Khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

Không chỉ cần thêm chính sách hỗ trợ, điều doanh nghiệp cần là chính sách dễ tiếp cận, thủ tục thuận lợi, chi phí tuân thủ hợp lý và một môi trường đủ ổn định để mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất.

Gỡ lực cản để doanh nghiệp tạo tăng trưởng

Tăng trưởng hai con số là mục tiêu lớn, nhưng sức bật bền vững của nền kinh tế không thể chỉ trông vào những dự án quy mô lớn hay dòng vốn đầu tư công. Cuối cùng, tăng trưởng phải được tạo nên từ năng suất, đầu tư và sức lớn lên của từng doanh nghiệp. Đó cũng là vấn đề được đặt ra tại Tọa đàm đối thoại chính sách và hành động “Doanh nghiệp Thủ đô hành động vì mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số”, do Văn phòng UBND TP Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội tổ chức ngày 25/8.

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Hà Nội triển khai Kế hoạch số 303/KH-UBND ngày 4/8/2026 về phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số” giai đoạn 2026-2030. Theo Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội Nguyễn Tiến Thiết, đây không đơn thuần là mục tiêu về tốc độ tăng trưởng mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của kinh tế Thủ đô. Trong quá trình đó, cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải thực sự trở thành một trong những lực lượng hành động trung tâm.

Chánh Văn phòng UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Tiến Thiết phát biểu tại tọa đàm.

Một chính sách tốt nhưng khó tiếp cận, thủ tục thực hiện phức tạp hoặc chi phí tuân thủ quá lớn thì hiệu quả sẽ bị giảm đáng kể. Ngược lại, một thủ tục được rút ngắn, một quy định được làm rõ, một điểm nghẽn được tháo đúng lúc có thể trực tiếp giải phóng nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh. Bởi vậy, thông điệp đáng chú ý được lãnh đạo Văn phòng UBND TP Hà Nội đặt ra là chuyển từ tư duy “hỗ trợ doanh nghiệp” sang “đồng hành cùng doanh nghiệp tạo tăng trưởng”.

Theo đó, Thành phố tạo lập thể chế, hạ tầng, dữ liệu, dịch vụ công và môi trường thuận lợi; doanh nghiệp phải chủ động đổi mới quản trị, minh bạch tài chính, đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực liên kết. “Tăng trưởng hai con số chỉ bền vững khi được tạo nên từ hàng nghìn doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh tốt hơn, thị trường rộng hơn và hiệu quả cao hơn”, ông Nguyễn Tiến Thiết nhấn mạnh.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được quan tâm đặc biệt

Theo TS Nguyễn Việt Hùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần là lực lượng đông đảo, linh hoạt, tham gia nhiều phân khúc thị trường và là những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng. Ngay cả tại những nền kinh tế công nghiệp phát triển, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn được coi là sức sống và động lực phát triển bởi vai trò của khu vực này trong việc hoàn thiện chuỗi giá trị.

Với Hà Nội, không gian phát triển đang mở ra từ đầu tư công, xây dựng, giao thông, logistics, thương mại, đô thị thông minh, giáo dục, y tế, dịch vụ số, kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo... Tuy nhiên, có cơ hội không có nghĩa doanh nghiệp đương nhiên có khả năng nắm bắt.

TS Nguyễn Việt Hùng cho rằng chính sách thuế và thủ tục hành chính phải thực sự hỗ trợ hệ sinh thái doanh nghiệp. Nếu chi phí tuân thủ quá lớn, doanh nghiệp có thể “chưa kịp phát triển đã gặp khó”. Với doanh nghiệp nhỏ, vấn đề càng rõ khi nguồn lực tài chính và nhân sự đều hạn chế. Cùng một yêu cầu về thủ tục, dữ liệu, kế toán hay quản trị, doanh nghiệp lớn có thể bố trí bộ phận chuyên trách, trong khi doanh nghiệp nhỏ phải dành một phần đáng kể nguồn lực để đáp ứng.

Các đại biểu chia sẻ tại toạ đàm.

Bởi vậy, giảm những chi phí tuân thủ không cần thiết cũng chính là trả lại nguồn lực cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, nhân lực và thị trường. Điều đó không đồng nghĩa với hạ thấp chuẩn mực. Doanh nghiệp muốn tiếp cận vốn, tham gia chuỗi cung ứng và cạnh tranh ở thị trường lớn hơn phải ngày càng chuẩn hóa về thuế, kế toán, dữ liệu, quản trị và minh bạch tài chính. Vấn đề là chính sách cần có lộ trình và cách thức thực thi phù hợp để doanh nghiệp có thể thích ứng.

