Kết nối hoạt động tố tụng, đấu tranh với tội phạm xuyên biên giới
Được sự hỗ trợ của Cơ quan Phòng, chống Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC), VKSND tối cao Việt Nam phối hợp với VKSND tối cao Lào tổ chức Hội thảo về tương trợ tư pháp hình sự giữa các tỉnh, thành phố có chung đường biên giới Việt Nam và Lào. Chương trình diễn ra trong hai ngày 17–18/9 tại TP Đà Nẵng.
Tham dự có đồng chí Vũ Thị Hải Yến - Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế và Tương trợ tư pháp về hình sự, VKSND tối cao Việt Nam (Vụ 13); đồng chí Sibounzom Bounlom - Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Trưởng đoàn đại biểu VKSND tối cao Lào; bà Nguyễn Nguyệt Minh - Trưởng Văn phòng UNODC tại Việt Nam, cùng đại diện các cơ quan trung ương và VKSND các địa phương có chung đường biên giới hai nước.
    |
 |
| Quang cảnh hội thảo sáng 17/9. |
Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Vũ Thị Hải Yến – Vụ trưởng Vụ 13 nhấn mạnh, Việt Nam và Lào là hai nước láng giềng có mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược. Hoạt động giao lưu dân cư, thương mại và hợp tác giữa các địa phương hai bên biên giới ngày càng phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Theo đồng chí Vũ Thị Hải Yến, tội phạm về ma túy, mua bán người, rửa tiền, tội phạm sử dụng công nghệ cao và nhiều loại tội phạm khác có phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trong một vụ án, người phạm tội, người làm chứng, tài liệu, chứng cứ, dữ liệu điện tử hoặc tài sản liên quan có thể nằm ở cả hai bên biên giới, đòi hỏi các cơ quan có thẩm quyền phải phối hợp chặt chẽ.
Trong bối cảnh đó, tương trợ tư pháp về hình sự là công cụ quan trọng kết nối hoạt động tố tụng giữa hai quốc gia, giúp phối hợp thu thập chứng cứ, xác minh thông tin, truy tìm tài sản và xử lý người phạm tội. Qua đó, không để biên giới quốc gia trở thành khoảng trống trong quá trình đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Đồng chí Vũ Thị Hải Yến cho biết, hội thảo tiếp nối những kết quả hợp tác giữa cơ quan trung ương về tương trợ tư pháp hình sự của Việt Nam và Lào thời gian qua.
Tại các cuộc họp, đặc biệt là cuộc họp tổ chức tại Việt Nam đầu năm nay, hai bên đã trao đổi về pháp luật, thực tiễn thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp hình sự, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và bàn giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp.
|
 |
| Đồng chí Vũ Thị Hải Yến - Vụ trưởng Vụ 13 phát biểu khai mạc. |
Từ thực tiễn này, hai bên nhận thấy, bên cạnh sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trung ương, cần tăng cường kết nối và năng lực phối hợp trực tiếp của VKSND các tỉnh có chung đường biên giới. Hội thảo tại TP Đà Nẵng là bước tiếp theo nhằm đưa những kết quả trao đổi ở cấp trung ương vào thực tiễn phối hợp tại các địa phương.
Về cơ sở pháp lý, đồng chí Vũ Thị Hải Yến nêu, Luật Tương trợ tư pháp về hình sự năm 2025 của Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 1/7, tiếp tục khẳng định vai trò của VKSND tối cao là cơ quan trung ương về tương trợ tư pháp hình sự. Luật đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động phối hợp trực tiếp của các cơ quan có thẩm quyền tại các tỉnh có chung đường biên giới khi điều ước quốc tế có quy định.
Cùng với đó, Hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự giữa Việt Nam và Lào năm 2020 tạo khuôn khổ pháp lý song phương quan trọng, trong đó có cơ chế để Viện kiểm sát các tỉnh có chung đường biên giới liên hệ trực tiếp trong chuyển giao, tiếp nhận và thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp.
Tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phối hợp trực tiếp và thực chất
Định hướng nội dung hội thảo, đồng chí Vũ Thị Hải Yến đề nghị tập trung vào ba mục tiêu: cập nhật, làm rõ cơ sở pháp lý về tương trợ tư pháp hình sự của mỗi nước; trao đổi thẳng thắn về kết quả, khó khăn, vướng mắc tại các tỉnh biên giới; hướng tới xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên, thực chất hơn giữa Viện kiểm sát các địa phương hai nước.
|
 |
| Lãnh đạo các cơ quan điều hành hội nghị. |
Trong đó, việc cập nhật những quy định mới của Luật Tương trợ tư pháp về hình sự năm 2025 và vận dụng trong mối quan hệ với Hiệp định Việt Nam - Lào năm 2020 là nội dung được chú trọng. Hội thảo cũng tạo cơ hội để các đại biểu gặp gỡ trực tiếp, củng cố mối liên hệ công tác lâu dài giữa các đơn vị và cán bộ đầu mối.
