Từ tuyên truyền đến mở đường cho người dân phản ánh

“Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” - lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn nguyên giá trị trong thực tiễn hôm nay. Với Chi bộ VKSND khu vực 1, TP Đà Nẵng, công tác dân vận không chỉ dừng ở việc đưa chủ trương, chính sách, pháp luật đến với Nhân dân mà còn phải giúp người dân biết cách phản ánh vi phạm, tìm đến đúng cơ quan và nhìn thấy kết quả từ những thông tin mình cung cấp.

Từ yêu cầu đó, Chi bộ lựa chọn việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội khóa XV về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công làm trọng tâm xây dựng mô hình “Dân vận khéo”.

leftcenterrightdel
 Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho đoàn viên, thanh thiếu niên phường Hải Châu nhằm hình thành mạng lưới phát hiện, phản ánh vi phạm từ cơ sở.

Khi triển khai vào thực tế, đơn vị nhận thấy nguồn thông tin vụ việc từ bên ngoài còn hạn chế. Những vấn đề liên quan đất đai, môi trường, an toàn thực phẩm, bảo hiểm xã hội hay quyền lợi trẻ em có thể phát sinh trong đời sống, nhưng không phải người dân, tổ chức nào cũng hiểu rõ cơ chế mới hoặc biết phải phản ánh ở đâu.

Từ thực tế đó, Chi ủy xác định việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 phải được tổ chức đồng bộ. Cấp ủy định hướng nội dung tuyên truyền; lãnh đạo đơn vị phân công cán bộ phụ trách; Tổ công tác 205 tham mưu xác minh, theo dõi vụ việc; Chi đoàn tham gia lan tỏa thông tin.

Một trong những điểm đáng chú ý là lựa chọn đúng nhóm đối tượng để tuyên truyền. Ngày 19/5, đơn vị phối hợp với Khoa Luật Hành chính, Trường Đại học Luật - Đại học Huế tuyên truyền chức năng, nhiệm vụ của ngành KSND và những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Ngày 27/6, Chi bộ chỉ đạo Chi đoàn phối hợp Chi đoàn VKSND khu vực 3 tổ chức tuyên truyền kết hợp phiên tòa giả định tại Đại học Đà Nẵng. Việc đưa tình huống pháp lý vào hình thức sân khấu hóa giúp người tham dự dễ nhận diện hành vi vi phạm, hiểu rõ hơn giá trị của chứng cứ và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

Ngày 11/7, hoạt động tuyên truyền tiếp tục hướng đến bí thư chi đoàn khu dân cư, đoàn trường học và đoàn viên, thanh thiếu nhi tại phường Hải Châu. Đây là những lực lượng gần cơ sở, có điều kiện phát hiện những vấn đề như điểm tập kết rác trái phép, công trình gây ô nhiễm hoặc các trường hợp quyền lợi của người lao động, trẻ em có nguy cơ bị xâm hại.

leftcenterrightdel
 Báo cáo viên của Chi đoàn VKSND khu vực 1, TP Đà Nẵng truyền đạt nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại hội nghị tuyên truyền ở phường Hải Châu.

Cùng với tuyên truyền, đơn vị thiết lập Fanpage của Chi đoàn để người dân, nhất là người trẻ, có thể gửi thông tin ban đầu kèm hình ảnh, tài liệu; đồng thời duy trì bộ phận Tiếp công dân là địa chỉ chính thức để tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý thông tin theo quy định.

Đơn vị cũng chú trọng xây dựng cơ chế phối hợp. Ngày 25/2, VKSND khu vực 1 ban hành các quy trình phối hợp với Bảo hiểm xã hội cơ sở Hòa Cường và Bảo hiểm xã hội cơ sở Cẩm Lệ; ngày 14/8 tiếp tục ban hành Quy trình hướng dẫn thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích, đồng thời thành lập Tổ công tác 205 để xác minh, tham mưu xử lý vụ việc.

Kết quả được đo bằng những thay đổi cụ thể

Hiệu quả của mô hình không chỉ thể hiện qua số cuộc tuyên truyền mà quan trọng hơn là thông tin có được chuyển hóa thành hành động, vi phạm có được khắc phục và quyền lợi chính đáng có được bảo vệ hay không.

Theo số liệu tổng hợp của đơn vị trong 9 tháng đầu năm 2026, VKSND khu vực 1 đã tiếp nhận 88 vụ việc, gồm 84 vụ liên quan lợi ích công và 4 vụ liên quan nhóm dễ bị tổn thương. Tổ công tác 205 đã xác minh 82 trường hợp; 87/88 vụ việc được thống kê đã giải quyết, đạt tỉ lệ 98,9%.

Trên cơ sở thông tin tiếp nhận và kết quả xác minh, đơn vị ban hành 15 kiến nghị phòng ngừa, khắc phục vi phạm gửi UBND các phường Hòa Cường, Hòa Xuân, Hải Châu cùng nhiều cơ quan liên quan.

leftcenterrightdel
 Hội nghị tuyên truyền chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát nhân dân và Nghị quyết số 205/2025/QH15 cho sinh viên Trường Đại học Luật (Đại học Huế), ngày 19/5/2026.

Nội dung kiến nghị tập trung vào các lĩnh vực đất đai, môi trường, xây dựng, thuế, an toàn thực phẩm, đăng ký khai sinh và bảo đảm an toàn cho trẻ em tại không gian công cộng. Cùng với đó, đơn vị ban hành 14 quyết định yêu cầu cung cấp tài liệu, chứng cứ và 68 quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm.

Ngày 22/8, VKSND khu vực 1 ban hành 5 kiến nghị khởi kiện đối với các doanh nghiệp nợ, chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp với tổng số tiền hơn 804 triệu đồng. Số tiền thu hồi được gồm hơn 1 tỉ đồng tiền bảo hiểm xã hội và hơn 4,87 tỉ đồng tiền thuế, tổng cộng hơn 5,875 tỉ đồng.

