Hải quan tập huấn Nghị định 153: Tháo gỡ khó khăn, nâng hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu

Ông Lưu Mạnh Tưởng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan phát biểu tại Hội nghị tập huấn. Ảnh: Cục HQ

Nghị định số 153/2026/NĐ-CP ban hành ngày 14/5/2026 nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Hải quan năm 2014 về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan và trách nhiệm phối hợp của các cơ quan trong công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Đồng thời, theo Cục Hải quan, Nghị định còn góp phần thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật khi nhiều văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, như các quy định về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, quản lý cửa khẩu biên giới đất liền, khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao và các địa điểm kiểm tra, giám sát hải quan.

Bên cạnh đó, qua tổng kết thực tiễn thi hành Nghị định số 01/2015/NĐ-CP và Nghị định số 12/2018/NĐ-CP cho thấy, mặc dù các quy định hiện hành đã góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan và công tác phối hợp phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, song vẫn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện.

Vì vậy, việc ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP là cần thiết nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về hải quan và công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Theo đó, Nghị định sửa đổi, bổ sung quy định về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại các khu vực cửa khẩu đường bộ, cửa khẩu biên giới đường thủy nội địa (Điều 3, Phụ lục Nghị định số 01/2015/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị định số 12/2018/NĐ-CP) theo hướng:

Tất cả các cửa khẩu đường bộ đều có ranh giới, phạm vi cụ thể, rõ ràng bằng các tiêu chí như: mốc giới hoặc toạ độ, chiều sâu, vị trí tiếp giáp, chiều dài,... gắn với tên gọi địa giới hành chính theo tên gọi của tỉnh, xã mới sau sắp xếp và được chi tiết tại Phụ lục kèm theo dự thảo Nghị định để phù hợp với quy định tại Điều 7 Luật Hải quan năm 2014, phù hợp với thực tiễn, đảm bảo hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát về hải quan và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Bổ sung cụm từ “lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa”, bổ sung cụm từ “cửa khẩu đường sắt” để đảm bảo phù hợp với thực tiễn và quy định tại Nghị định số 112/2014/NĐ-CP về quản lý cửa khẩu biên giới đất liền, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị định số 34/2023/NĐ-CP của Chính phủ.

Thu hẹp, đưa ra khỏi phạm vi địa bàn hoạt động hải quan đối với 20 cửa khẩu phụ do không phát sinh hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu để đảm bảo phù hợp với quy định địa bàn hoạt động hải quan, tạo điều kiện cho cơ quan hải quan tập trung bố trí nguồn lực, cơ sở vật chất tại các khu vực cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

Ngoài ra, bổ sung 1 khoản tại Điều 1 Nghị định số 153/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 3 Nghị định số 01/2015/NĐ-CP, để đảm bảo công tác quản lý nhà nước về hải quan, không để trống lĩnh vực quản lý cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại biên giới theo quy định của pháp luật liên quan.

Sửa đổi, bổ sung quy định về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại các khu vực ngoài cửa khẩu, bổ sung các địa điểm cơ quan hải quan làm thủ tục hải quan hoặc giám sát hải quan hoặc kiểm soát hải quan hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa theo quy định của pháp luật về hải quan để phù hợp với quy định của Luật Hải quan năm 2014 và các văn bản pháp luật khác có liên quan như Luật Công nghệ cao, Luật Công nghiệp công nghệ số….

Nội dung sửa đổi, bổ sung liên quan đến quy định phối hợp và trách nhiệm chủ trì, phối hợp phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong địa bàn hoạt động hải quan:

Bổ sung quy định trao đổi, cung cấp thông tin bằng hình thức tài liệu, dữ liệu điện tử tại khoản 1 Điều 11 Nghị định để thực hiện “đẩy mạnh chuyển đổi số” theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/06/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.

Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện điểm a khoản 1 Điều 12 Nghị định số 01/2015/NĐ-CP quy định rõ trong địa bàn hoạt động hải quan, cơ quan Hải quan chủ trì thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới theo quy định của pháp luật hải quan, đảm bảo phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 về mối quan hệ công tác giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị: “Thực hiện nguyên tắc một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính”, đảm bảo thực hiện Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và Luật Hải quan.