Đề nghị cân nhắc mức tiền đặt trước từ 20%-50% đối với đấu giá đất ở cho cá nhân

Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội chiều 3/11. Ảnh: Quốc hội

Chiều 3/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội làm việc tại Hội trường Diên Hồng, cho ý kiến về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Tại phiên họp, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm kiểm soát chặt chẽ từ khâu đăng ký, tổ chức phiên đấu giá đến xử lý nghiêm các hành vi thông đồng, dìm giá và bỏ cọc trong đấu giá tài sản…

Đề xuất 3 nhóm giải pháp nhằm ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá

Góp ý dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) nhấn mạnh, đấu giá tài sản không chỉ đòi hỏi đúng trình tự thủ tục mà quan trọng hơn phải bảo đảm kết quả đấu giá phản ánh đúng giá trị thực của tài sản. Một cuộc đấu giá chỉ thực sự minh bạch và hiệu quả khi giá trúng đấu giá được hình thành từ sự cạnh tranh thực chất chứ không phải từ sự thỏa thuận thâu túng giữa những người tham gia.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Do đó, đại biểu cho rằng việc hoàn thiện các quy định ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá có ý nghĩa quyết định trong việc bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, phòng ngừa thất thoát tài sản, bảo vệ lợi ích của nhà nước và xã hội, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với hoạt động đấu giá.

Từ quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề xuất 3 nhóm giải pháp nhằm ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá và bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động đấu giá.

Cụ thể, cần quy định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm, thay vì chỉ dừng ở việc cấm thông đồng, dìm giá và xử lý khi vi phạm đã được xác định.

Đại biểu cho biết, Điều 10 của dự thảo Luật nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá; điểm đ khoản 1 Điều 15 quy định đấu giá viên có quyền dừng phiên đấu giá khi phát hiện một số hành vi vi phạm. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung nghĩa vụ của đấu giá viên khi phát hiện dấu hiệu bất thường phải kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Đồng thời, bổ sung trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xác minh dấu hiệu vi phạm. Theo đại biểu, quy định này sẽ xác lập rõ trách nhiệm từ người trực tiếp điều hành đến tổ chức chịu trách nhiệm về cuộc đấu giá.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Giải pháp thứ hai được đại biểu đề xuất là cần hoàn thiện cơ chế ghi nhận chứng cứ và nhận diện dấu hiệu bất thường. Đại biểu cho rằng, các thỏa thuận thông đồng thường diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát của đấu giá viên. Vì vậy, nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá có thể bỏ lọt vi phạm.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 28 dự thảo Luật hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết việc xử lý dấu hiệu bất thường trong quy chế cuộc đấu giá. Trong đó, cần quy định việc ghi nhận diễn biến trả giá; lập biên bản khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá; lưu giữ tài liệu liên quan và trình tự báo cáo, chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định tăng cường phối hợp xử lý vi phạm, ngăn ngừa hành vi thông đồng, dìm giá tái diễn.

Cụ thể, bổ sung vào Điều 58 quy định trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin xử lý vi phạm giữa các cơ quan có thẩm quyền với Bộ Tư pháp. Theo đó, các quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá cần được cập nhật, chia sẻ trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia; đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm cung cấp thông tin, cập nhật dữ liệu và cơ chế phối hợp xác minh, xử lý.

Tăng tiền đặt trước và chế tài cấm tham gia đấu giá mới chỉ xử lý phần ngọn

Đánh giá dự thảo đã bổ sung nhiều biện pháp ngăn chặn tình trạng thao túng quân xanh, quân đỏ, làm lũng loạn giá đất và tài sản công, đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cho rằng, tăng tiền đặt trước và chế tài cấm tham gia đấu giá mới chỉ xử lý phần ngọn; cần làm rõ thời điểm giao kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá để ràng buộc trách nhiệm của người trúng đấu giá.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu cho biết, theo quy định tại Điều 43 của dự thảo, việc người trúng đấu giá được coi là chấp nhận giao kết hợp đồng từ thời điểm đấu giá viên công bố kết quả, nhưng lại có các trường hợp loại trừ và quy trình ký biên bản, ký hợp đồng hoặc chờ phê duyệt tiếp theo, có thể khiến người tham gia hiểu rằng nghĩa vụ chỉ phát sinh khi ký hợp đồng.

