Kiến nghị phòng ngừa tội phạm trong phòng, chống dịch tả lợn châu Phi

Cập nhật lúc 23:26, Thứ hai, 14/09/2026 (GMT+7)

Chia sẻ

Thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án hình sự về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, xảy ra tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, VKSND tỉnh nhận thấy hành vi phạm tội có mối liên hệ trực tiếp với công tác quản lý nhà nước về phòng, chống động vật bị dịch bệnh, nhất là bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP).

“Giấu dịch” có thể mở đường cho tội phạm

Trong thời gian từ tháng 01/2026 đến tháng 06/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã phát hiện tại các xã Thọ Phú, Thọ Bình, Xuân Lập, Yên Phú, Thạch Bình, Hoằng Hóa, Hoằng Lộc, Hoạt Giang có một số hộ chăn nuôi lợn khi phát hiện trong đàn lợn đang nuôi có một vài con lợn bị bệnh, ốm, bỏ ăn hoặc bị chết. Thay vì khai báo để cơ quan chuyên môn kiểm tra, xác định tình trạng dịch bệnh và có biện pháp xử lý, các hộ này lại liên hệ với các đối tượng môi giới để bán cả đàn lợn với giá thấp hơn giá thị trường.

Tiêu hủy lợn mắc bệnh dịch tả lợn Châu Phi bị chết tại Thanh Hoá.

Các cơ sở giết mổ này mang về giết mổ, chế biến thành thực phẩm rồi bán tươi hoặc cấp đông bán cho các tiểu thương tại chợ dân sinh để bán lại cho nhân dân làm thực phẩm. Điều đáng nói, số lợn bị phát hiện, thu giữ lên tới hơn 2.954kg và đều được xác định nhiễm bệnh DTLCP.

Từ đây, những con lợn có nguy cơ mang mầm bệnh không được kiểm soát theo quy định mà tiếp tục đi vào một chuỗi tiêu thụ khác. Các đối tượng mua lợn đưa về cơ sở giết mổ, chế biến thành thực phẩm rồi bán tươi hoặc cấp đông, sau đó cung cấp cho các tiểu thương tại các chợ dân sinh để bán lại cho người tiêu dùng.

Thực tế các vụ án cho thấy, trong chuỗi này, mỗi mắt xích đều đóng một vai trò nhất định: người chăn nuôi tìm cách bán nhanh đàn lợn có vấn đề; đối tượng môi giới tìm nguồn hàng giá rẻ; cơ sở giết mổ tiếp nhận, giết mổ và chế biến; sau đó sản phẩm được đưa qua các tiểu thương để đến tay người tiêu dùng.

Nếu không có sự kiểm soát chặt chẽ, một con lợn bệnh có thể không dừng lại ở chuồng nuôi mà tiếp tục được đưa qua nhiều địa bàn, nhiều khâu trước khi trở thành thực phẩm.

Đáng lưu ý, nửa đầu năm 2026, hành vi này xảy ra tại nhiều xã, có tính chất liên xã, với số lượng lớn. Việc mua bán, giết mổ, cung cấp lợn dịch bệnh ra thị trường không chỉ đe dọa sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng mà còn làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh lây lan trên diện rộng, gây thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng đến trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực thú y.

Từ kết quả điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố 6 vụ, 22 bị can là những người chăn nuôi, môi giới và chủ các cơ sở giết mổ lợn mắc DTLCP về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, quy định tại Điều 317 Bộ luật Hình sự.

Kiến nghị từ thực tiễn

Theo lãnh đạo VKSND tỉnh Thanh Hoá, từ những vấn đề được phát hiện qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, đơn vị đã ban hành Công văn kiến nghị Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo thực hiện các giải pháp nhằm kịp thời ngăn chặn, chấn chỉnh, nâng cao hiệu quả phòng, chống động vật dịch bệnh, đặc biệt là DTLCP.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là rà soát, cập nhật đầy đủ tình hình dịch bệnh tại cơ sở, thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo; phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch mới phát sinh.

Một số người thiếu ý thức đã ném lợn mắc bệnh ra ngoài đồng.

Đồng thời, các lực lượng chức năng cần tăng cường kiểm tra việc vận chuyển động vật, sản phẩm động vật; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm hành vi vận chuyển, buôn bán lợn mắc bệnh, lợn chết hoặc không rõ nguồn gốc.

Viện kiểm sát cũng kiến nghị tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là hệ thống truyền thanh cơ sở, để người chăn nuôi hiểu rõ tính chất nguy hiểm của dịch bệnh, trách nhiệm khai báo dịch và các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học.

Đặc biệt, các cơ quan chuyên môn được yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định về thú y; xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân có hành vi giấu dịch, không khai báo dịch, vận chuyển, mua bán động vật mắc bệnh hoặc vi phạm các quy định về phòng, chống dịch.

Sau kiến nghị của Viện kiểm sát: Siết chặt quản lý từ cơ sở

Trên cơ sở nội dung kiến nghị của VKSND tỉnh Thanh Hóa, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã ban hành Công văn về phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật về phòng, chống dịch bệnh động vật, chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương, đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện.

Một trong những giải pháp được Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu là đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức, nhất là thông qua hệ thống loa truyền thanh tại thôn, bản, khu phố.

Nội dung tuyên truyền không chỉ tập trung vào quy định pháp luật mà còn làm rõ các hình thức xử lý đối với hành vi mua bán, vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ động vật mắc bệnh, nghi mắc bệnh; vận động người chăn nuôi, kinh doanh, buôn bán, giết mổ lợn tự giác chấp hành các quy định về phòng, chống dịch bệnh và an toàn thực phẩm.

Cùng với tuyên truyền, Sở yêu cầu các địa phương tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác phòng, chống dịch bệnh động vật, đặc biệt là DTLCP, chủ động giám sát dịch bệnh đến tận thôn, bản.

Tinh thần được đặt ra là phải phát hiện sớm, cảnh báo kịp thời và xử lý dứt điểm ngay khi dịch bệnh mới xuất hiện ở phạm vi nhỏ lẻ, không để dịch lây lan trên diện rộng.

Đặc biệt, các địa phương phải thực hiện nghiêm việc báo cáo tình hình dịch bệnh về Sở Nông nghiệp và Môi trường thông qua Chi cục Chăn nuôi và Thú y; không được giấu dịch, chậm báo cáo làm lây lan dịch bệnh.

Lợn nhiễm bệnh lực lượng chức năng phát hiện tại xã Hoạt Giang (ảnh CATH).

Ở một khâu khác, các lực lượng chức năng được phân công tăng cường phòng ngừa, đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến phòng, chống dịch bệnh động vật và an toàn thực phẩm.

Việc kinh doanh, vận chuyển động vật, sản phẩm động vật phải được kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ; những hành vi vận chuyển, buôn bán, giết mổ động vật mắc bệnh, chết hoặc không rõ nguồn gốc, cũng như hành vi giấu dịch, không khai báo dịch phải được kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm.

Đối với các cơ sở giết mổ tự phát, không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm, yêu cầu được đặt ra là kiên quyết đình chỉ và xử lý nghiêm.

Từ 6 vụ án với 22 bị can, hơn 2.954kg lợn nhiễm DTLCP bị phát hiện, thu giữ, câu chuyện đặt ra không chỉ là xử lý bao nhiêu người phạm tội, mà quan trọng hơn là làm thế nào để những đàn lợn bệnh không còn cơ hội lọt qua các “khe cửa” quản lý để đi từ chuồng nuôi đến cơ sở giết mổ, từ cơ sở giết mổ ra chợ dân sinh và cuối cùng đến bàn ăn của người dân.

Đinh Huê