Ngày 11 và 12/11/2026, tại VKSND tỉnh An Giang, đồng chí Phạm Xuân Minh, Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ, Kiểm sát viên cao cấp, tham gia giảng dạy chuyên đề về giải pháp thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 trong chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ do Phân hiệu Trường Đại học Kiểm sát tại TP Hồ Chí Minh tổ chức.
Từ kinh nghiệm triển khai tại TP Cần Thơ, đồng chí Phạm Xuân Minh làm rõ yêu cầu đổi mới phương thức công tác: không chỉ tiếp nhận, xử lý hồ sơ được chuyển đến mà còn chủ động phát hiện dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Theo đó, khó khăn ban đầu là nhận diện đúng nguồn tin, xác định trách nhiệm từng đơn vị và lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
    |
 |
| Đồng chí Phạm Xuân Minh, Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ tham gia giảng dạy chuyên đề về giải pháp thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 trong chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ do Phân hiệu Trường Đại học Kiểm sát tại TP Hồ Chí Minh tổ chức. |
Phân công rõ trách nhiệm, chủ động phát hiện nguồn tin
Một trong những kinh nghiệm được chia sẻ là gắn trách nhiệm người đứng đầu với từng khâu triển khai. Thông qua Công văn số 411/VKS-P9 ngày 16/4/2026, VKSND TP Cần Thơ phân định nhiệm vụ giữa các phòng nghiệp vụ, 14 VKSND khu vực và Phòng 9. Trong đó, Phòng 9 là đầu mối hướng dẫn, tiếp nhận, tổng hợp, hỗ trợ nghiệp vụ; các đơn vị chủ động rà soát lĩnh vực, địa bàn phụ trách và phối hợp xác minh khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Để cán bộ có công cụ thực hiện, đơn vị xây dựng danh mục dự kiến các dạng vi phạm theo Công văn số 468/VKS-P9 ngày 28/4/2026, hướng dẫn nhận diện vụ việc theo từng khâu công tác và phụ lục 53 tình huống, dấu hiệu gợi mở được triển khai kèm Thông báo số 191/TB-VKS ngày 30/8/2026. Các tài liệu hỗ trợ nhận diện từ hồ sơ hình sự, dân sự, hành chính, thi hành án đến lĩnh vực thuế, bảo hiểm, môi trường, đất đai và quyền của người yếu thế.
Đồng chí Phạm Xuân Minh lưu ý, dấu hiệu trong danh mục hoặc tình huống chỉ là cơ sở để kiểm tra, xác minh, không đồng nghĩa vụ việc đã đủ điều kiện khởi kiện. Việc áp dụng phải căn cứ quy định pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ của VKSND tối cao.
Phối hợp liên ngành, lựa chọn đúng biện pháp bảo vệ lợi ích công
Tại lớp bồi dưỡng, đồng chí Phạm Xuân Minh phân tích kinh nghiệm phối hợp với cơ quan Thuế, Bảo hiểm xã hội, Thanh tra và các cơ quan quản lý chuyên ngành. Trên cơ sở Công văn số 467/VKS-P9 ngày 28/4/2026, việc phối hợp được định hướng vào những vụ việc cụ thể, xác định rõ tài liệu cần cung cấp, đầu mối xử lý, thời hạn phản hồi và trách nhiệm của từng bên.
Đối với nguồn tin có dấu hiệu vi phạm, công chức cần ghi nhận tài liệu hiện có, quyền và lợi ích có thể bị ảnh hưởng, báo cáo đúng đầu mối để xem xét thụ lý, xác minh theo quy định. Khi giải quyết, Viện kiểm sát cân nhắc yêu cầu chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả; thông báo, kiến nghị hoặc hỗ trợ chủ thể có quyền khởi kiện. Viện kiểm sát trực tiếp khởi kiện khi đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.
Điểm nhấn của chuyên đề là không coi khởi kiện ra Tòa án là đích đến của mọi vụ việc. Mục tiêu trước hết là chấm dứt hành vi vi phạm, khắc phục hậu quả, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp. Đồng thời, phải phân biệt kết quả giải quyết hồ sơ với việc thực hiện cam kết, số tiền đã thu hồi hoặc tài sản đã hoàn trả; tiếp tục theo dõi nếu vi phạm chưa được khắc phục đầy đủ.
Đồng chí Phạm Xuân Minh cũng sử dụng hồ sơ về nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp tại Cần Thơ để minh họa kỹ năng đối chiếu tài liệu, xác định nghĩa vụ, rà soát biện pháp đã áp dụng và lựa chọn hướng xử lý. Trường hợp phát hiện dấu hiệu tội phạm phải được xem xét, xử lý theo pháp luật tố tụng hình sự, không thay thế bằng biện pháp khắc phục nghĩa vụ dân sự.
    |
 |
| Quang cảnh buổi trao đổi kinh nghiệm tổ chức thực hiện Nghị quyết số 205 của Quốc hội. |
Đổi mới tuyên truyền, mở rộng kênh tiếp nhận thông tin
Bên cạnh công tác nghiệp vụ, VKSND TP Cần Thơ chú trọng truyền thông bằng các video ngắn khoảng 60 giây, infographic, podcast và nội dung hỏi – đáp về những tình huống gần gũi như ô nhiễm kênh rạch, lấn chiếm đất công, an toàn thực phẩm, quyền của trẻ em và người cao tuổi. Mỗi sản phẩm hướng tới giúp người dân nhận biết dấu hiệu cần phản ánh và biết đầu mối tiếp nhận thông tin.
Qua buổi trao đổi, kinh nghiệm từ Cần Thơ cho thấy việc thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 cần được tổ chức đồng bộ từ phân công trách nhiệm, trang bị công cụ nhận diện, phối hợp liên ngành đến kiểm tra kết quả khắc phục. Đây là những nội dung để công chức VKSND hai cấp tỉnh An Giang nghiên cứu, vận dụng phù hợp với chức năng, thẩm quyền và điều kiện thực tiễn địa phương.
|
Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc “Thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công” có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.
Nghị quyết xác định rõ hai nhóm đối tượng trọng tâm mà VKSND được trao quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ, gồm: Nhóm dễ bị tổn thương: Trẻ em; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự; Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Nhóm lợi ích công cần được bảo vệ: Đầu tư công; Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác; Môi trường, hệ sinh thái; Di sản văn hóa; An toàn thực phẩm, dược phẩm; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Các bài viết liên quan Nghị quyết 205 được đăng tải tại: https://baovephapluat.vn/vien-kiem-sat-nhan-dan-bao-ve-loi-ich-cong-nguoi-yeu-the
|