Sáng 3/8/2026, Quốc hội khóa XVI khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, dự kiến bế mạc ngày 24/8/2026. Tại kỳ họp, Quốc hội xem xét 31 nội dung quan trọng, trong đó có dự thảo Luật Phát triển đô thị - đạo luật được kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý mới cho quá trình phát triển các đô thị lớn, đặc biệt là TP HCM.
Song song với quá trình hoàn thiện dự thảo Luật, TP HCM đang khẩn trương chuẩn bị hệ thống thể chế để có thể triển khai ngay khi Luật có hiệu lực. Theo kế hoạch, HĐND và UBND TP HCM phối hợp xây dựng khoảng 78 đến 81 Nghị quyết quan trọng, tập trung vào các nội dung cần thực thi ngay sau khi Luật được ban hành.
    |
 |
| Dự thảo Luật Phát triển đô thị là một trong những nội dung quan trọng được Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, khóa XVI. (Ảnh: Xuân Trường). |
Các Nghị quyết dự kiến tập trung vào cơ chế phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, đầu tư phát triển, tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, quy hoạch và quản trị đô thị. Việc chuẩn bị sớm nhằm tránh tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng địa phương phải chờ văn bản hướng dẫn mới có thể triển khai, từ đó bảo đảm tính liên tục trong hoạt động quản lý và phát triển.
Để hoàn thiện các nội dung này, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP HCM cùng các cơ quan chuyên trách đã tổ chức khoảng 20 cuộc họp với các chuyên gia pháp lý, chuyên gia quy hoạch và các nhà khoa học nhằm lấy ý kiến, hoàn thiện hồ sơ dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét.
Bên cạnh đó, UBND TP HCM đã giao các sở, ngành rà soát toàn bộ các quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa thống nhất để xây dựng khung pháp lý đồng bộ, phù hợp với yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt.
Thành phố cũng dự kiến thành lập Tổ chỉ đạo triển khai Luật Phát triển đô thị với sự tham gia của các sở, ban, ngành và đội ngũ chuyên gia nhằm bảo đảm tiến độ cũng như chất lượng của các Nghị quyết, văn bản hướng dẫn sau khi Luật được thông qua.
|
 |
| Trong khi Quốc hội đang xem xét dự thảo Luật Phát triển đô thị, TP HCM đã chủ động chuẩn bị hệ thống văn bản để sẵn sàng triển khai khi luật được thông qua. (Ảnh: Xuân Trường). |
Theo định hướng xây dựng, Luật Phát triển đô thị sẽ tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, ổn định và có tính đột phá cho TP HCM. Một trong những nội dung quan trọng là tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền đô thị trong quản lý, điều hành và huy động nguồn lực phát triển.
Dự thảo Luật cũng đề xuất nhiều cơ chế đặc thù như đổi mới mô hình quản trị đô thị hiện đại; cơ chế tài chính, ngân sách linh hoạt; đa dạng hóa nguồn lực đầu tư; phát triển hạ tầng chiến lược; tăng cường liên kết vùng; thử nghiệm có kiểm soát các mô hình, công nghệ và chính sách mới; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, dự luật hướng tới khai thác hiệu quả không gian đô thị cả trên mặt đất, dưới lòng đất, trên cao, trên sông và ven biển.
Một điểm nhấn đáng chú ý là việc thiết kế các chính sách riêng phù hợp với vị thế đầu tàu kinh tế của TP HCM. Theo đó, thành phố sẽ có cơ sở pháp lý để phát triển khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, kinh tế biển, đô thị lấn biển, đô thị trên sông, kinh tế ban đêm, trung tâm năng lượng cũng như mở rộng quyền tự chủ đối với doanh nghiệp nhà nước.
|
 |
| Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt trong cải cách thể chế phát triển đô thị, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. (Ảnh: Xuân Trường). |
Dự luật cũng dành nhiều nội dung cho các lĩnh vực được xem là "điểm nghẽn" của TP HCM trong nhiều năm qua như cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và phát triển hệ thống đường sắt đô thị. Nếu được Quốc hội thông qua, các cơ chế mới được kỳ vọng sẽ giúp thành phố rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm.
Cùng với quá trình hoàn thiện dự thảo Luật, việc lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân cũng được đẩy mạnh thông qua nhiều hội nghị, hội thảo và diễn đàn nhằm bảo đảm dự luật vừa đáp ứng yêu cầu phát triển, vừa phù hợp với thực tiễn.
Việc TP HCM chủ động chuẩn bị hơn 80 Nghị quyết ngay từ khi dự luật còn đang được Quốc hội xem xét cho thấy quyết tâm đưa các cơ chế mới nhanh chóng đi vào cuộc sống. Tuy nhiên, cùng với việc trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền đô thị, yêu cầu về trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch và cơ chế giám sát cũng sẽ phải được tăng cường để bảo đảm việc thực thi hiệu quả.
Khi được thông qua, Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt trong cải cách thể chế phát triển đô thị, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng quản trị và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng TP HCM trở thành đô thị thông minh, hiện đại, có sức cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới.