Du lịch nông thôn là hướng đi tất yếu để phát triển du lịch bền vững

Chiều 24/12, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng tổ chức hội nghị tổng kết Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2021 - 2025.

Ông Văn Bá Sơn - Phó Giám đốc Sở Thể thao, Văn hóa và Du lịch Đà Nẵng cho biết, du lịch nông nghiệp, nông thôn không chỉ là một xu hướng nhất thời mà là một hướng đi tất yếu trong chiến lược phát triển du lịch bền vững. Loại hình này giúp giảm tải cho các điểm đến trung tâm, đồng thời tạo sinh kế cho người dân, bảo tồn văn hóa và giữ gìn tài nguyên thiên nhiên.

Với Đà Nẵng, thành phố trực thuộc Trung ương có không gian trải dài từ biển, đồng bằng đến trung du và miền núi, dư địa cho du lịch nông thôn đặc biệt lớn.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Văn Bá Sơn phát biểu tại hội nghị.

Trong 5 năm qua, hàng loạt mô hình đã hình thành và được vinh danh ở tầm quốc gia, quốc tế. Làng rau Trà Quế được UN Tourism công nhận là "Làng du lịch tốt nhất thế giới 2024". Rừng dừa Cẩm Thanh đón hơn một triệu lượt khách mỗi năm. Nhiều làng chài, làng nghề, điểm du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP, ASEAN, Việt Nam.

Tại hội nghị, các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp, chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm, mô hình hay, cách làm sáng tạo trong phát triển du lịch nông thôn; thảo luận, thống nhất các phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, đột phá phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

Bà Nguyễn Thị Trinh Phượng - Phó Trưởng phòng Quản lý Lữ hành, Sở Thể thao, Văn hóa và Du lịch Đà Nẵng chia sẻ, giai đoạn 2021–2025, toàn khu vực Đà Nẵng và Quảng Nam (cũ) đã xác định gần 170 tài nguyên có thể phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn. Riêng Đà Nẵng có khoảng 40 tài nguyên, Quảng Nam có gần 130. Đà Nẵng đã hỗ trợ trực tiếp 21 mô hình với kinh phí khoảng 28 tỉ đồng, hơn 4.000 hộ dân tham gia, tạo việc làm cho 4.500 lao động trực tiếp và khoảng 10.000 lao động gián tiếp.

Năm 2025, doanh thu từ du lịch nông nghiệp, nông thôn ước đạt trên 300 tỉ đồng, chiếm khoảng 30% lượng khách tham quan các điểm du lịch của thành phố.

Bà Nguyễn Thị Trinh Phượng - Phó Trưởng phòng Quản lý Lữ hành, Sở Thể thao, Văn hóa và Du lịch Đà Nẵng cho biết, không chỉ mang lại giá trị kinh tế, du lịch nông thôn còn góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng.

“Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, du lịch nông thôn còn góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng. Người dân bắt đầu hiểu rằng cảnh quan, rừng, nguồn nước và văn hóa bản địa chính là "tài sản" quý giá nhất của mình.” - bà Phượng nhấn mạnh.

Ông Lê Quốc Việt - Chủ nhiệm Câu lạc bộ điểm đến xứ Quảng cho rằng, du lịch nông thôn phải lấy cộng đồng làm trung tâm. Người dân là chủ, không phải diễn viên. Đà Nẵng và vùng phụ cận có thể chia thành 5 không gian du lịch, từ ven biển, đô thị đến trung du và miền núi cao. Mỗi vùng, mỗi xã cần xác định rõ một sản phẩm mũi nhọn, tránh trùng lắp.

Ông ví quá trình này như một cuộc "đi tìm kho báu". Kho báu chính là những giá trị bản địa đã tồn tại từ lâu: tri thức canh tác, làng nghề, văn hóa tộc người, cảnh quan tự nhiên. Điều cần thiết là những "nhịp cầu" kết nối, giữa doanh nghiệp du lịch đô thị và cộng đồng nông thôn, giữa hạ tầng hiện đại và lối sống truyền thống.

Du khách nước ngoài trải nghiệm nghề trồng rau tại làng rau Trà Quế.

Cùng quan điểm, bà Đỗ Thị Huyền Trâm - Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và Du lịch cộng đồng Hòa Bắc, cho biết: "Chúng tôi không bắt đầu bằng câu hỏi làm du lịch như thế nào, mà bắt đầu từ việc giúp người dân hiểu họ đang có gì".

Người dân chia sẻ cách trồng trọt, nấu ăn, giữ rừng, kể câu chuyện về khu vườn, con suối, bữa cơm gia đình. Du khách, đặc biệt là học sinh, sinh viên và các đoàn nghiên cứu, đến để học cùng người dân, chứ không chỉ để tham quan. Sau mỗi chuyến đi, cả cộng đồng lại ngồi lại với nhau, rút kinh nghiệm, điều chỉnh cách làm.

Tuy nhiên, mô hình này cũng đối mặt nhiều khó khăn: hạ tầng hạn chế, người dân chưa quen cách làm mới, đặc biệt là thiếu cơ chế tài chính cho loại hình du lịch học tập cộng đồng, vốn thiên về giá trị giáo dục, trải nghiệm hơn là dịch vụ thuần túy.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Văn Bá Sơn, Đà Nẵng mới có không gian phát triển rộng lớn với hệ sinh thái rừng núi, sông suối và kho tàng văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số ở khu vực phía Tây. Đây là lợi thế rất lớn để thành phố phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt là khu vực miền núi theo hướng sinh thái, cộng đồng và bền vững.

Ông Lê Quốc Việt - Chủ nhiệm Câu lạc bộ điểm đến xứ Quảng cho rằng, du lịch nông thôn phải lấy cộng đồng làm trung tâm.

Thời gian tới, Đà Nẵng ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng quy mô phù hợp, như trải nghiệm làng nghề, các làng có thể mạnh về nông nghiệp như Trà Quế, La Hường, Hòa Bắc, Bà Nà và các khu vực miền núi nơi có đồng bào thiểu số đang sinh sống; phát triển du lịch rừng - suối - thác, dược liệu, sâm Ngọc Linh, farmstay, trekking… Người dân địa phương được xác định là chủ thể, trực tiếp tham gia làm du lịch và hưởng lợi từ du lịch.

Bên cạnh đó, coi trọng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống - từ kiến trúc làng, nghề thủ công, ẩm thực đến lễ hội, dân ca, dân vũ - xem đây là “linh hồn” tạo nên sức hấp dẫn khác biệt cho du lịch nông thôn, miền núi Đà Nẵng.