    |
 |
| Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội sáng 24/8 (Ảnh: CTTĐT Quốc hội). |
Sáng 24/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, với 472/475 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 94,9%), Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
Trước khi biểu quyết, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
|
 |
| Kết quả biểu quyết (Ảnh: CTTĐT Quốc hội). |
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, những vấn đề lớn của dự thảo Luật đã được tiếp thu, hoàn thiện theo hướng tập trung vào các nhóm chính sách then chốt, có tính nền tảng, khắc phục những hạn chế, bất cập sau hơn 13 năm thi hành Luật Xuất bản và đáp ứng yêu cầu phát triển của hoạt động xuất bản trong tình hình mới; đã đạt được sự thống nhất cao giữa Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Luật đã làm rõ tính đặc thù của hoạt động xuất bản thuộc lĩnh vực văn hóa, tư tưởng, là ngành kinh tế-công nghệ, bộ phận của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia; đồng thời khẳng định vai trò chủ đạo của Nhà nước trong định hướng, kiến tạo phát triển, bổ sung trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tuân thủ pháp luật, bảo tồn tiếng nói, chữ viết và giá trị văn hóa dân tộc.
Tăng cường phòng ngừa, kiểm soát rủi ro đối với nội dung đặc thù
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm là cơ chế kiểm soát nội dung và mối quan hệ giữa "tiền kiểm" và "hậu kiểm".
Giải trình rõ nội dung này, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Luật hoàn toàn giữ vững nguyên tắc Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản theo Điều 5 Luật Xuất bản hiện hành.
|
 |
| Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Báo cáo (Ảnh: CTTĐT Quốc hội). |
Tuy nhiên, đối với các nhóm tác phẩm, tài liệu có yêu cầu quản lý cao (thuộc chủ đề lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc...), dự thảo Luật thiết lập cơ chế kiểm soát nhiều lớp:
Tổ chức thẩm định bản thảo: Nhà xuất bản tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản; cơ quan chủ quản xem xét, đánh giá kết quả và phê duyệt kế hoạch.
Thẩm định trước phát hành: Sau khi nộp lưu chiểu, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức thẩm định và cho ý kiến trước khi phát hành (trừ trường hợp được miễn thẩm định do Chính phủ quy định).
Cơ chế này giúp tăng cường phòng ngừa, kiểm soát rủi ro đối với nội dung đặc thù mà không làm thay đổi quyền quyết định xuất bản hay trách nhiệm pháp lý cuối cùng của nhà xuất bản.
Hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm
Về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, một số ý kiến đề nghị làm rõ chính sách đối với cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, tập đoàn xuất bản, truyền thông.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội). |
Chính phủ cho biết, dự thảo quy định chính sách xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm; đầu tư hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, phát triển xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Cùng với đó, dự thảo luật cũng quy định việc đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu đối với xuất bản phẩm phục vụ các nhiệm vụ, đối tượng và địa bàn ưu tiên.
Chính phủ cho biết, việc xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm sẽ được triển khai thông qua các đề án, phù hợp với chiến lược phát triển và được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời áp dụng theo loại hình tổ chức của nhà xuất bản tại Điều 12, gồm đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Trước sự phát triển bùng nổ của công nghệ, Luật đã bổ sung hệ thống quy định toàn diện điều chỉnh sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản phẩm trên không gian mạng, sách điện tử, sách nói, sách tương tác đa phương tiện.
Cấm lợi dụng AI để vi phạm pháp luật; cấm phát hành, đăng tải sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản phẩm vi phạm trên không gian mạng; cấm tàng trữ, phát hành bản in lậu, in giả hoặc in nối bản trái phép…
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027, trừ quy định về in xuất khẩu xuất bản phẩm sẽ có hiệu lực từ 1/1/2029.