Theo các quy hoạch được phê duyệt, TP Hồ Chí Minh sau sắp xếp có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp, tổng diện tích 50.288,14ha. Trong đó, 67 khu đã có quyết định thành lập với tổng diện tích 28.020,14ha; 3 khu chế xuất và 55 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động, tổng diện tích 22.410,06ha, tỷ lệ lấp đầy bình quân khoảng 80%.
Ngoài ra, 9 khu công nghiệp và 5 khu công nghiệp mở rộng đã thành lập nhưng chưa đi vào hoạt động, với tổng diện tích 5.610,08ha. Có 38 khu công nghiệp đã được đưa vào quy hoạch nhưng chưa thành lập, tổng diện tích khoảng 22.268ha.
    |
 |
| TP Hồ Chí Minh sau sắp xếp có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp, tổng diện tích 50.288,14ha. (Ảnh: Xuân Trường). |
Đến tháng 8/2026, các khu chế xuất, khu công nghiệp có 5.411 dự án đầu tư còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký 81,77 tỉ USD. Trong đó, có 3.224 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 60,07 tỉ USD.
Riêng 8 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư đăng ký vào các khu chế xuất, khu công nghiệp đạt 5,437 tỉ USD, trong đó vốn FDI đạt gần 4,15 tỉ USD, chiếm 76,32%.
Theo Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP Hồ Chí Minh, việc hợp nhất không gian công nghiệp của TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây tạo ra hành lang công nghiệp liên kết, khắc phục sự chia cắt về địa giới và tạo điều kiện tổ chức lại không gian sản xuất.
Không gian mới có lợi thế khi kết nối các khu công nghiệp với hệ thống giao thông liên vùng, cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và sân bay quốc tế Long Thành, qua đó tăng khả năng liên kết giữa sản xuất, logistics và xuất nhập khẩu.
Thành phố cũng đang chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn các dự án có chất lượng, ưu tiên công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh. Mục tiêu đặt ra là nâng suất đầu tư bình quân lên khoảng 8-10 triệu USD/ha.
Các lĩnh vực được ưu tiên gồm vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, vật liệu mới, tự động hóa, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các ngành công nghiệp công nghệ cao.
Cùng với thu hút dự án mới, TP Hồ Chí Minh định hướng tái cấu trúc các khu công nghiệp hiện hữu theo mô hình khu công nghiệp thế hệ mới, chuyên sâu, xanh và thông minh. Trong đó, các khu công nghiệp được nghiên cứu phát triển theo hướng công nghệ cao, sinh thái, thông minh, chuyên ngành, gắn với logistics hoặc mô hình khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ phù hợp từng khu vực.
Một trong những vấn đề được đặt ra là nhiều khu công nghiệp hình thành từ những năm 1990 đã vận hành hơn 30 năm, hạ tầng kỹ thuật và công nghệ có dấu hiệu lạc hậu, trong khi hạ tầng xã hội như nhà ở công nhân, y tế, giáo dục chưa phát triển tương xứng.
Bên cạnh đó, một số khu sắp hết thời hạn sử dụng đất, như KCX Tân Thuận vào năm 2041, KCN Tân Bình năm 2047, KCN Bình Chiểu và KCN Hiệp Phước giai đoạn 1 năm 2048. Đây là cơ sở để Thành phố nghiên cứu lộ trình chuyển đổi, tái cấu trúc các khu này theo hướng công nghệ cao, sinh thái và thông minh.
|
 |
| 8 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư đăng ký vào các khu chế xuất, khu công nghiệp đạt 5,437 tỉ USD, trong đó vốn FDI đạt gần 4,15 tỉ USD, chiếm 76,32%. (Ảnh: Xuân Trường). |
Hướng tới các khu công nghiệp sinh thái
Theo Ban Quản lý, phát triển công nghiệp xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình nâng cao chất lượng tăng trưởng. TP Hồ Chí Minh hiện có 58 khu chế xuất, khu công nghiệp đã đầu tư theo quy hoạch được phê duyệt và nhiều khu đã hoạt động hơn 30 năm.
Thành phố đang nghiên cứu xây dựng tiêu chí khu, cụm công nghiệp sinh thái và lộ trình, cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi các khu, cụm công nghiệp đang hoạt động sang mô hình sinh thái.
Một số khu công nghiệp có cơ cấu ngành nghề đa dạng sẽ được nghiên cứu chuyển đổi trước, bởi đây là điều kiện thuận lợi để hình thành cộng sinh công nghiệp, trong đó doanh nghiệp có thể chia sẻ, tái sử dụng nguyên liệu, năng lượng, nước và chất thải.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi còn nhiều điểm nghẽn. Về cơ chế, chính sách hiện chưa có đầy đủ ưu đãi cụ thể cho nhà đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp thứ cấp khi chuyển sang mô hình khu công nghiệp sinh thái. Việc tái sử dụng chất thải, chuyển giao chất thải của doanh nghiệp này làm nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác cũng còn những quy định cần được hoàn thiện.
|
 |
| Hạ tầng là "đòn bẫy" thúc đẩy sự phát triển của các khu chế xuất, khu công nghiệp. (Ảnh: Xuân Trường). |
Về hạ tầng, nhiều khu công nghiệp cũ được thiết kế theo mô hình truyền thống, khoảng cách giữa các nhà máy lớn và chưa có hệ thống hạ tầng dùng chung phục vụ cộng sinh công nghiệp. Nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng công nghệ cũ, trong khi nguồn lực đổi mới công nghệ và nhân lực chất lượng cao còn hạn chế.
Đáng chú ý, chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn để cải tạo hạ tầng, nâng cấp hệ thống xử lý chất thải, đổi mới công nghệ và áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn.
Để tháo gỡ, Ban Quản lý đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn, xem xét hỗ trợ lãi suất để cải tạo hạ tầng dùng chung, nâng cấp hệ thống xử lý chất thải; đồng thời hỗ trợ đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực và áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng.
Cùng với đó, thành phố sẽ đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình, ưu tiên giải quyết thủ tục cho các dự án chuyển đổi xanh và nghiên cứu các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Mục tiêu là để doanh nghiệp không chỉ đáp ứng quy chuẩn môi trường mà chủ động chuyển đổi công nghệ, tiết kiệm năng lượng, nguyên liệu, tái sử dụng tài nguyên và giảm phát thải.
Theo Ban Quản lý, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số cần được xem là cơ hội để doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời góp phần hình thành các khu công nghiệp sinh thái, phát triển kinh tế tuần hoàn và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.