Theo đại biểu, hành vi trả giá của người tham gia là đề nghị giao kết hợp đồng; việc đấu giá viên công bố người trúng đấu giá là sự chấp nhận đề nghị đó. Vì vậy, hợp đồng cần được xác định đã hình thành và có hiệu lực ràng buộc ngay tại thời điểm công bố người trúng đấu giá. Việc thanh toán và nhận tài sản sau đó là nghĩa vụ phải thực hiện, không phải quyền lựa chọn của người trúng đấu giá.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu đề nghị chỉnh lý Điều 43 dự thảo Luật theo hướng xác định hợp đồng mua bán tài sản đấu giá được giao kết kể từ thời điểm đấu giá viên công bố người trúng đấu giá. Trường hợp người trúng đấu giá không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán, người có tài sản đấu giá được áp dụng biện pháp buộc thực hiện nghĩa vụ hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng để tổ chức đấu giá lại và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung Điều 58a, quy định người bỏ cọc nhưng tiếp tục tham gia đấu giá lại và trúng đấu giá với mức giá thấp hơn lần trước phải bồi thường toàn bộ khoản chênh lệch còn thiếu và chi phí tổ chức đấu giá lại.

Cần cân nhắc mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với đấu giá đất ở cho cá nhân

Cũng cho ý kiến về tiền đặt trước và chế tài xử lý hành vi bỏ cọc, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho biết, thực tế đã xuất hiện tình trạng người tham gia trả giá rất cao để tạo mặt bằng giá bất thường nhưng sau đó không thanh toán, chấp nhận mất tiền đặt cọc. Hành vi này làm thất bại cuộc đấu giá, gây xáo trộn thị trường và ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước, người dân.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu đồng tình với chủ trương tăng trách nhiệm của người tham gia đấu giá, nhưng cho rằng cần cân nhắc mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Nếu áp dụng mức quá cao và thiếu phân loại, quy định có thể gây khó khăn cho người có nhu cầu mua đất thực sự, nhất là người thu nhập trung bình, trong khi chưa chắc ngăn chặn được những đối tượng có chủ đích thao túng giá.

Do đó, đại biểu đề nghị xác định mức tiền đặt trước căn cứ vào tính chất, quy mô, giá trị tài sản và mức độ rủi ro của từng cuộc đấu giá; đồng thời kết hợp kiểm soát hành vi thông đồng, thao túng giá và theo dõi lịch sử vi phạm của người tham gia.

Bổ sung chế tài không hoàn trả tiền đặt trước và cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc

Phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã tập trung làm rõ vấn đề đại biểu nêu liên quan đến các giải pháp khắc phục tình trạng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc trong đấu giá tài sản.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật đã bổ sung quy định siết chặt đối tượng tham gia đấu giá, không cho phép các chủ thể có quan hệ gia đình hoặc quan hệ chi phối doanh nghiệp cùng đăng ký tham gia đấu giá một tài sản.

Đồng thời, nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân lên từ 20% đến 50% giá khởi điểm; bổ sung chế tài không hoàn trả tiền đặt trước và cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá. Dự thảo cũng thúc đẩy đấu giá trực tuyến toàn trình nhằm hạn chế sự can thiệp trực tiếp.

Về đề xuất mở rộng phạm vi cấm tham gia đấu giá đối với tất cả các loại tài sản công, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định, qua tổng kết thực tiễn, tình trạng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc xảy ra phổ biến nhất trong đấu giá quyền sử dụng đất, đặc biệt là đất ở, và quyền khai thác khoáng sản. Do chế tài cấm tham gia đấu giá tác động đến quyền tự do kinh doanh, do vậy cơ quan soạn thảo đề nghị giữ phạm vi như dự thảo, không mở rộng sang các loại tài sản công khác.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Liên quan đến mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với đấu giá đất ở, Bộ trưởng cho biết, quy định này xuất phát từ thực tiễn và đã được Chính phủ áp dụng. Qua tổng kết, tỷ lệ đấu giá đất bị hủy kết quả do người trúng đấu giá không nộp đủ tiền giảm. Do vậy, Bộ trưởng đề nghị Quốc hội xem xét luật hóa quy định về mức tiền đặt trước nhằm tăng tính răn đe, ngăn chặn tình trạng bỏ cọc, thông đồng, thao túng thị trường.

Bộ trưởng cũng cho biết mức tiền đặt trước không mặc định là 50% mà được quy định trong biên độ từ 20% đến 50%, do cơ quan có thẩm quyền quyết định, căn cứ tình hình thực tế tại địa phương. Trường hợp người tham gia không trúng đấu giá, tiền đặt trước được hoàn trả trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi kết thúc phiên đấu giá...