Chuyển đổi giao thông xanh: Nền tảng cho vùng phát thải thấp tại Thủ đô

Theo bà Lê Thanh Thủy, yêu cầu phát triển xanh, phát triển bền vững đang đặt ra ngày càng cấp thiết đối với Hà Nội.

Phát triển xanh, bền vững - yêu cầu cấp thiết của Hà Nội

Phát biểu tại Hội thảo “Ngày chuyển đổi giao thông xanh”, bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh và gia tăng phương tiện giao thông, yêu cầu phát triển xanh, phát triển bền vững đang đặt ra ngày càng cấp thiết đối với Hà Nội.

Luật Thủ đô đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội triển khai các vùng phát thải thấp nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí, thúc đẩy giao thông xanh và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Với vai trò là địa phương tiên phong triển khai mô hình này, phường Hoàn Kiếm đang cùng thành phố từng bước nghiên cứu, xây dựng các giải pháp phù hợp với thực tiễn, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế và nhu cầu đi lại của người dân.

Cũng theo bà Thủy, hội thảo chính là dịp để các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ giải pháp và đề xuất các sáng kiến thiết thực nhằm triển khai hiệu quả vùng phát thải thấp trên địa bàn Hà Nội trong thời gian tới.

Người dân sử dụng phương tiện công cộng, góp phần giảm ách tắc giao thông. Ảnh minh họa

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS. Phạm Sĩ Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc chia sẻ về những kinh nghiệm triển khai vùng phát thải thấp và phát triển giao thông xanh tại Trung Quốc.

TS. Thành cho biết, Trung Quốc áp dụng song song hai lộ trình: vừa xử lý triệt để các bất cập của xe động cơ đốt trong (ICE), vừa tập trung chuyển đổi sang xe năng lượng mới (NEV). Bên cạnh việc xác định các chính sách tài chính mang tính dài hạn và phân bổ nguồn lực thỏa đáng, ông nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của nhóm chính sách phi tài chính, trọng tâm là phát triển hạ tầng trạm sạc và trạm đổi pin.

Từ nghiên cứu thực tiễn của Trung Quốc, ông đưa ra những gợi ý chính sách cho Việt Nam. Theo đó, để việc chuyển đổi xanh đạt hiệu quả dài hạn thì các chính sách này phải tiến hành trong thời gian 15 - 20 năm. Điều này đòi hỏi chính quyền phải có sự chuẩn bị về tài chính đầy đủ trước khi ban hành và áp dụng các chính sách hỗ trợ.

Và công cụ phi tài chính quan trọng nhất cho việc chuyển đổi bền vững là hạ tầng trạm sạc và trạm đổi pin. “Đối với việc phát triển hệ thống trạm sạc xe NEV, cần tập trung vào các nhóm công tác sau: Việt Nam đã ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật cho trạm sạc từ cuối năm 2025 nhưng chưa có tiêu chuẩn về trạm đổi pin và thu hồi, tái chế pin xe NEV. Việc xây dựng hạ tầng cơ sở trạm sạc là cần thiết nhưng cũng cần nâng cao năng lực thực thi, giám sát triển khai và đánh giá chính sách; Xây dựng mạng lưới trạm sạc công cộng; Chính sách phát triển trạm sạc tại khu dân cư” - TS. Phạm Sĩ Thành nhấn mạnh.

Cũng tại hội thảo, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho hay, các kết quả nghiên cứu, kiểm kê nguồn thải cho thấy giao thông là một trong những nguồn đóng góp quan trọng vào ô nhiễm không khí đô thị. Điều này cho thấy, nếu Hà Nội muốn cải thiện chất lượng không khí trong khu vực nội đô, kiểm soát phát thải từ giao thông là một trong những nhóm giải pháp cần được ưu tiên.

