Vụ án tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương: Tranh luận thuyết phục, phân hóa trách nhiệm từng bị cáo

Hội đồng xét xử tuyên án đối với 65 bị cáo.

Từ ngày 28/9 đến ngày 7/10/2026, TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm 65 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương. Các bị cáo bị xét xử về 9 tội danh, gồm: “Tàng trữ trái phép chất ma túy”; “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”; “Đưa hối lộ”; “Nhận hối lộ”; “Môi giới hối lộ”; “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; “Làm sai lệch hồ sơ vụ án”; “Đánh bạc” và “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Làm rõ vai trò, trách nhiệm của các bị cáo

Trong số 65 bị cáo, có 48 người là nguyên lãnh đạo, cán bộ, bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên bảo vệ của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương và các viện pháp y tâm thần khác. Trong số này, có 2 cựu Viện trưởng Viện Pháp y Tâm thần Trung ương là Trần Văn Trường (SN 1973) và Ngô Văn Vinh (SN 1962, đã nghỉ hưu), cùng 2 cựu Phó Viện trưởng là Dương Văn Lương (SN 1962) và Lâm Văn Thành (SN 1977). Cả 4 bị cáo đều bị truy tố, xét xử về tội “Nhận hối lộ”.

Trong vụ án, bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh (SN 1979, trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội) được xác định giữ vai trò trung tâm trong đường dây giám định tâm thần để trục lợi. Mai Anh bị truy tố, xét xử về 3 tội danh: “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174 Bộ luật Hình sự; “Đưa hối lộ” theo Điều 364 Bộ luật Hình sự và “Môi giới hối lộ” theo Điều 365 Bộ luật Hình sự.

Các Kiểm sát viên đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

Chồng của Mai Anh là Lê Văn Đông (tức Đông “Timo”, SN 1978, trú tại phường Từ Liêm, Hà Nội) bị truy tố, xét xử về 2 tội danh: “Tàng trữ trái phép chất ma túy” theo Điều 249 Bộ luật Hình sự và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” theo Điều 255 Bộ luật Hình sự.

Trong phần luận tội tại phiên tòa, đại diện VKSND TP Hà Nội đã đánh giá vai trò, tính chất, mức độ hành vi phạm tội cũng như các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của từng bị cáo. Theo đó, bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh được xác định giữ vai trò trung tâm trong đường dây lợi dụng hoạt động giám định pháp y tâm thần để trục lợi.

Đại diện Viện kiểm sát đánh giá, trong quá trình điều tra cũng như tại phiên tòa, Mai Anh quanh co, không nhận tội, không thể hiện sự ăn năn, hối cải nên không được áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Bị cáo có nhân thân xấu, có một tiền án và còn có những hành vi khác đang bị cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố. Theo đại diện Viện kiểm sát, điều này cho thấy bị cáo đã được giáo dục nhưng không hối cải. Vì vậy, cần cách ly bị cáo khỏi xã hội trong thời gian dài để giáo dục, răn đe và phòng ngừa chung.

Kiểm sát viên Nguyễn Hương Giang, Phòng 2 VKSND TP Hà Nội đối đáp lại quan điểm bào chữa của các luật sư và bị cáo.

Đối với nhóm bị cáo nhận hối lộ trong hoạt động giám định pháp y tâm thần, Viện kiểm sát xác định bị cáo Trần Văn Trường, cựu Viện trưởng Viện Pháp y Tâm thần Trung ương, là người tham gia nhiều hội đồng giám định nhất, nhận số tiền lớn nhất và giữ vai trò cao nhất trong hành vi nhận hối lộ để thực hiện giám định không đúng quy định.

Ngoài ra, Trường còn nhận tiền để Mai Anh được ở phòng riêng và nhận tiền để tuyển dụng cán bộ. Vì vậy, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh Trường phải chịu trách nhiệm cao nhất trong số các bị cáo phạm tội “Nhận hối lộ”.

Viện kiểm sát xác định có đủ căn cứ chứng minh Trường nhận hơn 4,78 tỉ đồng để giám định sai lệch cho 27 trường hợp; nhận 3,34 tỉ đồng để xin việc cho 7 trường hợp; nhận 2 điện thoại và một chiếc xe điện. Tổng số tiền Trường nhận hối lộ là 8,5 tỉ đồng, trong đó hưởng lợi hơn 6,85 tỉ đồng.

Kiểm sát viên Đào Việt Dũng, Phó trưởng Phòng 2 VKSND TP Hà Nội luận tội các bị cáo tại phiên tòa.

