Đoàn khảo sát của VKSND tối cao làm việc với VKSND TP HCM về thực hiện thí điểm tố tụng dân sự công ích

Đồng chí Trần Thế Kính - Vụ trưởng Vụ 9 VKSND tối cao phát biểu kết luận tại buổi làm việc.

Đoàn khảo sát có các đồng chí lãnh đạo, Kiểm sát viên, công chức Vụ 9 VKSND tối cao.

Tham dự buổi làm việc, về phía VKSND TP Hồ Chí Minh có đồng chí Huỳnh Thị Ngọc Hoa, Phó Viện trưởng; đồng chí Nguyễn Thắng Lợi và đồng chí Ngô Xuân Thành, Phó Viện trưởng VKSND thành phố; cùng Viện trưởng VKSND 19 khu vực, lãnh đạo Phòng 9, Kiểm sát viên, công chức tổ tố tụng công ích.

Tại buổi làm việc, đồng chí Huỳnh Thị Ngọc Hoa đã báo cáo kết quả triển khai thực hiện thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích trên địa bàn thành phố. Theo đó, VKSND TP Hồ Chí Minh xác định đây là nhiệm vụ chính trị - pháp lý trọng tâm, đột phá, có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ lợi ích công, quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương, đồng thời góp phần nâng cao vị thế, vai trò của ngành Kiểm sát nhân dân.

Ngay sau khi Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội được ban hành, VKSND thành phố đã tổ chức quán triệt, phổ biến đầy đủ các văn bản chỉ đạo của VKSND tối cao và hướng dẫn thi hành cho Kiểm sát viên, công chức VKSND hai cấp. Việc triển khai được thực hiện theo yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu đơn vị và từng Kiểm sát viên, công chức được phân công.

Đồng chí Huỳnh Thị Ngọc Hoa - Phó Viện trưởng VKSND thành phố thông qua báo cáo của đơn vị về kết quả thực hiện thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Song song đó, VKSND thành phố đã tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chỉ thị số 06-CT/TU ngày 28/01/2026 về lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 trên địa bàn TP Hồ Chí Minh. Trên cơ sở Chỉ thị này, UBND Thành phố ban hành Công văn số 6178/VP-NCPC ngày 21/3/2026 chỉ đạo các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đảng ủy VKSND thành phố cũng ban hành Nghị quyết số 01-NQ/ĐU ngày 21/8/2025 và Kế hoạch số 16-KH/ĐU ngày 29/01/2026 để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ mới này.

Một điểm nổi bật trong quá trình triển khai là VKSND TP Hồ Chí Minh đã chủ động thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành. Đơn vị đã tổ chức ký kết Quy chế phối hợp với 6 Hội và 15 sở, ngành trên địa bàn thành phố; 19/19 VKSND khu vực đã ký kết Quy chế phối hợp với UBND và Ủy ban MTTQ các xã, phường. Một số VKSND khu vực còn mở rộng phối hợp với Công an, Tòa án, Bảo hiểm xã hội để tăng hiệu quả phát hiện, xác minh và xử lý vụ việc.

Để mở rộng nguồn thông tin, VKSND hai cấp thành phố đã triển khai nhiều kênh tiếp nhận như đường dây nóng, email, mã QR, phản ánh của người dân, báo chí, dư luận xã hội và thông tin từ hoạt động nghiệp vụ của Kiểm sát viên. Cách làm này giúp đơn vị chuyển từ trạng thái tiếp nhận thụ động sang chủ động phát hiện, sàng lọc và xử lý sớm các vi phạm.

Toàn cảnh buổi khảo sát.

Cùng với đó, VKSND thành phố gắn kết quả thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 với công tác thi đua, khen thưởng. Viện trưởng VKSND thành phố đã khen thưởng 7 tập thể, 22 cá nhân có thành tích xuất sắc đột xuất; Viện trưởng VKSND tối cao tặng bằng khen cho 12 tập thể, 19 cá nhân.

Tính đến thời điểm báo cáo, VKSND hai cấp thành phố đã tiếp nhận 302 vụ việc; ban hành 37 quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và áp dụng biện pháp ngăn chặn; 155 kiến nghị phòng ngừa và 13 kiến nghị khởi kiện.

Đáng chú ý, VKSND TP Hồ Chí Minh đã thực hiện thành công 27 vụ việc đã thụ lý, trong đó có các kết quả thiết thực như: cấp Giấy khai sinh cho 127 người; cấp Căn cước công dân cho 157 người; cấp bảo hiểm y tế cho 3 người; xác định người giám hộ cho người chưa thành niên trong 15 vụ việc; đăng ký tạm trú cho 5 người.

Trong lĩnh vực bảo vệ lợi ích công, VKSND hai cấp đã thu về cho ngân sách Nhà nước 5.720.561.224 đồng; ngăn chặn và thu hồi 73.933m² nhà, đất công; ngăn chặn, chấm dứt vi phạm và áp dụng biện pháp khắc phục đối với 24 vụ việc gây ô nhiễm môi trường, không khí.

