VKSND khu vực 7, TP Hà Nội khởi kiện thành công, đòi lại hơn 19,3ha đất công

Đây cũng là vụ án dân sự công ích đầu tiên về “Đòi tài sản” tại Hà Nội được đưa ra xét xử theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Thay mặt Hội đồng xét xử, Thẩm phán Nguyễn Lâm Bình - Chủ tọa phiên tòa tuyên án.

Từ hợp đồng cho thuê đất không đúng thẩm quyền

Theo hồ sơ vụ án, ngày 11/4/2003, UBND xã Tiên Dược, huyện Sóc Sơn (cũ) ký Hợp đồng kinh tế số 33/HĐ-KT với ông Trần Văn Kh. (SN 1966, trú tại thôn Phù Mã, xã Sóc Sơn, TP Hà Nội) về việc cho thuê khu vực ao hồ Đồng Đắp, thôn Dược Thượng, xã Tiên Dược. Khu đất do UBND xã Tiên Dược quản lý, gồm mặt nước và một khu gò nổi, được sử dụng để nạo vét lòng hồ, tích trữ nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, kinh doanh dịch vụ, vui chơi giải trí, làm công viên cây xanh, cây ăn quả và cây bóng mát.

Hợp đồng có thời hạn 18 năm, tính từ ngày 11/4/2003 đến ngày 11/4/2021. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, ngày 26/4/2017, UBND xã Tiên Dược ban hành quyết định, về việc chấm dứt hợp đồng giao khoán, thuê, thầu đất công do hợp đồng được ký kết không đúng thẩm quyền theo quy định pháp luật đất đai tại thời điểm ký kết. Quyết định nêu rõ ông Kh. có trách nhiệm thu dọn tài sản trên đất và trả lại mặt bằng cho UBND xã Tiên Dược quản lý, sử dụng theo quy định.

Hội đồng xét xử do Thẩm phán Nguyễn Lâm Bình, Phó Chánh án TAND khu vực 7 - Hà Nội làm Chủ tọa phiên tòa.

Sau đó, địa phương nhiều lần yêu cầu ông Kh. bàn giao lại khu đất. Tuy nhiên, việc bàn giao chưa được thực hiện dứt điểm. Theo tài liệu do UBND xã Sóc Sơn cung cấp, ông Kh. tiếp tục quản lý, sử dụng các thửa đất số 109, tờ bản đồ số 21; thửa đất số 03, tờ bản đồ số 26 và thửa đất số 77, tờ bản đồ số 21 tại khu vực hồ Đồng Đắp, với tổng diện tích 193.695m2. Đây là đất nông nghiệp, đất công ích thuộc quyền quản lý của UBND xã Sóc Sơn.

Hồ sơ cũng thể hiện trong quá trình sử dụng đất, trên khu đất phát sinh nhiều cây cối, hoa màu, vật tư, vật kiến trúc và công trình. Biên bản kiểm tra ngày 5/11/2021 ghi nhận 5 hạng mục công trình với tổng diện tích khoảng 2.458m2 cùng việc tập kết vật liệu xây dựng. Đến ngày 26/3/2026, cơ quan quản lý tiếp tục ghi nhận trên đất có 7 hạng mục công trình.

UBND xã Sóc Sơm đã nhiều lần yêu cầu ông Kh. giữ nguyên hiện trạng, dừng những hoạt động không phù hợp, thu dọn tài sản, tháo dỡ công trình và bàn giao đất nhưng chưa được thực hiện dứt điểm. Kết quả đo đạc ngày 18/8/2026, theo Trích đo hiện trạng thửa đất số 751-2026 xác định diện tích thực tế ông Kh. đang quản lý, sử dụng là 193.695m2; ông Kh. xác nhận kết quả đo đạc này.

Kiểm sát viên Nguyễn Thị Tuyết Lan, đại diện VKSND khu vực 7, TP Hà Nội phát biểu quan điểm tại phiên tòa.

Xác định căn cứ khởi kiện để bảo vệ lợi ích công

Trước khi thực hiện quyền khởi kiện, VKSND khu vực 7, TP Hà Nội đã tiến hành kiểm tra, xác minh vụ việc, làm việc trực tiếp với ông Trần Văn Kh. và phối hợp với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để làm rõ nguồn gốc, hiện trạng, quá trình sử dụng khu đất cũng như việc thực hiện các yêu cầu bàn giao đất.