Tranh luận, đối đáp thuyết phục, bác bỏ các quan điểm bào chữa

Đối đáp với quan điểm bào chữa của các luật sư và nội dung tự bào chữa của một số bị cáo nguyên là giám định viên cho rằng bản thân phạm tội do chịu sức ép từ lãnh đạo, người chủ trì hội đồng giám định, đại diện VKSND TP Hà Nội khẳng định, trong quá trình giải quyết vụ án, từ cáo trạng đến phần luận tội, Viện kiểm sát đã phân hóa trách nhiệm của từng bị cáo, bảo đảm nguyên tắc nghiêm trị đối với những người chủ mưu, cầm đầu; đồng thời xem xét giảm nhẹ, khoan hồng đối với những người có vai trò thứ yếu.

Trong vụ án, nhiều hội đồng giám định bị xác định có kết luận sai. Vì vậy, về trách nhiệm hình sự, những người thực hiện hành vi phạm tội phải chịu trách nhiệm tương ứng với hành vi và vai trò của mình.

Kiểm sát viên Nguyễn Hương Giang, Phòng 2 VKSND TP Hà Nội đối đáp lại quan điểm bào chữa của các luật sư và bị cáo.

Đối với một số bị cáo nguyên là nhân viên bảo vệ Viện Pháp y Tâm thần Trung ương cho rằng mức hình phạt Viện kiểm sát đề nghị là nghiêm khắc, trong khi số tiền được hưởng lợi không lớn, có trường hợp chỉ vài trăm nghìn đồng, đại diện Viện kiểm sát cho rằng cần xem xét toàn diện hành vi và hậu quả do các bị cáo gây ra.

Theo đại diện Viện kiểm sát, hành vi của các bị cáo đã xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào số tiền hưởng lợi để đánh giá mức độ trách nhiệm hình sự.

Đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh, các bị cáo nguyên là nhân viên bảo vệ đã cho phép vợ chồng Nguyễn Thị Mai Anh cùng nhiều đối tượng khác đang điều trị bắt buộc, chữa bệnh bắt buộc tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương ra ngoài trái quy định. Hành vi này diễn ra trong thời gian dài.

Kiểm sát viên Đào Việt Dũng, Phó trưởng Phòng 2 VKSND TP Hà Nội đối đáp lại quan điểm bào chữa của các luật sư và bị cáo.

Cụ thể, ngày 6/7/2025, khi cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra đột xuất tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương, có 22 đối tượng đang chữa bệnh bắt buộc không có mặt tại Viện, trong đó có nhiều đối tượng xã hội cộm cán.

Bên cạnh đó, các bị cáo nguyên là nhân viên bảo vệ còn thường xuyên cung cấp thông tin cho Nguyễn Thị Mai Anh khi các cơ quan chức năng, cơ quan tiến hành tố tụng đến Viện kiểm tra, xác minh.

Theo đại diện Viện kiểm sát, lực lượng bảo vệ có nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự tại Viện, đặc biệt là khu vực cổng ra vào. Tuy nhiên, các bị cáo lại tiếp tay cho những vi phạm xảy ra tại đây, ảnh hưởng đến hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức.

Từ những căn cứ trên, Viện kiểm sát giữ nguyên quan điểm luận tội và mức hình phạt đã đề nghị đối với nhóm bị cáo này.

Đối với một số bị cáo nguyên là nhân viên y tế cho rằng bị ép buộc thực hiện hành vi phạm tội, đại diện Viện kiểm sát cho biết tài liệu điều tra thể hiện các bên đã chủ động liên hệ với nhau trong thời gian dài. Các bên còn nhiều lần đi du lịch cùng nhau và thực hiện việc đưa, nhận tiền.

Kiểm sát viên Nguyễn Hương Giang, Phòng 2 VKSND TP Hà Nội đối đáp lại quan điểm bào chữa của các luật sư và bị cáo.

Theo đại diện Viện kiểm sát, trong quá trình này, không có bị cáo nào trình báo với cơ quan chức năng về việc bị ép buộc. Do đó, Viện kiểm sát cho rằng việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các bị cáo là có căn cứ.

Căn cứ vào hồ sơ vụ án, lời khai của các bị cáo, bản luận tội và mức án Viện kiểm sát đề nghị, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, HĐXX đã quyết định tuyên phạt Nguyễn Thị Mai Anh, tổng hợp hình phạt của 3 tội là 30 năm tù; bị cáo Lê Văn Đông (chồng của Mai Anh) bị tuyên phạt 19 năm tù cho 2 tội theo đúng cáo trạng truy tố.

Các bị cáo đứng nghe HĐXX tuyên án.

Hai cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương: Trần Văn Trường bị tuyên phạt 20 năm tù; Ngô Văn Vinh bị tuyên phạt 7 năm 6 tháng tù;

Hai cựu Phó Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương; Giám định viên: Lâm Văn Thành 10 năm tháng tù; Dương Văn Lương 10 năm tù.

Bị cáo Nguyễn Thị Thu Hoài, cựu Phó Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Viện Pháp y tâm thần Trung ương bị tuyên phạt 16 năm tù. Các bị cáo còn lại bị tuyên phạt từ 12 tháng tù cho hưởng án treo đến 16 năm tù.

Quang cảnh HĐXX tuyên án.