Tính đến ngày 15/4/2026, kết quả của VKSND TP Hồ Chí Minh chiếm tỷ lệ cao so với cả nước, trong đó tỷ lệ thu hồi tiền về ngân sách Nhà nước chiếm 64%; thu hồi diện tích nhà, đất công chiếm 97,5%. Với những kết quả trên, đơn vị đã được VTV1 phối hợp Báo Bảo vệ pháp luật xây dựng 3 phóng sự và phát sóng trong chương trình “Hồ sơ công tố - Kiểm sát”. Đặc biệt, người dân đã hiểu và tìm đến Viện kiểm sát để phản ánh, đề nghị hỗ trợ 108 vụ việc.

Đồng chí Ngô Xuân Thành, Phó Viện trưởng VKSND thành phố phát biểu.

Bên cạnh kết quả đạt được, VKSND TP Hồ Chí Minh cũng nêu một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Đối với các vụ việc liên quan đất công, việc xác minh, thu thập chứng cứ còn gặp khó do nhiều vụ việc xảy ra đã lâu, kéo dài qua nhiều thời kỳ, hồ sơ nhà đất công thiếu hoặc không đầy đủ.

Một số chủ thể sử dụng mặt bằng trong thời gian dài cho rằng bản thân có công sức quản lý, tôn tạo, giữ gìn tài sản, đất đai nên đề nghị được hỗ trợ, bồi thường, bố trí tái định cư hoặc tiếp tục thuê trong trường hợp Nhà nước chưa có kế hoạch sử dụng phần đất đó. Ngoài ra, có vụ việc liên quan nhiều người dân lấn chiếm, tổ chức tín ngưỡng, tôn giáo, tác động đến tình hình chính trị tại địa phương nên cần thêm thời gian xác minh, thu thập tài liệu từ nhiều nguồn.

Tại buổi làm việc, các VKSND khu vực đã phát biểu tham luận, chia sẻ cách làm hay, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện thí điểm. Các thành viên Đoàn khảo sát cũng trao đổi, làm rõ nhiều nội dung liên quan đến phát hiện nguồn khởi kiện, quy trình xử lý thông tin, đánh giá chứng cứ, xác định đối tượng khởi kiện và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Một số hình ảnh làm việc của Đoàn khảo sát.

Phát biểu tại buổi khảo sát, đồng chí Phạm Hoàng Diệu Linh, Phó Vụ trưởng Vụ 9, Phó Trưởng đoàn khảo sát, ghi nhận và đánh giá cao kết quả của VKSND TP Hồ Chí Minh. Đồng chí cho rằng ngay từ những ngày đầu thực hiện thí điểm, TP Hồ Chí Minh là đơn vị đi đầu trong công tác tuyên truyền, chủ động ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn để các đơn vị trực thuộc triển khai.

Theo đồng chí Phạm Hoàng Diệu Linh, các nhóm việc VKSND TP Hồ Chí Minh đang thụ lý, giải quyết chủ yếu tập trung vào bảo vệ lợi ích công, phù hợp với định hướng mà Bộ Chính trị hướng tới. Đáng chú ý, kiến nghị phòng ngừa của đơn vị được chấp nhận với tỷ lệ cao; các kiến nghị khởi kiện đều được chấp nhận; đồng thời là đơn vị có kết quả thu hồi thực tế đạt cao nhất.

Đồng chí cũng định hướng trong thời gian tới, VKSND TP Hồ Chí Minh cần lựa chọn vụ việc để hình thành nguồn khởi kiện, bảo đảm 3T: “trọng tâm, trọng điểm, thiết thực”, đồng thời có tầm ảnh hưởng nhất định đối với xã hội.

Phát biểu kết luận buổi khảo sát, đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9 VKSND tối cao, Trưởng đoàn khảo sát, đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc, trách nhiệm của VKSND TP Hồ Chí Minh.

Đại diện các đơn vị VKSND khu vực phát biểu tham luận.

Đồng chí nhấn mạnh, việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích là chủ trương có ý nghĩa quan trọng, góp phần tăng cường hiệu quả bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân theo yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới. Những kết quả, kinh nghiệm thực tiễn và kiến nghị của VKSND TP Hồ Chí Minh sẽ là cơ sở quan trọng để VKSND tối cao tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách và đề xuất giải pháp triển khai hiệu quả mô hình này trong thời gian tới.

Thay mặt lãnh đạo VKSND TP Hồ Chí Minh, đồng chí Huỳnh Thị Ngọc Hoa trân trọng cảm ơn và tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo, đánh giá, góp ý của Đoàn khảo sát. Đồng chí cho biết đơn vị sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các giải pháp tổ chức thực hiện nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Trong khuôn khổ chương trình, Đoàn khảo sát trực tiếp xem xét hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ thí điểm tố tụng dân sự công ích tại các phòng nghiệp vụ và một số VKSND khu vực trực thuộc. Thời gian khảo sát dự kiến diễn ra trong 2 ngày, từ ngày 3/6 đến ngày 4/6/2026.

Buổi khảo sát diễn ra nghiêm túc, trách nhiệm, góp phần phục vụ công tác tổng kết, đánh giá toàn diện việc thực hiện thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích trên phạm vi cả nước.