Thông tin được các chuyên gia đưa ra tại Hội thảo “Bảo hộ sở hữu trí tuệ trong bối cảnh hội nhập quốc tế” do Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo tổ chức tại TP Hồ Chí Minh.
Theo ông Trần Giang Khuê - Trưởng Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại TP HCM, tính đến ngày 30/5/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện 2.036 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử phạt hành chính 1.616 vụ, khởi tố hình sự 44 vụ và ngăn chặn hơn 1.000 website vi phạm.
    |
 |
| Ông Trần Giang Khuê - Trưởng Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại TP HCM. |
Đáng chú ý, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang dịch chuyển nhanh từ môi trường truyền thống lên không gian mạng. Các đối tượng vi phạm không chỉ hoạt động với quy mô lớn hơn mà còn tận dụng công nghệ số để che giấu danh tính, thực hiện hành vi xuyên biên giới, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý.
Các chuyên gia nhận định, hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện xuất hiện phổ biến trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội và website bán hàng trực tuyến. Nhiều đối tượng sử dụng trái phép nhãn hiệu nổi tiếng để quảng cáo, kinh doanh sản phẩm không rõ nguồn gốc nhằm đánh lừa người tiêu dùng, thu lợi bất chính.
Thạc sĩ, luật sư Vũ Duy Nam cho biết số lượng đơn khiếu nại liên quan đến vi phạm sở hữu trí tuệ trên môi trường số đã tăng khoảng 40% trong ba năm gần đây, tập trung chủ yếu ở các hành vi xâm phạm nhãn hiệu và quyền tác giả.
Theo luật sư Nam, các thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi như sử dụng trái phép nhãn hiệu trên các sàn thương mại điện tử, đầu cơ tên miền chứa nhãn hiệu của doanh nghiệp nhằm trục lợi hoặc khai thác trái phép các tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo mà chưa được sự cho phép của chủ sở hữu.
|
 |
| Đại biểu trình bày tại hội thảo. |
Một thách thức lớn hiện nay là các hành vi vi phạm trên môi trường số thường mang tính xuyên biên giới, đối tượng dễ dàng ẩn danh, trong khi chứng cứ điện tử có thể bị chỉnh sửa hoặc xóa bỏ chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, việc tận dụng “giờ vàng” để phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm được xem là yếu tố quyết định hiệu quả thực thi pháp luật.
Trước thực trạng trên, ông Trần Giang Khuê cho rằng các cơ quan quản lý cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong công tác giám sát, truy vết và xử lý vi phạm. Đây sẽ là giải pháp quan trọng nhằm ngăn chặn hiệu quả tình trạng hàng giả, hàng nhái và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang gia tăng trên môi trường mạng.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, sở hữu trí tuệ không chỉ là công cụ bảo vệ quyền lợi pháp lý mà đã trở thành tài sản chiến lược của doanh nghiệp. Việc bảo vệ thương hiệu, sáng chế, công nghệ và các tài sản vô hình không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, hạn chế sự lộng hành của hàng giả, hàng nhái trong nền kinh tế số.