phát biểu tại Hội nghị rút kinh nghiệm, trao giải, đồng chí Phạm Tiến Dũng, Viện trưởng VKSND khu vực 12 biểu dương những kết quả các thí sinh đã đạt được; đồng thời yêu cầu Kiểm sát viên, công chức nghiêm túc nhìn nhận những hạn chế được chỉ ra qua Cuộc thi, xác định nguyên nhân và chủ động đề ra biện pháp khắc phục.
Đồng chí Viện trưởng nhấn mạnh, việc tổ chức các cuộc thi nghiệp vụ có ý nghĩa thiết thực đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, giúp lãnh đạo đơn vị có thêm cơ sở để đánh giá quá trình tự học tập, rèn luyện, mức độ nắm bắt kiến thức và khả năng xử lý tình huống của công chức, Kiểm sát viên. Vì vậy, kết quả của Cuộc thi không chỉ dừng lại ở việc trao giải mà quan trọng hơn là phải được chuyển hóa thành kinh nghiệm, kỹ năng và chất lượng công việc hằng ngày.
Thời gian tới, VKSND khu vực 12 sẽ tiếp tục nghiên cứu tổ chức các cuộc thi, hình thức sinh hoạt nghiệp vụ phù hợp; chú trọng kết hợp giữa đào tạo truyền thống với ứng dụng công nghệ, tăng cường trao đổi, rút kinh nghiệm từ những tình huống thực tiễn. Qua đó góp phần xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên, công chức có bản lĩnh nghiệp vụ, tư duy pháp lý vững vàng, chủ động thích ứng với môi trường làm việc số và đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ của Ngành.
Tại Hội nghị, Ban Tổ chức đã trao 01 giải Nhất, 01 giải Nhì và 01 giải Ba cho các thí sinh có thành tích xuất sắc. Những phần thưởng là sự ghi nhận đối với tinh thần chủ động học tập, sáng tạo và nỗ lực đổi mới phương pháp làm việc của công chức, Kiểm sát viên.
Từ một cuộc thi nghiệp vụ có nội dung gắn với AI, VKSND khu vực 12 hướng tới mục tiêu rộng hơn đó là hình thành thói quen tự học, tự cập nhật, biết khai thác công nghệ một cách có trách nhiệm và luôn đặt yêu cầu chính xác về pháp luật, nghiệp vụ lên hàng đầu. Đây cũng là một trong những bước đi cụ thể nhằm đưa chuyển đổi số trở thành một phần thiết thực trong hoạt động chuyên môn của đơn vị.