Ngày 6/8/2026, VKSND khu vực 7 ban hành Quyết định số 12/QĐ-VKS yêu cầu ông Trần Văn Kh. chấm dứt hành vi xâm phạm lợi ích công trong lĩnh vực đất đai, tự giác thu dọn, tháo dỡ công trình, tài sản trên đất và bàn giao mặt bằng cho UBND xã Sóc Sơn quản lý.

Tiếp đó, ngày 11/8/2026, VKSND khu vực 7 ban hành Kiến nghị số 01/KN-VKS, đề nghị UBND xã Sóc Sơn thực hiện quyền khởi kiện. Ngày 12/8/2026, UBND xã Sóc Sơn có Văn bản số 2092/UBND-KT, xác định không trực tiếp khởi kiện và đề nghị VKSND khu vực 7 thực hiện quyền khởi kiện theo Nghị quyết 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh, ý kiến của cơ quan quản lý đất đai và các tài liệu liên quan, cùng ngày, VKSND khu vực 7 ban hành Quyết định khởi kiện số 01/QĐ-VKS.

Đại diện VKSND khu vực 7 công bố quyết định khởi kiện tại phiên tòa.

Trước đó, ngày 8/4/2026, UBND xã Sóc Sơn ban hành Thông báo số 587/TB-UBND, yêu cầu gia đình ông Kh. trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận thông báo phải khẩn trương thu dọn toàn bộ cây cối, hoa màu, vật kiến trúc, công trình và tài sản trên đất để bàn giao mặt bằng cho UBND xã quản lý.

Ngày 9/7/2026, tổ công tác của xã Sóc Sơn kiểm tra hiện trạng khu đất. Cùng ngày, cán bộ Phòng Kinh tế xã Sóc Sơn và đại diện VKSND khu vực 7 tiếp tục làm việc với ông Kh., yêu cầu thực hiện việc tháo dỡ toàn bộ công trình theo thông báo của UBND xã. Đến ngày 6/8/2026, đại diện VKSND khu vực 7 tiếp tục làm việc trực tiếp với ông Kh. tại khu đất này.

Quá trình xác minh cho thấy, mặc dù ông Kh. đưa ra một số ý kiến liên quan đến việc gia hạn, tiếp tục ký hợp đồng hoặc thanh lý hợp đồng, nhưng đến thời điểm VKSND khu vực 7 tiếp nhận, xác minh vụ việc, ông Kh. chưa có căn cứ pháp lý mới để tiếp tục quản lý, sử dụng khu đất.

Việc ông Kh. tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích 193.695m2 đất công sau khi hợp đồng thuê đất đã chấm dứt được xác định là ảnh hưởng đến quyền quản lý của Nhà nước đối với diện tích đất này.

Bị đơn, ông Trần Văn Kh. phát biểu tại phiên tòa.

Từ các tài liệu thu thập được, VKSND khu vực 7 xác định đây là vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ lợi ích công trong lĩnh vực đất đai. Đối tượng bị xâm phạm là diện tích đất tại hồ Đồng Đắp, thôn Dược Thượng, xã Sóc Sơn. Căn cứ Nghị quyết số 205/2025/QH15 và Thông tư liên tịch số 09/2025, TAND khu vực 7 - Hà Nội có thẩm quyền thụ lý, giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

VKSND khu vực 7 đã đề nghị Tòa án buộc ông Trần Văn Kh. chấm dứt hành vi xâm phạm lợi ích công trong lĩnh vực đất đai; trả lại toàn bộ diện tích 193.695m2 cho UBND xã Sóc Sơn quản lý; đồng thời tự thu dọn toàn bộ tài sản, vật tư, cây cối, hoa màu, vật kiến trúc, công trình thuộc quyền sở hữu của mình trên diện tích đất này.

Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện

Tại phiên tòa, ông Trần Văn Kh. nhất trí chấm dứt Hợp đồng kinh tế số 33/HĐ-KT ngày 11/4/2003; không yêu cầu giải quyết số tiền thuê đất đã trả và xác định hai bên không còn vướng mắc về hợp đồng. Ông Kh. chỉ đề nghị có thêm thời gian để tháo dỡ, di chuyển tài sản, bàn giao mặt bằng. Đồng thời, ông không yêu cầu hỗ trợ kinh phí giải phóng mặt bằng, di dời tài sản, công trình trên đất.

