VKSND tỉnh Đắk Lắk: "Lá chắn" vững chắc bảo vệ lợi ích công

Băng rừng, vượt núi để bảo vệ lợi ích công

Từ những vụ việc tưởng chừng kéo dài không có hồi kết, VKSND khu vực 6 (tỉnh Đắk Lắk) đã chủ động xác minh, không ngại gian khó, băng rừng, vượt núi, kiên trì thuyết phục, kiến nghị và trực tiếp khởi kiện. Qua đó, đơn vị từng bước cho thấy, khi quyền dân sự của người yếu thế và lợi ích công cộng chưa được bảo vệ, pháp luật cần một chủ thể đủ trách nhiệm, bản lĩnh và khả năng hành động để đưa những quyền chính đáng ấy trở thành hiện thực.

VKSND khu vực 6 và các cơ quan chức năng đi vào hiện trường băng xe máy cày.

Một trong những kết quả nổi bật là việc bảo vệ diện tích đất rừng đặc dụng thuộc quyền quản lý của Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Ka.

Từ một đơn tố cáo của một người dân trú tại buôn Pai Bi (xã Đắk Phơi, tỉnh Đắk Lắk) về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cán bộ, Kiểm sát viên VKSND khu vực 6 đã phát hiện khoảng 14ha đất rừng đặc dụng đã bị ông ông N.T.Đ. (trú tại buôn Pai Bi)  lấn chiếm, sử dụng từ năm 2005.

Đáng nói, vụ việc xảy ra tại địa bàn xa khu dân cư, địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, kéo dài trong nhiều năm và đã được nhiều cơ quan kiểm tra, xử lý nhưng chưa giải quyết dứt điểm.

Kiểm sát viên băng qua rừng xác minh vụ việc để bảo vệ lợi ích công.

Thay vì chỉ dừng lại ở việc xử lý nội dung tố cáo ban đầu, VKSND khu vực 6 đã chủ động mở rộng xác minh, làm việc với Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Ka, Kiểm lâm khu vực Lắk và người vi phạm. Đồng thời thu thập, củng cố các tài liệu, chứng cứ liên quan.

Trên cơ sở chỉ đạo của lãnh đạo VKSND tỉnh Đắk Lắk và Phòng 9, đơn vị tiếp tục phối hợp thực hiện các thủ tục cần thiết. Mặt khác, lựa chọn một phương thức có tính thuyết phục cao: Tuyên truyền, giải thích, vận động người vi phạm tự nguyện chấm dứt hành vi.

Kết quả, sau 21 năm, ông N.T.Đ. đã tự nguyện chấm dứt việc chiếm dụng, cắm mốc và bàn giao toàn bộ 1ha đất rừng đặc dụng cho Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Ka theo đúng như nội dung của quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, khắc phục hậu quả của Viện trưởng VKSND tỉnh Đắk Lắk.

Hiện trường vụ lấn chiếm đất rừng đặc dụng.

Vụ việc cho thấy vai trò của Kiểm sát viên trong bảo vệ lợi ích công không nhất thiết phải bắt đầu bằng một vụ án tại Tòa án. Nó có thể bắt đầu từ khả năng nhìn thấy lợi ích công đang bị xâm phạm ngay trong một vụ việc tưởng như thuộc lĩnh vực khác; xác định đúng bản chất pháp lý của vấn đề; lựa chọn đúng phương thức can thiệp và kiên trì theo đuổi đến khi hậu quả thực tế được khắc phục.

Vụ việc sau đó được lựa chọn xây dựng thành phóng sự chuyên đề “Lá chắn bảo vệ rừng”, phát sóng lúc 20h30’ ngày 9/8/2026 trong chương trình “Hồ sơ công tố - Kiểm sát” trên VTV1. Qua đó, góp phần lan tỏa hình ảnh người cán bộ Kiểm sát trong nhiệm vụ bảo vệ lợi ích công.

Bước ngoặt khởi kiện vì lợi ích công

Nếu vụ việc 14 ha đất rừng cho thấy sức mạnh của việc chủ động phát hiện và khắc phục vi phạm thì vụ án liên quan đến diện tích đất của Trường Phổ thông Dân tộc nội trú, THCS Lắk lại cho thấy, một bước phát triển khác khi Viện kiểm sát trực tiếp sử dụng quyền khởi kiện để bảo vệ lợi ích công.

Viện kiểm sát tiến hành làm việc với cơ quan chức năng.

Theo đó qua công tác xác minh, VKSND khu vực 6 xác định, năm 2010, ông N.T.T., nguyên Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú huyện Lắk lúc bấy giờ đã tự ý xây dựng nhà và sử dụng trái phép diện tích đất gần 500m² được UBND tỉnh Đắk Lắk giao cho nhà trường quản lý từ năm 1996.

Mặc dù đã nghỉ hưu từ năm 2014 và các cơ quan có thẩm quyền đã nhiều lần giải quyết, yêu cầu chấm dứt việc sử dụng đất trái phép, vụ việc vẫn kéo dài 16 năm nay.

Trước tình hình trên, ngày 22/6/2026, VKSND khu vực 6 đã ban hành Quyết định số 06/QĐ-VKSKV6 yêu cầu ông T. chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp ngăn chặn, khắc phục hậu quả.

Ngày 7/7/2026, đơn vị tham mưu ban hành Kiến nghị số 01/KN-VKS, kiến nghị Trường Phổ thông Dân tộc nội trú, THCS Lắk khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công.

