Từ một phản ánh tưởng chừng rất đời thường của người dân ở cơ sở, vụ việc đã được ngành Kiểm sát nhìn nhận dưới góc độ bảo vệ quyền dân sự của trẻ em - một trong những nhóm dễ bị tổn thương cần được ưu tiên bảo vệ theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
    |
 |
| Kiểm sát viên VKSND Khu vực 6 TP Cần Thơ thực hiện tiếp nhận thông tin từ ông Mai Văn Hai. |
Từ phản ánh của người dân đến kiến nghị bảo vệ quyền nhân thân cho trẻ
Theo hồ sơ vụ việc, ngày 8/1/2026, VKSND Khu vực 6 tiếp nhận thông tin trực tiếp từ ông Mai Văn Hai (SN 1951, ngụ ấp Mương Khai, xã Hồ Đắc Kiện, TP Cần Thơ). Ông Hai phản ánh cháu nội của ông là bé Mai Văn Thiện Em (SN 18/12/2019) đến thời điểm phản ánh vẫn chưa được đăng ký khai sinh, dẫn đến nhiều hệ lụy trong việc học tập, chăm sóc sức khỏe và tiếp cận các quyền cơ bản theo quy định pháp luật.
Sau khi tiếp nhận thông tin, VKSND Khu vực 6 đã vào sổ theo dõi vụ việc dân sự công ích, tiến hành xác minh và thu thập tài liệu. Kết quả xác minh cho thấy, việc trẻ chưa được đăng ký khai sinh không xuất phát từ sự né tránh hay vi phạm có chủ ý, mà do những vướng mắc khách quan về hoàn cảnh gia đình: cha, mẹ của trẻ chưa đăng ký kết hôn; người mẹ đã bỏ đi, không còn liên lạc; trong khi đó, người đại diện đã nhiều lần liên hệ cơ quan chức năng nhưng chưa hoàn tất thủ tục do hồ sơ cần xác minh tại nơi cư trú của người mẹ.
Tình trạng kéo dài nói trên khiến trẻ chưa được xác lập đầy đủ quyền nhân thân và quyền dân sự theo quy định của pháp luật về hộ tịch. Nhận thấy đây là trường hợp vướng mắc liên quan đến trẻ em vốn thuộc nhóm dễ bị tổn thương, nếu không kịp thời tháo gỡ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi lâu dài của trẻ, VKSND Khu vực 6 xác định vụ việc có đủ căn cứ để áp dụng cơ chế bảo vệ theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15.
Trên cơ sở đó, ngày 23/1/2026, VKSND Khu vực 6 đã ban hành văn bản kiến nghị gửi Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hồ Đắc Kiện, đề nghị phối hợp hướng dẫn người đại diện hoàn thiện hồ sơ và thực hiện việc đăng ký khai sinh cho cháu Mai Văn Thiện Em theo đúng quy định pháp luật.
Văn bản kiến nghị đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa hai cơ quan VKSND Khu vực 6 và Ủy ban nhân dân xã Hồ Đắc Kiện, để kịp thời trao đổi nếu phát sinh vướng mắc về thủ tục nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của trẻ.
|
 |
| Văn bản phúc đáp của Ủy ban nhân dân xã Hồ Đắc Kiện. |
Tiếp thu kiến nghị , hồ sơ được giải quyết theo đúng trình tự
Tiếp thu kiến nghị của VKSND Khu vực 6, Ủy ban nhân dân xã Hồ Đắc Kiện đã tiến hành rà soát hồ sơ, xác minh thực tế và triển khai các bước giải quyết theo quy định của Luật Hộ tịch năm 2014, Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ và các văn bản pháp luật có liên quan làm cơ sở giải quyết.
Theo văn bản phúc đáp gửi Viện kiểm sát, Ủy ban nhân dân xã Hồ Đắc Kiện cho biết, ngày 2/2/2026, ông Mai Văn Măng (là cha của trẻ) đã đến Trung tâm phục vụ hành chính công của xã để được hướng dẫn thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho con. Trên cơ sở đó, UBND xã đã tiếp nhận hồ sơ gồm hai thủ tục: đăng ký nhận cha, con và đăng ký khai sinh cho trẻ em; đồng thời lập giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả vào ngày 12/2/2026. Việc giải quyết hồ sơ được Ủy ban nhân dân xã xác định phải bảo đảm đầy đủ các nguyên tắc: quyền được khai sinh và có quốc tịch của trẻ em; phù hợp với tình trạng thực tế của gia đình; đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật hiện hành.
Như vậy, vụ việc tuy chưa chính thức khép lại bằng hình ảnh Giấy khai sinh được trao, nhưng có thể thấy kiến nghị của VKSND Khu vực 6 đã được cơ quan hành chính tiếp thu, triển khai nghiêm túc, tạo chuyển biến thực chất trong quá trình giải quyết hồ sơ. Từ một phản ánh kéo dài nhiều năm, vụ việc đã được “đặt lại đúng quỹ đạo pháp lý”, mở ra cơ hội để trẻ được xác lập đầy đủ quyền nhân thân và quyền công dân.
Ở góc độ rộng hơn, vụ việc cho thấy Nghị quyết 205/2025/QH15 không chỉ phát huy hiệu quả trong những trường hợp đã cho ra kết quả cuối cùng, mà còn thể hiện giá trị ở giai đoạn sớm hơn, khi Viện kiểm sát kịp thời can thiệp bằng kiến nghị, từ đó thúc đẩy các cơ quan có thẩm quyền vào cuộc tháo gỡ những nút thắt thủ tục vốn dễ bị bỏ sót trong đời sống hành chính cơ sở.
Việc một hồ sơ đăng ký khai sinh được tiếp nhận, xử lý đúng trình tự có thể chưa phải là điểm kết thúc của câu chuyện, nhưng lại là điểm khởi đầu quan trọng đối với một đứa trẻ. Ở đó, pháp luật không chỉ hiện diện trên giấy tờ, mà đang từng bước đi vào đời sống bằng những hành động cụ thể, âm thầm nhưng bền bỉ. Và trong hành trình ấy, vai trò của Viện kiểm sát - với tư cách là cơ quan được trao quyền khởi kiện để bảo vệ lợi ích công hoặc bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương - đã được thể hiện tuy không ồn ào, nhưng vẫn mang nhiều dấu ấn để tạo niềm tin cho người dân ở cơ sở.