    |
 |
| Lo sẽ không theo kịp được bạn, sau giờ học ở trường, nhiều học sinh lớp 1 tiếp tục ngồi vào bàn cùng cha mẹ. |
Những buổi tối không còn nhẹ nhàng
Với chị Trần Huyền Trang (Phường Tây Mỗ, TP Hà Nội), những buổi tối đầu năm học có lúc bắt đầu khá nhẹ nhàng nhưng kết thúc bằng nước mắt của con. Cô bé vừa bước vào lớp 1, sau một ngày học ở trường lại tiếp tục ngồi vào bàn để hoàn thành phần bài tập còn lại.
“Có hôm con ngồi viết được vài dòng thì bắt đầu ngáp, rồi bảo mỏi tay. Mẹ động viên cố thêm một chút nhưng con càng lúc càng mất tập trung. Đến khi viết sai phải làm lại, con cáu rồi khóc. Lúc ấy bố mẹ cũng sốt ruột, nói con mãi mà càng nói thì con càng không muốn học”, chị Trang kể.
Theo chị, những kỹ năng tưởng như đơn giản với người lớn lại cần khá nhiều thời gian để trẻ lớp 1 làm quen. Con phải nhớ mặt chữ, tập ghép vần, viết đúng dòng kẻ, cầm bút đúng cách và từng bước làm quen với các phép tính cơ bản.
“Có những hôm nhìn con loay hoay mãi với một bài tập, mình cũng tự hỏi có nhất thiết phải bắt con làm ngay không. Con đã học cả ngày ở trường rồi, buổi tối nếu tiếp tục căng thẳng thì cả mẹ và con đều mệt”, chị Trang nói.
Từ thực tế đó, gia đình bắt đầu điều chỉnh cách học buổi tối, ưu tiên những phần cần thiết và dành thêm thời gian cho con nghỉ ngơi thay vì cố kéo dài việc học khi trẻ đã quá mệt.
Câu chuyện của gia đình chị Trang cũng phản ánh một vấn đề mà nhiều phụ huynh có con mới vào lớp 1 quan tâm: Sau một ngày học ở trường, trẻ có cần tiếp tục ngồi vào bàn trong thời gian dài?
Học thêm buổi tối có thể làm tăng áp lực
Theo TS Vũ Thu Hương - Chuyên gia giáo dục, học sinh lớp 1 đang trải qua nhiều thay đổi cùng lúc khi bước vào môi trường học tập mới. Trẻ phải làm quen với trường lớp, thầy cô, bạn bè, nề nếp sinh hoạt và phương pháp học tập mới.
Vì vậy, nếu sau một ngày học ở trường, trẻ tiếp tục phải ngồi vào bàn trong thời gian dài, áp lực học tập có thể tăng lên.
“Các con đã phải học tập trong cả ngày ở trường, nếu về nhà lại tiếp tục ngồi vào bàn học trong thời gian dài thì áp lực học tập sẽ tăng lên”, TS Vũ Thu Hương nhận định.
Theo chuyên gia, vấn đề không chỉ nằm ở thời lượng học mà còn ở cách cha mẹ đồng hành với con. Khi người lớn thường xuyên thúc ép, nhắc nhở hoặc tạo áp lực để trẻ phải hoàn thành bài tập, khoảng thời gian học tại nhà có thể trở thành nguyên nhân khiến cả cha mẹ và con căng thẳng.
Từ chỗ là người đồng hành và điểm tựa, cha mẹ có thể vô tình trở thành nguồn áp lực khiến trẻ sợ mắc lỗi, ngại bày tỏ khó khăn trong học tập.
Thay vì chỉ quan tâm đến việc con hoàn thành bao nhiêu bài tập mỗi tối, phụ huynh nên nhìn vào tổng thể thời gian biểu của trẻ, trong đó có thời gian nghỉ ngơi, vui chơi, vận động và ngủ.
Theo TS Vũ Thu Hương, việc học kiến thức chuyên môn cần có sự phân định rõ ràng với vai trò của gia đình. Nhà trường đảm nhận việc trang bị kiến thức, còn gia đình có thể tập trung giúp trẻ hình thành thói quen, kỹ năng và thái độ phù hợp với việc học.
“Sao cho sau một ngày dài, một khoảng thời gian buổi tối nhẹ nhàng có thể giúp trẻ có thêm cơ hội vận động, vui chơi, thực hành kỹ năng và đi ngủ sớm. Đây cũng là cách để các em có trạng thái tốt hơn khi trở lại lớp vào ngày hôm sau”, TS Vũ Thu Hương cho biết.
