Kim chỉ nam trong chiến thuật thực chiến
Trong Phương án bảo vệ rừng và PCCCR giai đoạn 2026-2030, UBND tỉnh Thanh Hóa xác định phương châm "4 tại chỗ" (Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ) không chỉ là khẩu hiệu mà phải được cụ thể hóa bằng các kịch bản thực tế.
    |
 |
| Phương châm “4 tại chỗ” là kim chỉ nam trong chiến thuật trực chiến của Kiểm lâm Thanh Hóa. |
Tính chất "tại chỗ" được phân quyền triệt để như: Chỉ huy tại chỗ, ngay khi phát hiện đám cháy, Trưởng thôn hoặc Chủ rừng là người cầm lái đầu tiên. Nếu vượt tầm kiểm soát, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ trực tiếp điều hành toàn diện. Sự phân cấp này giúp loại bỏ độ trễ trong báo cáo, tận dụng "thời gian vàng" (30 phút đầu tiên) để khống chế đám cháy.
Tiếp đến là lực lượng tại chỗ, lấy dân quân tự vệ (DQTV) và Công an xã làm nòng cốt. Đây là những người thông thuộc địa hình, có sức khỏe và khả năng ứng cứu nhanh nhất. Phương tiện tại chỗ, dùng các loại máy thổi gió, máy cưa xăng, dụng cụ thủ công và nguồn nước được tập kết tại các cung chặng trọng yếu. Cuối cùng là hậu cần tại chỗ, sự tham gia của các tổ chức, đoàn thể địa phương trong việc cung cấp nhu yếu phẩm, nước uống cho lực lượng trực tiếp chữa cháy.
Khác với nhiều địa phương, Thanh Hóa phải đối mặt với hai loại hình cháy rừng có đặc tính hoàn toàn khác nhau, đòi hỏi phương pháp tác chiến riêng biệt.
Cụ thể, mặt trận phía Tây (42.000 ha), nơi đây là "cuộc chiến" xuyên biên giới. Khu vực này gồm các huyện như Mường Lát, Quan Sơn, Quan Hóa với trạng thái rừng nứa, vầu, le chết khô nỏ. Đây là loại vật liệu cháy cực kỳ nguy hiểm, có thể tạo ra các đám cháy lớn lan nhanh.
Giải pháp đầu tiên là lực lượng Biên phòng phải đóng vai trò trinh sát ngoại tuyến. Các Đồn Biên phòng như: Tam Chung, Tén Tằn, Na Mèo có nhiệm vụ theo dõi diễn biến từ phía nước bạn để báo động sớm, kết hợp với việc xây dựng các đường băng cản lửa trắng tại khu vực biên giới.
Riêng đối với “mặt trận” ven biển (10.000 ha), nhằm bảo vệ "vàng xanh" dưới tán rừng thông Rừng thông tại núi Nưa hay các huyện ven biển có thảm lá rụng dày và chứa nhựa, cực kỳ dễ bắt lửa. Áp lực từ du lịch, lễ hội tâm linh (đốt nhang, hóa vàng mã) và xử lý thực bì trồng rừng.
Lực lượng chức năng đưa ra các giải pháp “lá chắn” hữu hiệu như tăng cường chiến dịch "làm giảm vật liệu cháy" định kỳ từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau với định mức 530 ha/năm. Việc phát dọn thực bì theo băng (160 ha/năm) được thực hiện quyết liệt để chia cắt các khu vực rừng, ngăn chặn cháy lớn.
UBND tỉnh Thanh Hóa công bố danh sách lực lượng sẵn sàng ứng cứu với quy mô chưa từng có, thể hiện sự hiệp đồng chặt chẽ giữa các quân binh chủng: Lực lượng Quân sự tỉnh, huy động tổng lực 17.395 người, bao gồm các đại đội tác chiến chuyên trách và hơn 16.000 dân quân tự vệ tại các địa phương. Đây là lực lượng "của dân, do dân" và có mặt tại mọi điểm nóng.