Đồng chí Vũ Thị Hải Yến bày tỏ mong muốn, thông qua trao đổi cởi mở, các đại biểu hiểu rõ hơn pháp luật, quy trình của mỗi nước, nhận diện những khó khăn đang tồn tại và thống nhất các phương thức phối hợp khả thi. Sự hỗ trợ của UNODC góp phần thúc đẩy việc chuyển những cam kết, cơ chế hợp tác thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.
Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Nguyệt Minh - Trưởng Văn phòng UNODC tại Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của hợp tác giữa các cơ quan thực thi pháp luật và tư pháp trong bối cảnh tội phạm xuyên quốc gia ngày càng phức tạp, nhất là tội phạm có tổ chức, ma túy, rửa tiền và công nghệ cao.
Theo bà Nguyễn Nguyệt Minh, tương trợ tư pháp về hình sự là một trong những công cụ thiết yếu để bảo đảm người phạm tội không thể lợi dụng biên giới quốc gia nhằm trốn tránh trách nhiệm trước pháp luật.
Việc tăng cường trao đổi trực tiếp giúp xây dựng sự tin cậy, thúc đẩy phối hợp hiệu quả hơn giữa các cơ quan trung ương và đầu mối tương trợ tư pháp tại các địa phương biên giới.
|
 |
| Bà Nguyễn Nguyệt Minh - Trưởng Văn phòng UNODC tại Việt Nam phát biểu. |
Bà Nguyễn Nguyệt Minh cho biết, chương trình lần này tiếp nối các chuyến công tác, trao đổi kinh nghiệm giữa cơ quan trung ương về tương trợ tư pháp và dẫn độ của Việt Nam và Lào vào tháng 10/2025 tại Viêng Chăn và tháng 3 năm nay tại Hà Nội. Trên cơ sở đó, hội thảo tiếp tục thúc đẩy đối thoại chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và các vụ việc thực tiễn, tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn trong phối hợp.
Theo chương trình, trong hai ngày làm việc, các đại biểu tập trung trao đổi về pháp luật tương trợ tư pháp hình sự của Việt Nam và Lào; trình tự, thủ tục lập, gửi và thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp giữa các địa phương có chung đường biên giới. Các nội dung về kinh nghiệm quốc tế, cơ hội hợp tác giữa Việt Nam, Lào và UNODC cũng được đưa ra thảo luận.
Chương trình đồng thời dành thời gian để hai bên nhìn lại kết quả phối hợp, rà soát các yêu cầu tương trợ tư pháp hiện có, chia sẻ vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện. Đây là những nội dung gắn trực tiếp với yêu cầu giải quyết vụ án và hoạt động phối hợp của các cơ quan có thẩm quyền hai nước.
Bà Nguyễn Nguyệt Minh trân trọng cảm ơn Chính phủ Hàn Quốc đã hỗ trợ tài chính cho chương trình thông qua Dự án “Tăng cường hợp tác khu vực và nâng cao năng lực của các nước ASEAN trong phòng, chống tham nhũng và các tội phạm nghiêm trọng khác”.
|
 |
| Các đại biểu dự hội nghị chụp ảnh lưu niệm. |
Đồng thời, khẳng định UNODC tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan đối tác tại Việt Nam và Lào trong thúc đẩy hợp tác khu vực, nâng cao năng lực thể chế và tăng cường hiệu quả các cơ chế tương trợ tư pháp, hợp tác quốc tế.
Trong các ngày làm việc, các đại biểu sẽ trao đổi, thảo luận các chuyên đề về pháp luật tương trợ tư pháp hình sự của Việt Nam và Lào; trình tự, thủ tục lập, gửi yêu cầu tương trợ tư pháp hình sự giữa các tỉnh, thành phố có chung đường biên giới; kinh nghiệm quốc tế và cơ hội hợp tác giữa Việt Nam, Lào và UNODC. Đồng thời, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền hai nước.
Trong khuôn khổ chương trình, VKSND tối cao Việt Nam và VKSND tối cao Lào cũng sẽ tổ chức phiên họp nội bộ để rà soát các yêu cầu tương trợ tư pháp hình sự giữa hai bên. Đoàn biểu VKSND tối cao Lào sẽ tham gia hoạt động giao lưu, thăm và làm việc với VKSND TP Đà Nẵng.