Đưa Nghị quyết 205 của Quốc hội đến gần hơn với bà con vùng biên giới

Lóng Sập là xã vùng cao biên giới của tỉnh Sơn La, có vị trí địa lý đặc biệt khi tiếp giáp với nước CHDCND Lào, giữ vai trò quan trọng trong giao thương và giao lưu kinh tế – xã hội khu vực. Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn trọng điểm, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh, trật tự.

Địa hình chủ yếu là đồi núi cao, nhiều đường mòn, lối mở dọc tuyến biên giới đã tạo điều kiện để các loại tội phạm, nhất là ma túy, buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép hoạt động với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, mang tính chất liên kết, xuyên biên giới.

Những em nhỏ tại xã Lóng Sập - đối tượng cần được bảo vệ quyền nhân thân kịp thời.

Bên cạnh đó, với trên 70% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, Lóng Sập được xác định là địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn. Những yếu tố này không chỉ tác động đến công tác quản lý nhà nước mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân ngay từ cơ sở.

Trước thực tiễn đó, việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể yếu thế và lợi ích công được VKSND khu vực 6, tỉnh Sơn La xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đơn vị đã ban hành kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm; xây dựng quy trình nghiệp vụ từ tiếp nhận, xác minh đến xử lý thông tin; đồng thời bố trí cán bộ có kinh nghiệm trực tiếp phụ trách, bảo đảm việc triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Cùng với đó, công tác nắm bắt địa bàn được tăng cường thông qua nhiều kênh thông tin, trong đó có việc chủ động theo dõi, phát hiện các dấu hiệu vi phạm liên quan đến quyền, lợi ích của người dân. Các hoạt động sinh hoạt chuyên đề, trao đổi nghiệp vụ được duy trì thường xuyên, góp phần nâng cao kỹ năng phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến nhóm dễ bị tổn thương.

VKSND khu vực 6 phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức chương trình “Bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương theo Nghị quyết số 205/2025/QH15".

Kết quả triển khai đã được thể hiện rõ bằng những con số cụ thể. Trên địa bàn 12 xã, phường thuộc phạm vi quản lý, đơn vị đã tiếp nhận 65 vụ việc liên quan đến lĩnh vực hộ tịch; trong đó có 24 vụ việc về cấp giấy khai sinh, căn cước, đăng ký kết hôn và 41 vụ việc khai tử. Đến nay, đã giải quyết 62/65 vụ việc (đạt tỷ lệ trên 95%), gồm 21 trường hợp cấp giấy khai sinh, căn cước, đăng ký kết hôn và 100% (41/41) vụ việc khai tử. Những kết quả này cho thấy sự chủ động, quyết liệt và hiệu quả trong việc bảo đảm quyền dân sự của người dân ngay từ cơ sở.

Trên cơ sở đó, VKSND khu vực 6 đã ban hành kiến nghị yêu cầu Chủ tịch UBND xã Lóng Sập, Công an xã Lóng Sập phối hợp tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện thủ tục để cấp Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận hôn nhân cho các trường hợp cụ thể; đồng thời rà soát các trường hợp tương tự trên địa bàn.

Việc ban hành kiến nghị không chỉ thể hiện rõ chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật mà còn là bước đi quan trọng trong việc thực hiện cơ chế mà Nghị quyết 205/2025/QH15 đặt ra: Viện kiểm sát chủ động phát hiện vi phạm, bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng yếu thế, và trong trường hợp cần thiết có thể thực hiện quyền khởi kiện để bảo vệ quyền dân sự theo quy định.

Đại diện chính quyền địa phương tham gia trao đổi, thảo luận tại chương trình.

Vừa qua, tại trụ sở UBND xã Lóng Sập, VKSND khu vực 6 đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức chương trình “Bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương theo Nghị quyết số 205/2025/QH15” với sự tham gia của đông đảo cán bộ đảng viên của xã Lóng Sập, các đồng chí trong Ban quản lý các bản, Ban giám hiệu các nhà trường trên địa bàn xã và nhân dân trên địa bàn.

Điểm nhấn của chương trình là việc trực tiếp trao các giấy tờ hộ tịch cho người dân, trong đó trao giấy khai sinh cho cháu Mùa Thị Nhi (SN 2022) và cháu Sồng A Chống (SN 2022); đồng thời trao Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn cho anh Mùa A Giàng (SN 1999) và chị Thào Thị Sênh (SN 2003).

Song song với hoạt động trên, các nội dung nắm tình hình với các trường học, các bản được Viện kiểm sát triển khai có hiệu quả cao, các cốt lõi của Nghị quyết được triển khai gắn với tình hình thực tế địa phương; qua trao đổi, chính quyền và người dân trên địa bàn đồng thuận, tiếp thu, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và làm rõ hơn vai trò của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương. Đặc biệt nhiều thông tin có giá trị liên quan đến nhóm dễ bị tổn thương được cung cấp đến Viện kiểm sát.

Thực tiễn triển khai tại Lóng Sập cho thấy, những “khoảng trống pháp lý” tồn tại trong lĩnh vực hộ tịch hoàn toàn có thể được khắc phục khi có sự vào cuộc kịp thời, trách nhiệm của các cơ quan chức năng. Từ việc ban hành kiến nghị, lập hồ sơ, tổ chức xác minh thông tin đến phối hợp giải quyết thủ tục, mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu chung là bảo đảm quyền dân sự của người dân được thực hiện trên thực tế.

Những giấy khai sinh được trao không chỉ xác lập tư cách pháp lý cho trẻ em mà còn mở ra cơ hội tiếp cận đầy đủ các quyền về học tập, y tế, an sinh xã hội; những giấy chứng nhận đăng ký kết hôn được trao cũng đồng nghĩa với việc quan hệ hôn nhân được pháp luật thừa nhận, bảo đảm quyền và nghĩa vụ của các bên.

VKSND khu vực 6 trao giấy khai sinh và giấy chứng nhận đăng ký kết hôn cho các trường hợp trên địa bàn.

Những kết quả đạt được của VKSND khu vực 6 cho thấy, việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 không chỉ mang ý nghĩa giải quyết các vụ việc cụ thể, mà còn góp phần hiện thực hóa chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, trong đó quyền con người, quyền công dân được bảo đảm bằng cơ chế pháp lý chủ động, kịp thời và hiệu quả.

Trong thời gian tới, VKSND khu vực 6 sẽ tiếp tục kiên định phương châm “chủ động – kịp thời – vì Nhân dân phục vụ”, đẩy mạnh phát hiện, kiến nghị, khởi kiện khi cần thiết, qua đó góp phần hoàn thiện cơ chế bảo vệ pháp luật từ sớm, từ xa. Đây không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ, mà còn là cam kết chính trị của ngành Kiểm sát trong việc đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền địa phương bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững ổn định chính trị – trật tự an toàn xã hội, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững vùng biên giới và cả nước.