Tham dự Hội nghị có các đồng chí: Đào Thịnh Cường, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng VKSND TP Hà Nội; Nguyễn Xuân Kỳ, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND TP Hà Nội; Lương Thanh Sơn, Phó Vụ trưởng Vụ 4 - VKSND tối cao; các đồng chí Phó Viện trưởng VKSND TP; đại diện Cơ quan CSĐT, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hà Nội; lãnh đạo Tòa Hình sự, TAND TP Hà Nội; Viện trưởng 12 VKSND khu vực TP Hà Nội; lãnh đạo các đơn vị nghiệp vụ Phòng 1,2,3,7 VKSND TP Hà Nội cùng đông đảo Kiểm sát viên.
    |
 |
| Đồng chí Đào Thịnh Cường, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng VKSND TP Hà Nội phát biểu tại Hội nghị. |
Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Hội trường VKSND TP Hà Nội và trực tuyến tới 12 điểm cầu là 12 VKSND khu vực - Hà Nội. Đây là dịp quan trọng để các cơ quan tiến hành tố tụng TP Hà Nội nhìn thẳng vào thực trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung (ĐTBS), phân tích nguyên nhân, xác định trách nhiệm và đề ra các giải pháp đồng bộ nhằm khắc phục tình trạng án phải trả hồ sơ ĐTBS, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự.
Tại hội nghị, các đại biểu đã xem Báo cáo chuyên đề do VKSND TP Hà Nội xây dựng được trình chiếu qua video clip. Theo báo cáo, trong giai đoạn từ ngày 1/10/2024 đến 30/9/2025, các cơ quan tiến hành tố tụng hai cấp của thành phố thụ lý tổng cộng 15.646 vụ án hình sự. Trong đó, Viện kiểm sát và Tòa án đã trả hồ sơ để điều tra bổ sung 793 vụ, chiếm tỷ lệ 5,07% tổng số vụ thụ lý, tăng 0,5% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Viện kiểm sát trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra 450 vụ; Tòa án trả hồ sơ cho Viện kiểm sát 343 vụ. Tỷ lệ này được đánh giá là còn cao, phản ánh những hạn chế, bất cập trong phối hợp liên ngành cũng như trong từng khâu điều tra, truy tố, xét xử.
|
 |
| Đồng chí Lương Thanh Sơn, Phó Vụ trưởng Vụ 4 - VKSND tối cao phát biểu tại Hội nghị. |
Báo cáo cũng chỉ rõ sự chênh lệch lớn về tỷ lệ án trả ĐTBS giữa các đơn vị. Một số phòng nghiệp vụ và Viện kiểm sát khu vực có tỷ lệ án trả cao, trong khi nhiều đơn vị khác kiểm soát tốt, tỷ lệ án trả ở mức thấp. Điều này cho thấy yếu tố con người, phương pháp tổ chức thực hiện và chất lượng công tác chuyên môn đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế tình trạng trả hồ sơ ĐTBS.
Phân tích các lý do trả hồ sơ ĐTBS cho thấy, nhóm nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất là các lý do khác và tình tiết mới phát sinh, chiếm hơn 70% số vụ án phải trả. Bên cạnh đó, các lý do phổ biến khác như: thiếu chứng cứ quan trọng; có căn cứ cho rằng bị can phạm tội khác hoặc còn đồng phạm chưa bị xử lý; vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Các loại tội phạm thường phát sinh việc trả hồ sơ ĐTBS nhiều là lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mua bán trái phép chất ma túy, gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích. Đây là những nhóm tội có tính chất phức tạp, chứng cứ đa dạng, dễ phát sinh mâu thuẫn và tình tiết mới tại phiên tòa.
|
 |
| Đồng chí Nguyễn Xuân Kỳ, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND TP Hà Nội phát biểu tại Hội nghị. |
Từ thực trạng trên, Báo cáo chuyên đề đã chỉ ra nguyên nhân chủ quan đến từ cả ba cơ quan tiến hành tố tụng. Đối với Cơ quan điều tra, vẫn còn tình trạng Điều tra viên chưa bám sát yêu cầu điều tra của Viện kiểm sát, thu thập chứng cứ chưa toàn diện, quản lý tiến độ điều tra chưa chặt chẽ. Về phía Viện kiểm sát, ở một số vụ án, yêu cầu điều tra còn chung chung, việc bám sát tiến độ điều tra chưa thường xuyên; kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa của một bộ phận Kiểm sát viên chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến Tòa án phải lựa chọn phương án trả hồ sơ. Đối với Tòa án, một số Thẩm phán chưa khai thác hết khả năng làm rõ vụ án thông qua xét hỏi, tranh tụng tại phiên tòa; việc thực hiện Thông tư liên tịch số 02/2017 về phối hợp trong trả hồ sơ ĐTBS có nơi còn chưa nghiêm…
Phát biểu tại Hội nghị, Chánh án TAND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Kỳ nhấn mạnh, trả hồ sơ để điều tra bổ sung là biện pháp tố tụng cần thiết trong một số trường hợp, nhằm bảo đảm làm rõ sự thật khách quan của vụ án, song đây phải là “giải pháp cuối cùng”, chỉ áp dụng khi những vấn đề còn thiếu, còn mâu thuẫn không thể làm rõ tại phiên tòa.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Hội nghị. |
Theo Chánh án TAND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Kỳ, muốn hạn chế việc trả hồ sơ ĐTBS thì điều quan trọng nhất là nâng cao chất lượng hồ sơ vụ án ngay từ đầu và tăng cường phối hợp, trao đổi, chia sẻ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.
