Nội dung vụ án
Theo nội dung vụ án “Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa”, bà Đặng Thị Dung là nguyên đơn, yêu cầu ông Nguyễn Đình Khánh thanh toán hơn 671 triệu đồng tiền mua vật liệu xây dựng còn nợ.
Không đồng ý với yêu cầu khởi kiện, ông Khánh khai, ông là nhân viên Công ty TNHH Xây dựng Kiến Văn do ông Trần Đình Huy làm giám đốc. Ông được giao mua vật liệu xây dựng phục vụ các công trình của công ty. Theo ông Khánh, việc ký xác nhận hàng hóa là thực hiện nhiệm vụ được giao, còn nghĩa vụ thanh toán thuộc về công ty, không phải nghĩa vụ cá nhân của ông.
Ông Huy xác nhận, ông là Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Kiến Văn, ông Khánh được giao nhiệm vụ mua vật liệu xây dựng cho công ty khi có sự đồng ý của ông. Tuy nhiên, ông Huy cho rằng, giao dịch với bà Dung là giao dịch cá nhân giữa ông và bà Dung. Ông Huy thừa nhận còn nợ bà Dung số tiền hơn 671 triệu đồng và đồng ý có trách nhiệm thanh toán.
Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn thay đổi một phần yêu cầu khởi kiện, đề nghị ông Khánh và ông Huy liên đới thanh toán số tiền hơn 671 triệu đồng với tư cách cá nhân.
Bản án số 04/2026/KDTM-ST ngày 7/8/2026 của TAND khu vực 5, tỉnh Lâm Đồng xác định, quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp hợp đồng về mua bán hàng hóa”. Tòa án nhận định, các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện quan hệ tranh chấp giữa hộ kinh doanh của bà Dung và Công ty TNHH Xây dựng Kiến Văn. Tuy nhiên, Tòa án cho rằng, giữa công ty và bà Dung không có hợp đồng mua bán nên không phát sinh nghĩa vụ đối với công ty.
Trên cơ sở đó, Tòa án cấp sơ thẩm xác định, ông Trần Đình Huy là người có nghĩa vụ thanh toán và tuyên buộc cá nhân ông Huy trả cho bà Dung toàn bộ số tiền hơn 671 triệu đồng.
    |
 |
| Quang cảnh một phiên tòa xét xử vụ án dân sự. Ảnh minh họa. |
Chưa làm rõ chủ thể giao dịch, nghĩa vụ thanh toán
Qua nghiên cứu hồ sơ và kiểm sát bản án, VKSND khu vực 5 nhận thấy, cấp sơ thẩm chưa làm rõ tư cách của ông Trần Đình Huy khi tham gia giao dịch và căn cứ phát sinh nghĩa vụ thanh toán của cá nhân ông Huy. Lời khai của ông Huy thể hiện ông là Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Kiến Văn, đồng thời xác nhận ông Khánh là nhân viên công ty, được giao mua vật liệu xây dựng cho công ty khi có sự đồng ý của ông.
Với những tình tiết này, cần phải làm rõ ông Huy tham gia giao dịch với bà Dung với tư cách cá nhân hay với tư cách người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH Kiến Văn. Việc ông Khánh mua và ký nhận hàng hóa là thực hiện giao dịch nhân danh cá nhân hay nhân danh công ty; ông Huy có trực tiếp xác lập giao dịch, nhận chuyển giao hàng hóa hoặc cam kết thực hiện nghĩa vụ thanh toán với tư cách cá nhân hay không.
Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ các nội dung trên mà chủ yếu căn cứ vào lời khai của ông Huy về việc ông Khánh là người làm thuê và ông Huy có trách nhiệm trả nợ để tuyên buộc cá nhân ông Huy thanh toán toàn bộ số tiền nợ.
Viện kiểm sát nhận thấy, bản án sơ thẩm chưa chỉ ra đầy đủ căn cứ thực tế và căn cứ pháp lý làm phát sinh nghĩa vụ thanh toán của riêng cá nhân ông Huy đối với toàn bộ khoản nợ. Lời khai của ông Huy về việc đây là giao dịch cá nhân có nội dung mâu thuẫn với lời khai của ông Khánh mua vật liệu xây dựng phục vụ công trình của công ty và với chính lời khai của ông Huy về việc, ông Khánh là nhân viên công ty, được giao mua hàng.