TS Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), cho rằng doanh nghiệp đang đứng trước những thay đổi nhanh về chuẩn hóa dữ liệu, thuế, kế toán và quản trị. Trong quá trình chuyển đổi, doanh nghiệp cần có thời gian để hoàn thiện hệ thống và từng bước chuẩn hóa hoạt động. Từ đó, một yêu cầu đáng chú ý được đặt ra là tinh thần “khoan dung tuân thủ” trong thực thi chính sách.

“Khoan dung” không có nghĩa bỏ qua vi phạm hay giảm kỷ cương, mà cần phân biệt giữa hành vi cố tình né tránh nghĩa vụ với những sai sót của doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi. Với doanh nghiệp có thiện chí và khả năng khắc phục, việc hướng dẫn để họ tuân thủ tốt hơn có thể tạo hiệu quả lâu dài hơn.

Đồng thời, chính sách cần đủ minh bạch và ổn định để doanh nghiệp biết mình phải làm gì, quy trình ra sao, mất bao lâu và cơ chế khắc phục thế nào khi xảy ra sai sót. Bởi chi phí của sự không chắc chắn cũng có thể khiến doanh nghiệp ngần ngại đầu tư dài hạn.

Chính sách mở đường, doanh nghiệp phải đủ sức cất cánh

Tháo gỡ rào cản từ phía Nhà nước là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Một vấn đề khác là năng lực hấp thụ chính sách của chính doanh nghiệp. GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa phải có đủ khả năng để hấp thụ những chính sách đã được triển khai.

Cùng đứng trước cơ hội từ đầu tư công, chuyển đổi số, kinh tế xanh hay sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, nhưng khả năng biến cơ hội thành đơn hàng và tăng trưởng ở mỗi doanh nghiệp rất khác nhau. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn FDI, doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở tư duy bán một sản phẩm mà phải chuyển sang tư duy tham gia chuỗi cung ứng. Điều đó đòi hỏi đáp ứng các tiêu chuẩn về kỹ thuật, chất lượng, tiến độ, dữ liệu và quản trị.

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Nguyễn Minh Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ Việt Cát, cho biết nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tài sản bảo đảm mà còn quan tâm đến mô hình kinh doanh, khả năng tự cân đối dòng tiền, kế hoạch tăng trưởng và khả năng sử dụng nguồn vốn mới để tạo ra sự phát triển. Điều đó cho thấy, khơi thông vốn không thể chỉ dựa vào việc mở thêm nguồn tín dụng. Khả năng tiếp cận vốn ngày càng gắn với chất lượng quản trị, mức độ minh bạch và sức khỏe của chính doanh nghiệp.

Đại biểu tham dự Toạ đàm.

Nói cách khác, Nhà nước có thể tạo “đường băng” chính sách, nhưng doanh nghiệp phải tự nâng cấp năng lực để cất cánh. Tại điểm giao nhau ấy, chính sách cần được thiết kế theo hướng không làm thay doanh nghiệp nhưng tạo điều kiện để doanh nghiệp tự thay đổi: đơn giản hóa thủ tục, minh bạch điều kiện tiếp cận chính sách, hỗ trợ chuyển đổi số và đổi mới công nghệ; tăng kết nối doanh nghiệp nhỏ với doanh nghiệp lớn, tập đoàn FDI, viện nghiên cứu và trường đại học; đồng thời có khoảng chuyển tiếp hợp lý đối với những yêu cầu tuân thủ mới. Quan trọng hơn, phản ánh từ doanh nghiệp phải trở thành một phần của quá trình hoàn thiện chính sách.

Theo ông Nguyễn Tiến Thiết, mỗi phản ánh của doanh nghiệp cần được coi là tín hiệu để rà soát chất lượng chính sách và chất lượng thực thi. Những vướng mắc thuộc thẩm quyền Thành phố cần được tổng hợp, xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp; vấn đề vượt thẩm quyền phải được nghiên cứu, kiến nghị cấp có thẩm quyền. Tháo được một thủ tục bất hợp lý, giảm một khoản chi phí tuân thủ không cần thiết, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn hay bước vào một chuỗi cung ứng mới có thể chỉ là những thay đổi nhỏ nếu nhìn riêng lẻ. Nhưng khi những thay đổi ấy diễn ra ở hàng nghìn doanh nghiệp, chúng sẽ chuyển hóa thành đầu tư, năng suất, việc làm và nguồn thu mới. Khi đó, tăng trưởng hai con số không chỉ là một chỉ tiêu trong kế hoạch, mà được tạo nên từ sức lớn lên thực chất của cộng đồng doanh nghiệp.

Từ những trao đổi tại tọa đàm cho thấy, để doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số, cần sự đồng hành từ cả hai phía. Thành phố tiếp tục tạo môi trường, chính sách và điều kiện thuận lợi; doanh nghiệp chủ động đổi mới, nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ, tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và từng bước nâng cao sức cạnh tranh.