Triển khai vùng phát thải thấp là một bước đi mới, khó nhưng cần thiết đối với Thủ đô. Đây là lựa chọn phù hợp với xu thế phát triển đô thị xanh trên thế giới, đồng thời đáp ứng yêu cầu rất thực tế của thành phố đó là cải thiện chất lượng không khí, giảm áp lực giao thông, bảo vệ sức khỏe người dân và nâng cao chất lượng sống.

Cần những giải pháp đồng bộ

Vùng phát thải thấp là một chính sách liên ngành, liên lĩnh vực, nên cần sự phối hợp chặt chẽ của nhiều bên. “Điều quan trọng nhất là chúng ta triển khai chính sách này với tinh thần đồng hành: Nhà nước kiến tạo và hỗ trợ; doanh nghiệp chủ động chuyển đổi; người dân được thông tin, được lắng nghe và có thời gian thích ứng.”- đại diện Sở Nông nghiệp cho hay.

Theo các đại biểu, để thực hiện vùng phát thải thấp, cần sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân Thủ đô.

Cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ tập trung vào nhiệm vụ quan trắc, đánh giá chất lượng môi trường không khí, tổng hợp kết quả triển khai, tham mưu điều chỉnh chính sách từ góc độ môi trường và sức khỏe cộng đồng; đồng thời phối hợp hướng dẫn các thủ tục, quy chuẩn môi trường có liên quan trong quá trình triển khai.

Đối với Sở Xây dựng có vai trò quan trọng trong tổ chức giao thông, phát triển giao thông công cộng, bãi đỗ, điểm trung chuyển, hạ tầng sạc, hạ tầng giao thông xanh và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện...

UBND các phường, đặc biệt là phường Hoàn Kiếm trong giai đoạn thí điểm, là cấp gần dân nhất, có vai trò rất quan trọng trong truyền thông, hướng dẫn, tiếp nhận phản ánh và xử lý các vấn đề cụ thể trên từng tuyến phố, từng nhóm hộ kinh doanh và từng cộng đồng dân cư.

Về phía doanh nghiệp vận tải, taxi, logistics, xe công nghệ, doanh nghiệp cung cấp phương tiện xanh, trạm sạc, xe đạp công cộng cần được coi là đối tác đồng hành bởi đây là nhóm vừa chịu tác động, vừa có khả năng tạo ra giải pháp thực tiễn nhanh nếu được đối thoại, chia sẻ dữ liệu và hỗ trợ phù hợp...

Trong khuôn khổ chương trình, tọa đàm "Chung tay thực hiện vùng phát thải thấp - Trách nhiệm và hành động của các bên" đã diễn ra với sự góp mặt của đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, UBND phường Hoàn Kiếm, các chuyên gia giao thông cùng đại diện URENCO Hà Nội, Grab Việt Nam, Be Group và người dân Thủ đô.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Toàn Thắng, Phó Chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm nhấn mạnh tầm quan trọng của các giải pháp đồng bộ. Qua các cuộc họp và tiếp xúc cử tri, chính quyền đã chủ động nắm bắt tâm tư, từ đó xây dựng kế hoạch ban hành các nghị quyết hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện, đồng thời tối ưu hóa mạng lưới giao thông công cộng.

“Khi các hạ tầng thiết yếu như trạm sạc, trạm đổi pin được cung cấp đồng bộ và tiện lợi, người dân sẽ thấy rõ lợi ích, từ đó tự nguyện đồng hành và ủng hộ lộ trình xanh hóa của Thủ đô.”- ông cho biết thêm.

Còn theo ông Nguyễn Hữu Tiến, Chủ tịch HĐTV Công ty Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO), đơn vị đã có sự chủ động chuẩn bị từ một năm trước để chuyển đổi hạ tầng phục vụ quá trình vận chuyển. URENCO cũng đang xây dựng lộ trình đến năm 2030 với các chính sách đầu tư, chuyển đổi vùng phát thải thấp; không chỉ gói gọn tại địa bàn phường Hoàn Kiếm mà sẽ mở rộng ra phạm vi từ Vành đai 1, Vành đai 2 cho đến Vành đai 3.