Bộ đội Biên phòng có 345 chiến sĩ tại 18 đồn biên phòng và các tiểu đoàn huấn luyện. Đây là "lá chắn thép" ngăn cháy lan từ biên giới.
Công an tỉnh huy động 372 cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng PCCC chuyên nghiệp, sẵn sàng hỗ trợ thiết bị hiện đại và kỹ thuật cứu nạn tại các địa bàn phức tạp. Lực lượng Kiểm lâm ngoài 62 cán bộ trực chiến tại Chi cục và Đội cơ động, còn có lực lượng Kiểm lâm vùng II phối hợp hỗ trợ phương tiện đặc chủng khi có lệnh điều động.
Đầu tư công nghệ, bước tiến mới trong công tác hậu cần
Phương án 2026-2030 được UBND tỉnh đưa ra đã thiết lập một quy trình báo tin và xử lý khép kín, đảm bảo thông tin không bị gián đoạn, gồm: Tiếp nhận và xác minh, khi có tin báo (từ người dân, vệ tinh hoặc camera giám sát), Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm phải báo cáo ngay cho Chi cục trưởng và Tổ trực chuyên ngành cấp tỉnh qua điện thoại và hệ thống phần mềm quản lý.
Huy động theo cấp độ, cấp 1 (Thôn/Chủ rừng) tự huy động lực lượng tại chỗ. Cấp 2 (Xã), chủ tịch UBND xã huy động tổng lực của xã khi thôn không đủ sức khống chế. Cấp 3 (Tỉnh), khi đám cháy vượt tầm kiểm soát của xã, Chủ tịch UBND tỉnh sẽ ra lệnh điều động các lực lượng từ Công an, Quân sự, Biên phòng, thậm chí cả ngành Y tế và Xây dựng tham gia hỗ trợ.
Đối với việc khắc phục hậu quả, sau khi dập tắt đám cháy, công tác điều tra nguyên nhân và đối tượng gây cháy được thực hiện ngay lập tức để xử lý nghiêm theo pháp luật, đồng thời lên phương án khoanh nuôi tái sinh rừng.
Không dừng lại ở sức người, giai đoạn 2026-2030 Thanh Hóa chú trọng trang bị "vũ khí" mới cho lực lượng BVR như: Đầu tư máy cưa xăng, máy thổi gió công suất lớn cho các xã trọng điểm. Thiết lập hệ thống dự báo cháy rừng thông qua bảng tra cấp dự báo tại Quyết định 150/2025/QĐ-UBND. Xây dựng hệ thống đường băng cản lửa kết hợp đường giao thông lâm nghiệp để vừa phục vụ PCCCR, vừa tạo thuận lợi cho người dân vận chuyển lâm sản.
Theo đánh giá của ông Trịnh Đăng Tình, Phó Trưởng phòng Bảo vệ rừng và Xử lý vi phạm (Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa), hệ thống camera chuyên dụng đã trở thành mắt thần đắc lực trong việc nâng cao năng lực dự báo và phát hiện sớm lửa rừng. Việc ứng dụng công nghệ này không chỉ giúp tối ưu hóa công tác chỉ huy chữa cháy mà còn là chìa khóa để bảo vệ đa dạng sinh học, giữ gìn cảnh quan phục vụ du lịch sinh thái và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh.
“Ứng dụng camera chuyên dụng vào công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn tỉnh đã phát huy hiệu quả trong việc bảo vệ tài nguyên rừng, môi trường sinh thái, bảo tồn và phát triển nguồn gen động, thực vật quý hiếm, đặc hữu; ngăn chặn, hạn chế xói mòn, lũ lụt, sa mạc hóa đất đai; giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, phục vụ tham quan, du lịch, giải trí, nghiên cứu khoa học, giảm tác động bởi biến đổi khí hậu” ông Tình nhấn mạnh.
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về phương án, sự hùng hậu của lực lượng và sự hiện đại của trang thiết bị chính là lời khẳng định Thanh Hóa đã sẵn sàng cho một giai đoạn mới, quyết tâm bảo vệ vững chắc tài nguyên rừng, nguồn tài sản vô giá của quốc gia.