Tại phiên tòa, đại diện UBND xã Sóc Sơn đề nghị HĐXX chấp nhận yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 7.

Đại diện UBND xã Sóc Sơn phát biểu tại phiên tòa.

Cũng tại phiên tòa, đại diện VKSND khu vực 7 - Hà Nội giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, đề nghị HĐXX buộc ông Khoái chấm dứt việc quản lý, sử dụng diện tích đất 193.695m² tại hồ Đồng Đắp, bàn giao toàn bộ diện tích cho UBND xã Sóc Sơn quản lý và tự thu dọn toàn bộ tài sản, vật tư trên đất.

HĐXX nhận định, sau khi thời hạn thuê chấm dứt, ông Kh. có nghĩa vụ ngừng quản lý, sử dụng và bàn giao đất cho UBND xã Sóc Sơn. Tại phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và tại phiên tòa, ông Kh. thừa nhận hợp đồng đã hết hạn, nhất trí chấm dứt hợp đồng, không tranh chấp tiền thuê đã nộp và đồng ý trả lại đất.

HĐXX xác định, việc ông Kh. tiếp tục quản lý toàn bộ khu đất sau thời điểm hết hạn hợp đồng thuê đất là không có căn cứ. Việc tiếp tục chiếm giữ, khai thác diện tích đất do Nhà nước quản lý làm cản trở cơ quan có thẩm quyền thực hiện quyền quản lý. Do đó, hành vi tiếp tục quản lý, sử dụng đất sau khi hợp đồng hết hạn cần được chấm dứt.

Đối với các tài sản trên đất, HĐXX xác định ông Kh. không yêu cầu hỗ trợ chi phí giải phóng mặt bằng, không yêu cầu giải quyết giá trị tài sản và đồng ý tự tháo dỡ, di chuyển để bàn giao đất. Vì vậy, Tòa án không xem xét vấn đề hỗ trợ, bồi hoàn giá trị tài sản.

Đồng chí Nguyễn Huy Mạnh, Viện trưởng VKSND khu vực 7, TP Hà Nội phát biểu tại cuộc họp rút kinh nghiệm.

Từ các căn cứ trên, TAND khu vực 7, TP Hà Nội quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện vụ án dân sự công ích của VKSND khu vực 7 đối với ông Trần Văn Kh.

Tòa buộc Trần Văn Kh. phải chấm dứt việc quản lý, sử dụng và bàn giao cho UBND xã Sóc Sơn toàn bộ diện tích 193.695m2 tại khu vực hồ Đồng Đắp, thôn Dược Thượng, xã Sóc Sơn, TP Hà Nội. Vị trí, kích thước và ranh giới khu đất được xác định theo Trích đo hiện trạng thửa đất số 751-2026 do Công ty TNHH một thành viên đo đạc bản đồ Đại La lập ngày 18/8/2026.

Đồng thời, ông Kh. phải tự tháo dỡ, di chuyển, thu dọn toàn bộ cây cối, hoa màu, vật tư, vật kiến trúc, công trình và tài sản khác thuộc quyền sở hữu của mình trên diện tích đất nêu trên để bàn giao mặt bằng cho UBND xã Sóc Sơn quản lý theo quy định pháp luật.

Quang cảnh cuộc họp rút kinh nghiệm.

Ngay sau phiên tòa, VKSND khu vực 7 và TAND cùng cấp đã tổ chức họp rút kinh nghiệm với sự tham gia của lãnh đạo, Thẩm phán, Thư ký, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên của hai đơn vị. Qua đó, đánh giá kết quả, kỹ năng nghiệp vụ và những vấn đề cần lưu ý trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, để Viện kiểm sát thực hiện quyền khởi kiện nhằm bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương một cách thiết thực, hiệu quả.

Thẩm phán Nguyễn Lâm Bình, Phó Chánh án TAND khu vực 7, TP Hà Nội phát biểu tại cuộc họp rút kinh nghiệm.

Kiểm sát viên Nguyễn Thị Tuyết Lan, VKSND khu vực 7, TP Hà Nội phát biểu tại cuộc họp rút kinh nghiệm.