Chánh án TAND TP Hà Nội đề nghị các Thẩm phán cần nâng cao chất lượng nghiên cứu hồ sơ, chủ động rà soát toàn diện chứng cứ, tình tiết vụ án và thủ tục tố tụng; phát huy vai trò điều hành phiên tòa, tổ chức xét hỏi, tranh tụng để làm rõ các vấn đề còn mâu thuẫn. Trường hợp buộc phải trả hồ sơ thì nội dung yêu cầu điều tra bổ sung phải cụ thể, rõ trọng tâm, tránh chung chung, trùng lặp; đồng thời cần thống nhất nhận thức về phạm vi điều tra bổ sung để tránh kéo dài thời gian giải quyết vụ án.
|
 |
| Đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, Phó Viện trưởng VKSND TP Hà Nội phát biểu tại Hội nghị. |
Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Viện trưởng VKSND TP Hà Nội Đào Thịnh Cường khẳng định, hạn chế trả hồ sơ điều tra bổ sung chính là yêu cầu của nền tư pháp không chậm trễ. Theo Viện trưởng Đào Thịnh Cường, với tỷ lệ án trả ĐTBS trên 5% như hiện nay là quá cao, đòi hỏi phải có các giải pháp quyết liệt, đồng bộ để kéo giảm tỷ lệ này trong thời gian tới.
Viện trưởng VKSND TP Hà Nội Đào Thịnh Cường đánh giá cao Báo cáo chuyên đề đã phản ánh đúng thực trạng, chỉ rõ những khó khăn, vướng mắc trong công tác điều tra, truy tố, xét xử, đặc biệt trong bối cảnh tổ chức bộ máy mới và áp lực công việc ngày càng lớn.
|
 |
| Đồng chí Đào Hoàng Vân, Phó trưởng Phòng 3 VKSND TP Hà Nội phát biểu tham luận tại Hội nghị. |
Viện trưởng VKSND TP Hà Nội Đào Thịnh Cường nhấn mạnh yêu cầu thực hiện nghiêm Thông tư liên tịch số 02/2017 về phối hợp trong trả hồ sơ ĐTBS, trong đó Viện kiểm sát phải giữ vai trò trung tâm để điều phối, bảo đảm hoạt động điều tra - truy tố - xét xử được thông suốt. Đồng thời, cần đánh giá đúng trách nhiệm của Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán khi để xảy ra việc trả hồ sơ ĐTBS, nhất là các nguyên nhân chủ quan; không vì mục tiêu hạn chế án trả mà dẫn đến oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm.
Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, Hội nghị đã thống nhất nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm “công tố gắn với hoạt động điều tra”, nâng cao chất lượng yêu cầu điều tra, kết luận điều tra và cáo trạng; tăng cường trách nhiệm của Kiểm sát viên trong việc bám sát tiến độ điều tra, kịp thời phát hiện và khắc phục thiếu sót. Cùng với đó là tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động điều tra; yêu cầu Điều tra viên thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các yêu cầu điều tra của Viện kiểm sát.
|
 |
| Đồng chí Lưu Ngọc Cảnh, Phó Chánh Tòa Hình sự, TAND TP Hà Nội phát biểu tham luận tại Hội nghị. |
Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh phối hợp liên ngành, thực hiện nghiêm các quy chế phối hợp và Thông tư liên tịch; định kỳ tổ chức giao ban, họp liên ngành để thống nhất nhận thức, tháo gỡ vướng mắc ngay từ giai đoạn điều tra, truy tố. Đối với các vụ án phức tạp, có nhiều quan điểm khác nhau, cần chủ động trao đổi, thống nhất sớm, tránh để phát sinh yêu cầu trả hồ sơ tại phiên tòa.
Cùng với đó, phát huy vai trò lãnh đạo trong công tác quản lý, chỉ đạo, kiểm tra, rút kinh nghiệm; gắn trách nhiệm án trả hồ sơ ĐTBS với đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn Kiểm sát viên có năng lực, bản lĩnh giải quyết các vụ án lớn, phức tạp.
|
 |
| Thượng tá Nguyễn Ngọc Tùng - Phó Chánh văn phòng Cơ quan CSĐT (PC01), Công an TP Hà Nội phát biểu tham luận tại Hội nghị. |
Với những giải pháp đồng bộ, quyết liệt được đề ra, VKSND TP Hà Nội xác định mục tiêu kéo giảm tỷ lệ án phải trả hồ sơ ĐTBS xuống mức thấp nhất có thể, góp phần nâng cao chất lượng công tác công tố và kiểm sát điều tra, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước và Nhân dân.
|
 |
| Đồng chí Nguyễn Huy Mạnh, Viện trưởng VKSND khu vực 7 - Hà Nội phát biểu tham luận tại Hội nghị. |
|
 |
| Đồng chí Nguyễn Thị Lan Hương, Viện trưởng VKSND khu vực 1 - Hà Nội phát biểu tham luận tại Hội nghị. |
|
 |
| Đồng chí Phùng Xuân Giang, Viện trưởng VKSND khu vực 5 - Hà Nội phát biểu tham luận tại Hội nghị. |
|
 |
| Các đại biểu tham dự Hội nghị. |