Bản lĩnh Kiểm sát viên và dấu ấn chuyển đổi số tại phiên tòa VN10

TAND TP Hồ Chí Minh đang xét xử 227 bị cáo bị VKSND TP Hồ Chí Minh truy tố về các tội “Vận chuyển trái phép chất ma túy”, “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, “Tàng trữ trái phép chất ma túy”, “Không tố giác tội phạm”, “Che giấu tội phạm”, “Chiếm giữ trái phép tài sản” và “Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”.

Trong không gian xét xử nghiêm minh, hình ảnh các Kiểm sát viên VKSND TP HCM tập trung nghiên cứu hồ sơ, theo dõi diễn biến phiên tòa, chủ động xét hỏi, tranh luận và khai thác hồ sơ điện tử đã cho thấy bản lĩnh, trách nhiệm và dấu ấn rõ nét của một nền công tố chuyên nghiệp, hiện đại.

Phía trước mỗi Kiểm sát viên không chỉ là khối lượng hồ sơ, tài liệu rất lớn của một vụ án phức tạp, mà còn là trọng trách đánh giá khách quan, toàn diện hành vi, vai trò và mức độ trách nhiệm hình sự của từng bị cáo.

Hình ảnh Kiểm sát viên tại phiên tòa VN 10.

Với 227 bị cáo được đưa ra xét xử, yêu cầu đối với công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử càng trở nên nặng nề. Kiểm sát viên phải nắm chắc nội dung vụ án, kiểm soát chặt chẽ từng nguồn chứng cứ, theo dõi sát diễn biến xét hỏi, đối chiếu lời khai và kịp thời xử lý những tình huống phát sinh tại phiên tòa, bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Dấu ấn chuyển đổi số trong thực hành quyền công tố

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý tại phiên tòa VN10 là việc ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin, từng bước hiện thực hóa yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hình sự.

Đồng chí Huỳnh Thị Ngọc Hoa, Phó Viện trưởng VKSND TP HCM theo dõi trực tuyến phiên tòa VN 10 tại phòng làm việc.

Việc triển khai phương thức làm việc trên môi trường số được thực hiện trên cơ sở Đề án “Chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự” theo Quyết định số 422/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, cùng các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, trong đó có Hướng dẫn số 15/HD-VKSTC về hồ sơ kiểm sát điện tử và Hướng dẫn số 21/HD-VKSTC về trình chiếu tài liệu, chứng cứ tại phiên tòa.

Là một trong những đơn vị được lựa chọn thí điểm, VKSND TP Hồ Chí Minh đã chủ động đổi mới phương thức làm việc, chuyển từ khai thác hồ sơ theo phương thức truyền thống sang sử dụng hồ sơ kiểm sát điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử.

Tại phiên tòa, thay vì phải xử lý khối lượng lớn tài liệu giấy, các Kiểm sát viên trực tiếp khai thác hồ sơ kiểm sát điện tử trên máy tính xách tay công vụ. Các tài liệu, chứng cứ được số hóa, sắp xếp khoa học giúp việc tra cứu, đối chiếu và kiểm chứng thông tin được thực hiện nhanh chóng, chính xác.

Kiểm sát viên tại đầu cầu phiên xét xử VN 10.

Đặc biệt, trong quá trình xét hỏi và tranh luận, Kiểm sát viên chủ động trình chiếu tài liệu, chứng cứ và dữ liệu điện tử công khai tại phiên tòa. Việc trình chiếu được thực hiện theo đúng quy định tố tụng, bảo đảm tính hợp pháp, khách quan; đồng thời bảo đảm quyền tiếp cận, kiểm tra và tranh luận về chứng cứ của bị cáo, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác.

Những tài liệu, biên bản và dữ liệu có ý nghĩa chứng minh được trình chiếu trực quan đã hỗ trợ Kiểm sát viên làm rõ những nội dung còn mâu thuẫn, đối chiếu lời khai tại phiên tòa với tài liệu, chứng cứ đã được thu thập trong quá trình điều tra. Qua đó, góp phần nâng cao tính thuyết phục trong hoạt động tranh tụng và bảo vệ quan điểm truy tố của Viện kiểm sát trên cơ sở chứng cứ và quy định của pháp luật.

Công nghệ hỗ trợ, bản lĩnh Kiểm sát viên đóng vai trò quyết định

Chuyển đổi số tạo ra công cụ mới, phương thức làm việc mới, nhưng không thể thay thế bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm của người cán bộ Kiểm sát.

Trong mỗi câu hỏi, mỗi nội dung tranh luận tại phiên tòa là yêu cầu về sự sắc bén trong tư duy nghiệp vụ, sự thận trọng khi đánh giá chứng cứ và bản lĩnh trong thực hành quyền công tố. Đặc biệt, trong vụ án có số lượng bị cáo rất lớn, yêu cầu phân hóa trách nhiệm hình sự phải được đặt lên hàng đầu.

Pháp luật không nhìn nhận các bị cáo như một khối thống nhất. Trách nhiệm hình sự của từng bị cáo phải được xem xét trên cơ sở hành vi cụ thể, vai trò, mức độ tham gia, tính chất và mức độ lỗi, cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt đối với Kiểm sát viên trong thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử: vừa kiên quyết đấu tranh với hành vi phạm tội, bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật, vừa bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, quyền bào chữa và các quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Quang cảnh phiên tòa trực tuyến VN 10.

Hình ảnh tập thể Kiểm sát viên tại điểm cầu trung tâm và điểm cầu cơ sở T30 trong phiên tòa VN10 vì thế không chỉ thể hiện sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc cho một vụ án lớn, mà còn phản ánh bước chuyển mạnh mẽ trong phương thức thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát.

Từ những trang hồ sơ điện tử được khai thác ngay tại phiên tòa đến từng câu hỏi xét hỏi, từng lập luận tranh tụng, dấu ấn của chuyển đổi số đang được kết hợp với bản lĩnh nghiệp vụ của Kiểm sát viên.

Đó là hình ảnh của nền công tố đang đổi mới theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu quả, chủ động ứng dụng khoa học, công nghệ nhưng không xa rời những giá trị cốt lõi của hoạt động tư pháp: thượng tôn pháp luật, bảo vệ công lý, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và góp phần làm rõ sự thật khách quan của vụ án.