Đến ngày 8/7/2026, VKSND khu vực 6 đã ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích và chuyển hồ sơ đến TAND khu vực 6 để giải quyết.

Vào thời điểm khởi kiện, đây là vụ án đầu tiên trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk do Viện kiểm sát khởi kiện để bảo vệ lợi ích công trong lĩnh vực đất đai.

Vụ án không chỉ có ý nghĩa đối với một diện tích đất cụ thể, mà còn đặt ra một thông điệp rõ ràng: Đất công không thể trở thành “khoảng trống trách nhiệm” chỉ vì việc bảo vệ nó đã kéo dài qua nhiều năm.

Đại diện VKSND khu vực 6 (tỉnh Đắk Lắk) công bố quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm đối với gia đình ông T.V.H.

Khi cơ quan, tổ chức được giao quản lý tài sản công không thể tự mình khởi kiện hoặc chưa thực hiện hiệu quả quyền khởi kiện, cơ chế của Nghị quyết 205 cho phép Viện kiểm sát trở thành chủ thể hành động nhằm đưa lợi ích công trở lại đúng vị trí được pháp luật bảo vệ.

Bến tàu trái phép được tháo dỡ sau 23 năm tồn tại

Tại khu danh lam thắng cảnh Quốc gia Hồ Lắk, VKSND khu vực 6 tiếp nhận, xác minh vụ việc ông T.V.H. (trú tại buôn Jun, xã Liên Sơn Lắk), tự ý lắp đặt và cải tạo bến tàu khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Điều đáng nói ở đây là bến tàu trái phép này đã tồn tại 23 năm và đã có nhiều cơ quan, ban ngành yêu cầu tháo dỡ nhưng vẫn không được thực hiện.

Dù đã được yêu cầu tháo dỡ, công trình vẫn tiếp tục được sử dụng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho du khách, phương tiện đường thủy và ảnh hưởng đến cảnh quan danh thắng.

VKSND khu vực 6 xác định, đây không đơn thuần là câu chuyện giữa cơ quan quản lý và một cá nhân. Đằng sau công trình trái phép là vấn đề về lợi ích công, bao gồm an toàn của cộng đồng, cảnh quan, giá trị của một danh lam thắng cảnh quốc gia và trách nhiệm bảo vệ tài sản, giá trị chung của xã hội.

Do đó, đơn vị đã ban hành Quyết định số 09/QĐ-VKSKV6 yêu cầu chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả. Đồng thời, trực tiếp tuyên truyền, giải thích, vận động. Kết quả, ông T.V.H. đã tự nguyện tháo dỡ toàn bộ bến tàu trái phép.

Sau khi VKSND khu vực 6 vào cuộc ông T.V.H. đã tự nguyện tháo dỡ toàn bộ bến tàu trái phép.

Ngoài ra, thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết án hình sự và xác minh các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, VKSND khu vực 6 đã phát hiện 2 vụ việc liên quan đến nghĩa vụ hoàn trả tiền Bảo hiểm xã hội đã chi trả cho người điều trị. Cụ thể, qua xác minh, tổng số tiền cơ quan Bảo hiểm xã hội đã chi trả nhưng người có trách nhiệm chưa thực hiện nghĩa vụ hoàn trả là hơn 100 triệu đồng.

Sau khi củng cố hồ sơ, VKSND khu vực 6 đã ban hành 2 quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích, yêu cầu Tòa án buộc người có trách nhiệm hoàn trả số tiền cho cơ quan Bảo hiểm xã hội.

Cùng với đó, đơn vị còn chủ động giải quyết nhiều vụ việc nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương, như yêu cầu UBND cấp xã thực hiện việc cấp trợ cấp hằng tháng. Đồng thời, yêu cầu cơ quan Công an thực hiện việc cấp căn cước cho người thuộc diện được hưởng quyền lợi.

Những kết quả trên cho thấy, hiệu quả bảo vệ lợi ích công không chỉ đến từ việc giải quyết những vụ việc đã được tiếp nhận, mà còn phụ thuộc vào sự chủ động phát hiện vấn đề của Kiểm sát viên trong quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, giải quyết các vụ, việc dân sự, tiếp công dân, giải quyết đơn thư và phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước. Chính sự chủ động ấy giúp mở rộng phạm vi phát hiện những quyền, lợi ích đang bị xâm phạm, từ đó lựa chọn biện pháp pháp lý phù hợp để kịp thời bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng và quyền dân sự của các nhóm dễ bị tổn thương.

VKSND khu vực 6 (tỉnh Đắk Lắk).

Thực tiễn tại VKSND khu vực 6 cho thấy, Nghị quyết số 205/2025/QH15 đang từng bước được cụ thể hóa bằng những vụ việc, kết quả và cách làm thiết thực. Từ chủ động phát hiện, xác minh, kiến nghị, vận động khắc phục vi phạm đến trực tiếp khởi kiện vụ án dân sự công ích, các biện pháp được triển khai đều hướng tới mục tiêu bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của các nhóm dễ bị tổn thương, lợi ích của Nhà nước và lợi ích công cộng.

Những kết quả bước đầu này không chỉ tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục đánh giá, hoàn thiện cơ chế thí điểm, mà còn cho thấy vai trò ngày càng chủ động của VKSND trong bảo vệ pháp luật, quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước và lợi ích chung của xã hội.