Bưởi Tiến Vua cận Tết: Sau bão dữ, vị ngọt còn lại từ gian khó

Các đợt bão lớn liên tiếp trong năm đã để lại hậu quả nặng nề, in hằn lên từng khu vườn, từng gốc bưởi lâu năm. Giữa khó khăn chồng chất, vẫn có những ngôi vườn kiên cường trụ vững, giữ lại được khoảng một nửa sản lượng, đáp ứng nhu cầu khách hàng trong vụ Tết. Song, không ít hộ khác rơi vào cảnh mất trắng, đối mặt nguy cơ phải gây dựng lại từ đầu. Sau bão, nhiều vườn bưởi chỉ còn vài chục gốc, có khi mất trắng

Có những vườn bưởi trơ cành, bật gốc, thậm chí mất trắng.

Những ngày giáp Tết, về xã Lam Sơn (Thanh Hóa), không khó để bắt gặp cảnh nhiều vườn bưởi trơ cành, tán lá thưa thớt, quả chỉ còn lác đác trên cây. Theo người dân địa phương, các cơn bão đổ bộ đúng thời điểm bưởi đang nuôi quả đã khiến nhiều cây bị bật gốc, gãy cành, rụng quả hàng loạt.

Có nhiều cây sống sót nhưng quả nhỏ tựa quả cam,

Ông Nguyễn Văn Thưởng, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Luận Văn, người sở hữu hơn 1,2 ha đất với hơn 300 gốc bưởi, ngậm ngùi: “Đầu năm chăm sóc rất kỹ, ai cũng kỳ vọng một vụ bội thu. Nhưng năm nay Thanh Hóa liên tiếp hứng chịu bão, lũ, khiến vườn bưởi chết gần hết. Giờ gia đình ông chỉ còn khoảng 50 cây có quả, đủ thu hoạch vào dịp Tết.”

Vườn bưởi nhà ông Thưởng chỉ còn khoảng 50 gốc.

Theo ông Thưởng, để phục hồi cây, mỗi gốc chỉ giữ lại khoảng 10 quả. “Với số cây còn lại, tiền thu chỉ đủ mua phân bón, giống cây để tái canh. Gần như phải làm lại từ đầu,” - ông Thưởng nói.

Mất trắng cả vườn, thiệt hại hàng tỷ đồng, đau xót hơn là trường hợp của ông Nguyễn Phúc Khảm, người được xem là “cây đa, cây đề” của làng bưởi Luận Văn. Theo Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Luận Văn, ông Khảm là người đầu tiên khôi phục được giống bưởi này và nhân rộng tại địa thôn. Ông Khảm cho biết, gia đình đã mất trắng toàn bộ 1,5 ha bưởi với khoảng hơn 300 gốc cây lâu năm, không thể cứu chữa. “Một diện tích lớn với hàng trăm gốc bưởi hàng chục năm tuổi giờ chỉ còn là củi khô, số sống sót thì quả nhỏ như cam. Tổng thiệt hại ước tính lên tới cả tỷ đồng."

May mắn hơn, vườn bưởi của gia đình Nguyễn Thị Hạ, ở làng Thủ Trinh (xã Lam Sơn) với hơn 600 gốc bưởi lâu năm trồng trên khu đất cao. Vườn bưởi của chị bị ảnh hưởng khoảng 50% sản lượng nhưng vẫn giữ được cây. Năm nay, chị Hạ bọc khoảng 12.000 quả, song chỉ thu hoạch được khoảng 5-6.000 quả. Dù sản lượng giảm một nửa so với các năm được mùa, nhưng nhờ chất lượng quả tốt và thị trường khan hiếm, giá bán tại vườn vẫn ở mức cao, dao động từ 80.000 đến 100.000 đồng/quả tùy loại.

Vườn bưởi nhà chị Hạ ở khu cao ráo hơn nên còn giữ được một nửa sản lượng.

“Thương lái đã đến đặt mua từ sớm, nhưng gia đình tôi chỉ bán cầm chừng để theo dõi diễn biến thị trường. Với mức giá hiện tại, tổng thu năm nay đạt khoảng 400–500 triệu đồng, giảm một nửa so với năm được mùa, nhưng so với nhiều hộ mất trắng thì vẫn còn may mắn”, chị Hạ chia sẻ.

Bưởi nhà chị Hạ vẫn đảm bảo chất lượng.

Hiện những vườn giữ được quả đạt chuẩn đang ở thế “được giá dù không được mùa”, nhiều hộ đã nhận đặt cọc từ sớm để giữ hàng phục vụ thị trường Tết. Giá trị vượt lên trên con số kinh tế, với người dân Luận Văn, bưởi không chỉ là cây trồng mang lại thu nhập mà còn là biểu tượng văn hóa, là ký ức gắn liền với vùng đất “địa linh nhân kiệt”.

Cũng theo chị Hạ, Bưởi tiến vua không chỉ là loại trái cây có hương vị thơm ngon mà còn mang giá trị cao vì có màu đỏ đặc trưng, tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc, nên thường được chọn làm quà biếu vào dịp lễ Tết. Loài bưởi này đã từng được bạn bè chị mang vào miền Nam trồng thử nhưng không đạt hiệu quả vì không phù hợp khí hậu, thổ nhưỡng.

Sau bão, những quả bưởi còn lại trên cây mang theo giá trị lớn hơn cả tiền bạc, đó là sự kiên cường, và niềm tin của người nông dân vào chu kỳ hồi sinh của đất trời. Cận Tết, giữa những vườn cây còn loang lổ dấu vết thiên tai, vị ngọt của bưởi Luận Văn vẫn hiện diện. Không tròn đầy như những mùa vàng trước, nhưng đậm đà hơn bởi được chắt chiu từ gian khó.

Đinh Huê