Mỗi trẻ một tốc độ
Từ thực tế hướng dẫn học sinh lớp 1, Cô giáo Hà Thuỷ Trang - Giáo viên Trường Tiểu học Từ Liêm 1 cho biết, khó khăn phổ biến của phụ huynh trong những tuần đầu là chưa quen với cách học cũng như tốc độ tiếp thu của trẻ.
Theo cô, nhiều cha mẹ dễ sốt ruột khi thấy con viết chậm, đọc chưa trôi chảy hoặc làm toán vẫn phải sử dụng que tính, đếm từng bước. Trong khi đó, mỗi học sinh có khả năng tiếp thu khác nhau. Có em đọc tốt nhưng viết chậm; có em tính toán nhanh nhưng kỹ năng trình bày chưa hoàn thiện.
“Bố mẹ rất dễ so sánh con với các bạn khác. Có khi bố mẹ chỉ muốn con làm thật nhanh, thật đúng nhưng lại vô tình khiến con sợ sai, sợ học”, cô giáo này chia sẻ.
Một khó khăn khác là cha mẹ và con dễ mất kiên nhẫn khi học cùng nhau. Trên lớp, giáo viên có phương pháp và kinh nghiệm để hướng dẫn từng kỹ năng. Trong khi đó, ở nhà, nếu phụ huynh liên tục giảng giải hoặc yêu cầu trẻ phải hiểu ngay, cả hai có thể nhanh chóng rơi vào trạng thái căng thẳng.
Với người lớn, đọc, viết hay thực hiện những phép tính đơn giản có thể là kỹ năng quen thuộc. Nhưng với học sinh lớp 1, đó là cả một hệ thống kỹ năng mới, từ nhận diện chữ cái, âm, tiếng, cách cầm bút, tư thế ngồi, cách trình bày đến làm quen với con số và các quy tắc tính toán.
“Trẻ lớp 1 chưa có khả năng tập trung lâu và cũng không phải bạn nào phát triển đồng đều. Nếu người lớn liên tục nói ‘Sao cái này cũng không biết?’, trẻ rất dễ hình thành tâm lý sợ học, sợ sai và sợ bị bố mẹ mắng”, cô giáo Trang phân tích.
Không nhất thiết phải học thật lâu
Theo cô giáo Hà Thuỷ Trang, phụ huynh không nhất thiết phải kéo dài thời gian học của trẻ mỗi tối. Nếu học sinh đã hoàn thành những nhiệm vụ giáo viên giao, thời gian học tại nhà có thể khoảng 30 - 45 phút, tùy khả năng và tốc độ của từng em.
Thay vì yêu cầu trẻ ngồi liên tục, cha mẹ có thể chia việc học thành những khoảng ngắn, tạo cho con một khung giờ tương đối cố định và chuẩn bị không gian yên tĩnh.
Quan trọng hơn, phụ huynh nên để trẻ tự thực hiện trước và chỉ hỗ trợ khi con thực sự cần. Khi trẻ mắc lỗi, thay vì lập tức nói “Sai rồi”, cha mẹ có thể đặt câu hỏi gợi mở để con tự kiểm tra và tìm cách sửa.
Cách đồng hành này, theo cô giáo, không nhằm giúp trẻ hoàn thành thật nhiều bài tập mà quan trọng hơn là duy trì cảm giác việc học là một hoạt động bình thường, nhẹ nhàng và trẻ có thể tiến bộ từng ngày.
Đối với học sinh lớp 1, quá trình thích nghi với môi trường học tập mới không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Trẻ cần thời gian để hình thành khả năng tập trung, làm quen với nề nếp và từng bước xây dựng kỹ năng tự học.
Vì vậy, thay vì đặt nặng việc trẻ phải hoàn thành thật nhiều bài tập mỗi ngày, phụ huynh có thể quan sát sự tiến bộ của con qua từng giai đoạn. Khi người lớn giảm bớt sự nóng vội, tôn trọng tốc độ của từng trẻ và dành cho con đủ thời gian nghỉ ngơi, những buổi tối bên bàn học có thể trở nên nhẹ nhàng hơn.
Một khoảng thời gian buổi tối dành cho vui chơi, vận động và nghỉ ngơi hợp lý không đồng nghĩa với việc trẻ bỏ bê việc học. Với học sinh lớp 1, đó cũng là khoảng thời gian cần thiết để các em phục hồi năng lượng và chuẩn bị tâm thế cho một ngày học mới.