Những mâu thuẫn này chưa được Tòa án cấp sơ thẩm xác minh, đối chiếu và đánh giá bằng các chứng cứ khách quan. Do đó, việc xác định cá nhân ông Huy là người có nghĩa vụ thanh toán toàn bộ số tiền hơn 671 triệu đồng là chưa có đủ căn cứ.
Đáng chú ý, chính bản án sơ thẩm nhận định, các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện quan hệ tranh chấp có liên quan giữa hộ kinh doanh của bà Dung và Công ty TNHH Xây dựng Kiến Văn. Tuy nhiên, công ty lại không được đưa vào tham gia tố tụng. Điều này là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể có liên quan.
Bên cạnh đó, cấp sơ thẩm chưa thu thập, xác minh và đánh giá đầy đủ các tài liệu, chứng cứ có ý nghĩa quyết định đối với việc giải quyết vụ án.
Theo hồ sơ, nguyên đơn trình bày, việc mua bán có giấy mua bán, ghi nợ, hóa đơn và ông Khánh ký xác nhận. Trong khi đó, ông Khánh khai, việc ký nhận hàng hóa là do công ty giao, phục vụ các công trình của công ty. Do đó, cần xác minh, làm rõ nội dung trên các hóa đơn, chứng từ; chủ thể được ghi nhận là người mua, người nhận hàng; việc giao nhận, xuất kho vật liệu; mục đích sử dụng và công trình mà số vật liệu được đưa vào sử dụng; chủ thể thanh toán và nguồn tiền thanh toán là của cá nhân hay công ty.
Đối với số tiền 200 triệu đồng do vợ ông Huy chuyển cho bà Dung, cần xác minh, làm rõ đây là khoản thanh toán nợ của cá nhân ông Huy hay khoản nợ phát sinh từ việc mua vật liệu phục vụ hoạt động của công ty...
Việc chưa thực hiện đầy đủ các nội dung trên dẫn đến chưa có đủ cơ sở khách quan để xác định chủ thể giao kết hợp đồng, bản chất giao dịch và chủ thể có nghĩa vụ thanh toán.
Mặt khác, theo đơn khởi kiện, bà Dung yêu cầu ông Khánh thanh toán số tiền hơn 671 triệu đồng; ông Huy tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tại phiên tòa, nguyên đơn yêu cầu ông Khánh và ông Huy liên đới thanh toán với tư cách cá nhân.
Như vậy, khi yêu cầu được thay đổi theo hướng yêu cầu hai cá nhân cùng thực hiện nghĩa vụ thì phải làm rõ căn cứ thực tế, căn cứ pháp lý phát sinh nghĩa vụ của từng người và căn cứ xác định trách nhiệm liên đới. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm không xác định ông Khánh có nghĩa vụ thanh toán, chưa làm rõ căn cứ phát sinh nghĩa vụ của riêng ông Huy nhưng lại tuyên buộc ông Huy thanh toán toàn bộ số tiền nợ.
Kháng nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm
Từ những phân tích, đánh giá nêu trên, VKSND khu vực 5 nhận định: Tòa án cấp sơ thẩm đã có nhiều vi phạm trong việc xác định chưa đầy đủ, chính xác chủ thể của quan hệ pháp luật tranh chấp; chưa đưa Công ty TNHH Xây dựng Kiến Văn tham gia tố tụng; chưa làm rõ tư cách của ông Huy khi tham gia giao dịch; chưa xác định đầy đủ căn cứ phát sinh nghĩa vụ thanh toán của cá nhân ông Huy và chưa thu thập, xác minh, đánh giá đầy đủ chứng cứ có ý nghĩa quyết định đối với việc giải quyết vụ án.
Các vi phạm nêu trên ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định quyền, nghĩa vụ của các đương sự, đặc biệt là quyền, nghĩa vụ của Công ty TNHH Xây dựng Kiến Văn; đồng thời dẫn đến việc tuyên buộc cá nhân ông Huy thanh toán toàn bộ số tiền hơn 671 triệu đồng khi chưa có đủ căn cứ xác định nghĩa vụ của cá nhân ông Huy.
Do đó, VKSND khu vực 5 đã kháng nghị toàn bộ Bản án số 04/2026/KDTM-ST, đề nghị TAND tỉnh Lâm Đồng xét xử phúc thẩm hủy toàn bộ bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.
Việc kháng nghị nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, đúng quy định của pháp luật; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, đồng thời khắc phục những vi phạm tố tụng của cấp sơ thẩm, bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng người, đúng quan hệ pháp luật, đúng quyền và nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan.