leftcenterrightdel
 Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội sáng 3/8 (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 3/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo tóm tắt Thẩm tra dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Nghị quyết, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, về mục đích, quan điểm xây dựng nghị quyết, ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương Đảng, đồng thời, tạo cơ sở pháp lý bảo vệ cán bộ năng động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, thể hiện sự nhân văn, khoan hồng của Đảng, Nhà nước, lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội để xử lý phù hợp.

leftcenterrightdel
 Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày Tờ trình (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Dự thảo Nghị quyết gồm 3 chương, 13 điều với các nội dung cụ thể như sau:

Chương I (có 4 điều từ Điều 1 đến Điều 4) quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc thực hiện và giải thích từ ngữ. Theo đó, Nghị quyết này quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến vi phạm, xử lý vi phạm pháp luật nêu trên.

Nghị quyết này quy định các nguyên tắc thực hiện, trong đó có các nguyên tắc quan trọng, cốt lõi gồm: Thứ nhất, khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Thứ hai, khoan hồng, giảm nhẹ đối với hành vi vi phạm nhưng vì lợi ích chung, lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội để xử lý phù hợp. Thứ ba, ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính, xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng. Thứ tư, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Chương II (có 7 điều, từ Điều 5 đến Điều 11) quy định về xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

leftcenterrightdel
 Các đại biểu tham dự Phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Theo đó, Chương này có 4 điều để quy định về chính sách xử lý hình sự gồm: Không truy cứu trách nhiệm hình sự; loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự.

Đối với từng chính sách hình sự, nghị quyết quy định các điều kiện cụ thể để áp dụng. Đồng thời, để thực hiện các chính sách hình sự này, Điều 9, Điều 10 dự thảo nghị quyết quy định về trình tự, thủ tục tố tụng hình sự và trình tự, thủ tục trong thi hành án hình sự để thực hiện.

Chương III (có 2 điều, Điều 12 và Điều 13), quy định về hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện. Nghị quyết này dự kiến được thực hiện trong 3 năm. Trường hợp sau thời điểm hết hiệu lực nhưng thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả vẫn còn thì tiếp tục được thực hiện cho đến khi hết thời hạn này (không quá 2 năm).

Cần lượng hóa tiêu chí phân loại vi phạm, điều kiện áp dụng chính sách khoan hồng

Trình bày Báo cáo tóm tắt Thẩm tra dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xử lý các vụ việc, vụ án; khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không vụ lợi, không tham nhũng;…

leftcenterrightdel
 Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục bám sát, thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng; lượng hóa tiêu chí phân loại vi phạm, điều kiện áp dụng chính sách khoan hồng; thiết lập cơ chế kiểm soát, giám sát chặt chẽ, ngăn ngừa việc lợi dụng, bảo đảm nguyên tắc không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết quy định về cơ chế, chính sách đặc thù đối với các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tuy nhiên, đề nghị rà soát kỹ để xác định rõ nội hàm của từng lĩnh vực, tránh phạm vi điều chỉnh quá rộng hoặc chưa thống nhất với các luật chuyên ngành.

leftcenterrightdel
 Các đại biểu tham dự Phiên họp (Ảnh: CTTĐT Quốc hội).

Về điều khoản thi hành và tổ chức thực hiện, Ủy ban cơ bản tán thành thời hạn thực hiện Nghị quyết là 3 năm, tạo khoảng thời gian thí điểm để tổ chức thực hiện, kiểm nghiệm và đánh giá chính sách. Tuy nhiên, cần xác định rõ ngày có hiệu lực của Nghị quyết, các quy định chuyển tiếp để tránh chồng chéo hoặc khoảng trống pháp lý và mối quan hệ với Bộ luật Hình sự sửa đổi.

Trường hợp các chính sách đã được luật hóa đầy đủ thì cần xử lý hiệu lực của Nghị quyết cho phù hợp. Đồng thời, đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng đối với các vi phạm có yếu tố đất đai; bảo đảm không có khoảng trống giữa Nghị quyết này và Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội…

Minh Khôi