Trong 87 vụ việc đã giải quyết, có 18 vụ chủ thể vi phạm tự nguyện khắc phục và 18 vụ thực hiện đầy đủ ngay sau khi nhận quyết định. Kết quả này cho thấy việc giải thích rõ quy định, chỉ ra trách nhiệm và kiên trì vận động có thể góp phần thúc đẩy tự nguyện khắc phục vi phạm.

Một trường hợp tiêu biểu là việc hỗ trợ hai trẻ em được cưu mang tại chùa Quang Châu, phường Hòa Xuân hoàn thiện thủ tục đăng ký khai sinh. Do vướng mắc kéo dài, hai em Nguyễn Thị Phước Ngọc và Nguyễn Gia Huy nhiều năm chưa được cấp giấy khai sinh, ảnh hưởng đến việc hoàn thiện giấy tờ nhân thân và tiếp cận các quyền lợi cơ bản.

Sau khi tiếp nhận đơn của Ni sư trụ trì chùa Quang Châu, VKSND khu vực 1 đã xác minh, xác định đây là trường hợp thuộc nhóm dễ bị tổn thương và ban hành kiến nghị đề nghị UBND phường Hòa Xuân khẩn trương giải quyết. Ngày 30/7, hai em được cấp giấy khai sinh, tháo gỡ vướng mắc kéo dài nhiều năm.

Từ một mô hình đến kinh nghiệm có thể nhân rộng

Song hành với nhiệm vụ chuyên môn, Chi bộ còn chú trọng xây dựng sự gắn bó với cộng đồng thông qua những hoạt động xã hội thiết thực. Quỹ “Heo đất tình thương” do Chi đoàn phát động và duy trì từ sự đóng góp của cán bộ, công chức, người lao động đã hỗ trợ thường xuyên 8 học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại Trường THCS Nguyễn Tri Phương và các phường Hải Châu, Hòa Cường, với mức 500.000 đồng/em/tháng.

leftcenterrightdel
 Đại diện Chi đoàn VKSND khu vực 1, TP Đà Nẵng trao quà từ quỹ “Heo đất tình thương” cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong dịp trung thu.

Trong Tháng Thanh niên năm 2026, Chi đoàn trao 5 suất học bổng, hỗ trợ 4 bộ trang phục truyền thống Cơ Tu và kinh phí phục vụ hoạt động bảo tồn văn hóa. Dịp Trung thu, đoàn viên trực tiếp đến thăm, tặng quà, động viên các em.

Những hoạt động này không thay thế nhiệm vụ chuyên môn nhưng góp phần bồi đắp niềm tin giữa cán bộ Kiểm sát với Nhân dân. Khi người dân cảm nhận được sự lắng nghe và trách nhiệm, họ sẽ chủ động hơn trong chia sẻ thông tin, phối hợp với cơ quan chức năng bảo vệ lợi ích chung.

Từ thực tiễn triển khai, mô hình cho thấy công tác dân vận muốn hiệu quả phải bắt đầu từ sự lãnh đạo thực chất của cấp ủy, lựa chọn đúng vấn đề trọng tâm, phân công rõ trách nhiệm và theo sát đến kết quả.

Tuyên truyền phải đúng đối tượng, gắn với địa chỉ tiếp nhận cụ thể; kênh tiếp nhận thuận tiện phải đi cùng quy trình xác minh chặt chẽ; sau mỗi kiến nghị, quyết định phải tiếp tục phối hợp, đôn đốc để văn bản thực sự tạo ra thay đổi trong thực tế.

Câu chuyện từ VKSND khu vực 1, TP Đà Nẵng cho thấy việc đưa một nghị quyết vào cuộc sống không chỉ nằm ở số lượng hội nghị hay văn bản được ban hành. Quan trọng hơn là giúp người dân hiểu cơ chế mới, biết cách phản ánh và bảo đảm thông tin từ cơ sở được tiếp nhận, xem xét đến cùng.

Từ hàng chục vụ việc liên quan lợi ích công được tiếp nhận, hàng tỉ đồng nghĩa vụ tài chính được thu hồi đến việc hai trẻ em được cấp giấy khai sinh sau nhiều năm chờ đợi, điểm chung là sự chủ động phát hiện, trách nhiệm phối hợp và quyết tâm không để quyền lợi chính đáng bị bỏ quên.

leftcenterrightdel
  VKSND khu vực 1, TP Đà Nẵng làm việc với Bảo hiểm xã hội cơ sở Hòa Cường, TP Đà Nẵng.

Qua đó, “Dân vận khéo” được cụ thể hóa bằng cách làm gần dân, hiểu dân, tạo điều kiện để người dân phản ánh và giải quyết từng vụ việc trên cơ sở pháp luật. Mỗi thông tin được tiếp nhận đúng cách, mỗi vi phạm được khắc phục và mỗi quyền lợi được bảo vệ là thêm một bước đưa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống.

Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc “Thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công” có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.

Nghị quyết xác định rõ hai nhóm đối tượng trọng tâm mà VKSND được trao quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ, gồm: Nhóm dễ bị tổn thương: Trẻ em; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự; Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Nhóm lợi ích công cần được bảo vệ: Đầu tư công; Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác; Môi trường, hệ sinh thái; Di sản văn hóa; An toàn thực phẩm, dược phẩm; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các bài viết liên quan Nghị quyết 205 được đăng tải tại: https://baovephapluat.vn/vien-kiem-sat-nhan-dan-bao-ve-loi-ich-cong-nguoi-yeu-the

Thùy Dương - VKSND khu vực 1