    |
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, sáng 24/9, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán.
Theo Tờ trình Nghị quyết Quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán do Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Quảng trình bày, tình trạng xâm phạm đối với Thẩm phán đã xảy ra dưới nhiều hình thức khác nhau, từ xúc phạm danh dự, nhân phẩm, đe dọa, gây áp lực tinh thần, cản trở hoạt động xét xử đến hành hung, tấn công trực tiếp khi Thẩm phán đang thi hành công vụ.
|
 |
| Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Quảng trình bày Tờ trình. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Các hành vi này không chỉ xảy ra tại phòng xử án mà còn phát sinh trong quá trình Thẩm phán thực hiện các hoạt động tố tụng ngoài trụ sở Tòa án như xem xét, thẩm định tại chỗ, hòa giải, làm việc với đương sự hoặc tổ chức phiên họp. Đối tượng thực hiện hành vi vi phạm chủ yếu là đương sự, bị cáo, người nhà của đương sự, bị cáo hoặc cá nhân có quyền lợi liên quan trong vụ án.
Theo Chánh án TAND tối cao, phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết được xác định trên cơ sở cụ thể hóa Điều 102, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024 và thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Quy định số 183-QĐ/TW và Nghị quyết số 24 mới đây của Bộ Chính trị.
Đề xuất 3 nhóm nội dung về chế độ bảo vệ Thẩm phán
Theo đó, dự thảo Nghị quyết quy định về nguyên tắc, nội dung, biện pháp, trình tự, thủ tục bảo vệ Thẩm phán khi thi hành công vụ hoặc trong trường hợp cần thiết; bảo vệ thân nhân của Thẩm phán trong trường hợp bị xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác vì lý do công vụ của Thẩm phán.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Liên quan đến các nội dung cơ bản, dự thảo Nghị quyết quy định 3 nhóm nội dung về chế độ bảo vệ Thẩm phán, bao gồm: Nội dung bảo vệ vị trí công tác và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Thẩm phán (gồm 4 nhóm vấn đề); Bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm và bí mật, an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân của Thẩm phán (gồm 4 nhóm vấn đề); Bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của Thẩm phán, thân nhân của Thẩm phán (gồm 2 nhóm vấn đề).
Về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong việc thực hiện chế độ Thẩm phán, dự thảo Nghị quyết quy định trách nhiệm của Thẩm phán, thân nhân của Thẩm phán; trách nhiệm của TAND tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Ủy ban nhân dân các cấp, các trường học, cơ quan, tổ chức có liên quan và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong việc thực hiện chế độ bảo vệ Thẩm phán và thân nhân của Thẩm phán.
Về dự kiến nguồn lực và điều kiện để đảm bảo việc thi hành Nghị quyết, Nghị quyết quy định nguồn lực tài chính phục vụ cho việc bảo vệ Thẩm phán do ngân sách nhà nước đảm bảo theo quy định pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật khác có liên quan. Nguồn lực đảm bảo không làm tăng thêm đầu mối về tổ chức và biên chế theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng.
Có 2 loại ý kiến về đề xuất Thẩm phán được “bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp”
Nêu quan điểm thẩm tra dự thảo Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết và nhận thấy, nội dung dự thảo Nghị quyết phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất;…
|
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết (Điều 1), đa số ý kiến Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết. Theo đó, cụ thể hóa khoản 7 Điều 102 của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân quy định bảo vệ Thẩm phán khi thi hành công vụ và trong trường hợp cần thiết, bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín của Thẩm phán, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của Thẩm phán, thân nhân của Thẩm phán khi Thẩm phán thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ.
Về nội dung bảo vệ Thẩm phán (Điều 5), điểm c khoản 3 Điều 5 của dự thảo Nghị quyết quy định: Thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp. Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu nêu rõ, đây là nội dung Cơ quan chủ trì soạn thảo có 2 loại ý kiến khác nhau:
Loại ý kiến thứ nhất: quy định Thẩm phán được “bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp” để thể chế hóa trực tiếp quy định tại điểm c khoản 3 Điều 7 Quy định số 183-QĐ/TW. Cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị theo loại ý kiến này.
Loại ý kiến thứ hai: Hiện pháp luật chưa có loại hình “bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp”, do đó đề nghị cân nhắc quy định Thẩm phán được “bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp” để phù hợp với loại hình bảo hiểm đã được pháp luật về kinh doanh bảo hiểm quy định đối với một số hoạt động nghề nghiệp.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Đa số ý kiến UBPLTP đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng việc quy định “bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp” trong dự thảo Nghị quyết. Qua rà soát, pháp luật hiện hành chưa có quy định về “bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp”, chỉ quy định “bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp”.
Tuy nhiên, Luật Kinh doanh bảo hiểm và các luật có liên quan chỉ quy định cá nhân, tổ chức hành nghề có tính chất “tư” (như: tổ chức hành nghề luật sư và luật sư,…) phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp; không quy định cán bộ, công chức (trong đó có Thẩm phán) là đối tượng mua “bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp” nên quy định Thẩm phán được “bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp” cũng chưa phù hợp với các luật có liên quan.
Liên quan đến biện pháp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của Thẩm phán (Điều 9), dự thảo Nghị quyết quy định các trường hợp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của Thẩm phán trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn.
UBPLTP nhận thấy, việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm hình sự thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Hình sự và thuộc thẩm quyền của Quốc hội; việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật thuộc phạm vi quy định của Luật Cán bộ, công chức.
Do đó, để thể chế hóa Quy định số 183-QĐ/TW, UBPLTP đề nghị các cơ quan hữu quan nghiên cứu, đề xuất quy định về loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của Thẩm phán và các chức danh tư pháp khác trong các luật có liên quan, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội và tính thống nhất trong pháp luật...