    |
 |
| Một công trình thi công cầu trên tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, đoạn qua địa bàn TP Cần Thơ. |
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành văn bản số 3827/TB-TTCP ngày 16/10/2026, thông báo kết luận thanh tra chuyên đề công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Cà Mau.
Trong văn bản, Thanh tra Chính phủ nêu các vi phạm của Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn tại mỏ cát MS04, đồng thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền truy thu, xử lý vi phạm theo quy định. Mỏ MS04 là một trong các nguồn vật liệu phục vụ DATP4 Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1.
Khai thác đạt hơn 10% công suất
Theo Thanh tra Chính phủ, ngày 12/3/2012, UBND tỉnh Sóc Trăng cũ cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 11/GP-CTUBND cho Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn khai thác tại khu vực rộng 100 ha, trữ lượng được khai thác 4,5 triệu m³, công suất 500.000 m³/năm, thời hạn chín năm.
Từ năm 2012 đến khi Giấy phép hết hạn vào ngày 12/3/2021, doanh nghiệp khai thác khoảng 235.282 m³ cát.
Ngày 20/9/2024, doanh nghiệp được gia hạn khai thác theo Giấy phép số 36/GP-UBND để phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia theo Nghị quyết số 106/2023/QH15 của Quốc hội. Giấy phép có thời hạn đến ngày 10/1/2033, công suất 500.000 m³/năm, trữ lượng 4.264.618 m³.
Ngày 1/4/2025, UBND tỉnh Sóc Trăng cũ tiếp tục ban hành Quyết định số 737/QĐ-UBND điều chỉnh công suất khai thác giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 12/2026 lên 725.000 m³/năm.
Tuy nhiên, theo kết luận thanh tra, trong sáu tháng đầu năm 2026, Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn chỉ khai thác, cung cấp được 74.476 m³ cát cho các nhà thầu thi công DATP4, tương đương khoảng 10,27% công suất năm.
Hoạt động thực tế tại mỏ thường chỉ có 1-2 phương tiện khai thác mỗi ngày, thấp hơn đáng kể so với số lượng 8-10 phương tiện/ngày mà doanh nghiệp đã đề xuất trong hồ sơ xin gia hạn, điều chỉnh Giấy phép.
Thanh tra Chính phủ xác định các hành vi nêu trên vi phạm nghĩa vụ của tổ chức được cấp Giấy phép khai thác khoáng sản theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024. Trách nhiệm chính thuộc về Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn; UBND TP Cần Thơ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ có trách nhiệm trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm.
Thông báo kết luận thanh tra cũng nêu, doanh nghiệp không chấp hành Quyết định số 1216/QĐ-XPHC ngày 25/3/2026 của Chủ tịch UBND TP Cần Thơ về xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 2,08 tỉ đồng.
Các hành vi bị xử phạt gồm: quá thời hạn trong thông báo kết quả kiểm tra nhưng không thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền; không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường theo quy định.
Cùng với đó, doanh nghiệp chưa nộp 800 triệu đồng tiền thuê đất. Số thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường phát sinh trong sáu tháng đầu năm 2026 còn phải nộp là 1.237.963.450 đồng, gồm 977.638.000 đồng thuế tài nguyên và 260.325.450 đồng phí bảo vệ môi trường.
Kiến nghị truy thu phần kê khai thiếu
Qua đối chiếu hồ sơ kê khai thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường với biên bản nghiệm thu khối lượng khai thác giữa doanh nghiệp và các đơn vị nhận thầu gia công, Thanh tra Chính phủ xác định Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn kê khai thiếu tổng cộng 1.408 m³ khoáng sản khai thác.
Việc kê khai thiếu dẫn đến thiếu số tiền thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường phải nộp vào ngân sách nhà nước.
Thanh tra Chính phủ nêu, hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế tài nguyên phải nộp thuộc trường hợp bị xử phạt theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 16 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ. Hành vi kê khai thiếu phí bảo vệ môi trường thuộc trường hợp bị xử phạt theo khoản 2 Điều 17 Nghị định số 02/2026/NĐ-CP ngày 1/1/2026 của Chính phủ.
Từ đó, cơ quan thanh tra kiến nghị Thuế TP Cần Thơ rà soát, thực hiện truy thu số thuế tài nguyên còn thiếu; thu tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi kê khai thiếu 1.408 m³ khoáng sản. Cơ quan thuế cũng được đề nghị rà soát, truy thu phí bảo vệ môi trường còn thiếu, thu tiền chậm nộp và xử phạt theo quy định.
Đồng thời, Thanh tra Chính phủ đề nghị đôn đốc và thực hiện các biện pháp cưỡng chế thi hành Quyết định hành chính về quản lý thuế đối với các khoản nợ quá hạn, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát ngân sách nhà nước.
Sau khi Đoàn thanh tra kết thúc thanh tra trực tiếp, UBND TP Cần Thơ đã ban hành Quyết định số 3683/QĐ-UBND ngày 23/7/2026 thu hồi Giấy phép khai thác khoáng sản đã cấp cho Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn tại mỏ MS04.
Thanh tra Chính phủ đề nghị Chủ tịch UBND TP Cần Thơ khẩn trương có giải pháp bố trí nguồn vật liệu, nhằm bảo đảm nguồn cát san lấp và đáp ứng tiến độ thi công DATP4.
Về nhu cầu chung, Thanh tra Chính phủ thông tin, hai dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 và Cần Thơ - Cà Mau có tổng nhu cầu khoảng 41,057 triệu m³ cát. Đến ngày 30/6/2026, DATP4 còn thiếu khoảng 1,566 triệu m³ cát chưa xác định được nguồn. Tại thời điểm làm việc với Đoàn thanh tra ngày 17/7/2026, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ báo cáo đã xác định được nguồn để cấp phần cát còn thiếu này.
Thông tin cũng nêu, một số mỏ cát được TP Cần Thơ cấp theo cơ chế đặc thù phục vụ DATP4 vẫn còn trữ lượng chưa khai thác. Riêng mỏ MS04 còn khoảng 3,944 triệu m³ tại thời điểm thanh tra; song Giấy phép khai thác sau đó đã bị thu hồi.
Bên cạnh yêu cầu xử lý các nội dung liên quan đến mỏ MS04, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND TP Cần Thơ chỉ đạo Sở Xây dựng khẩn trương thực hiện thủ tục ban hành, công bố giá cát san lấp theo cơ chế đặc thù tại các mỏ trên địa bàn theo thẩm quyền và quy định pháp luật.
Thành phố cũng được đề nghị rà soát lại thủ tục chấp thuận phương tiện khai thác khoáng sản cát làm vật liệu xây dựng phục vụ các dự án trọng điểm, bảo đảm đúng quy định và không yêu cầu thêm điều kiện, thủ tục hành chính gây khó khăn, vướng mắc cho nhà thầu, chủ đầu tư.
Thanh tra Chính phủ đề nghị Sở Công Thương TP Cần Thơ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp thành phố cùng các cơ quan, đơn vị liên quan sớm triển khai thủ tục theo quy định để tiếp tục khai thác khoáng sản cát tại các mỏ MS04, MS05, MS12 phục vụ thi công DATP4, bảo đảm tiến độ dự án.
Các bộ, địa phương liên quan, gồm Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, UBND TP Cần Thơ, UBND tỉnh An Giang và UBND tỉnh Cà Mau, được yêu cầu báo cáo kết quả thực hiện các kiến nghị về Thanh tra Chính phủ trước ngày 15/12/2026.