Bài 3: Chặn “cái chết trắng” từ biên giới đến khu dân cư

65 vụ trong nửa năm

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Công an Hà Tĩnh cho biết đã phát hiện, bắt giữ, khởi tố 65 vụ với 135 đối tượng liên quan các hành vi mua bán, tàng trữ, vận chuyển, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; thu giữ 1,23 kg ma túy tổng hợp cùng các tang vật khác.

Đây là con số cho thấy cuộc đấu tranh với ma túy vẫn là một mặt trận nóng. Nhưng số vụ bắt giữ mới chỉ phản ánh phần tội phạm đã lộ diện. Thách thức thực sự nằm phía sau: nguồn ma túy từ đâu, đường dây vận chuyển như thế nào, địa bàn tiêu thụ ở đâu và quan trọng hơn, vì sao vẫn có người mới bước vào vòng nghiện?...

Nếu chỉ tập trung vào phần cung mà bỏ qua phần cầu, thị trường ma túy vẫn còn đất tồn tại.

Công an Hà Tĩnh bắt giữ đối tượng mua bán trái phép chất ma túy.

Hà Tĩnh có hơn 160 km đường biên giới với Lào, Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo và hệ thống cảng biển quốc tế Vũng Áng - Sơn Dương. Theo cơ quan Công an, đặc điểm ấy vừa tạo thuận lợi cho phát triển, giao lưu quốc tế vừa tiềm ẩn yếu tố phức tạp liên quan ANTT và xuất nhập cảnh.

Ma túy vì vậy không phải vấn đề của riêng lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy. Đó là bài toán phối hợp giữa Công an, Bộ đội Biên phòng, Hải quan, chính quyền cơ sở và các lực lượng phía nước bạn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Công an và Biên phòng trên địa bàn tiếp tục phối hợp trao đổi, kiểm tra, xác minh thông tin, đánh giá và nhận diện sớm những nguy cơ tác động tới an ninh quốc gia, chủ quyền lãnh thổ và ANTT.

Với tội phạm xuyên biên giới, sự phối hợp ấy mang ý nghĩa đặc biệt. Đường dây tội phạm không dừng lại trước cột mốc.

Không để ma túy tìm được người mua

Tháng 9/2025, Hà Tĩnh ban hành kế hoạch xây dựng xã, phường không ma túy giai đoạn 2025–2030. Điểm đáng chú ý là kế hoạch không đặt trọng tâm duy nhất ở số vụ bắt giữ mà yêu cầu triển khai đồng thời ba nhóm giải pháp: “chặn cung, giảm cầu, giảm tác hại ma túy”.

Mục tiêu được đặt ra là đến hết năm 2025 có ít nhất 20% xã, phường được công nhận không ma túy và đến hết năm 2030 có ít nhất 50%, làm nền tảng hướng tới xây dựng tỉnh không ma túy trong giai đoạn tiếp theo.

Lực lượng Công an tuần tra địa bàn.

Một địa bàn được công nhận không ma túy phải đáp ứng các tiêu chí chặt chẽ về người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy, hành vi vi phạm pháp luật về ma túy và điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy. Địa bàn đã được công nhận nhưng không giữ vững kết quả có thể bị đưa ra khỏi diện không ma túy.

Điều đó khiến mục tiêu “xã không ma túy” khác hẳn một chiến dịch ngắn hạn. Nó buộc địa phương phải giữ sạch địa bàn mỗi ngày.

Bắt một người bán là chưa đủ

Giả sử một điểm bán lẻ ma túy bị triệt xóa, nếu người mua vẫn còn, điểm bán khác có thể xuất hiện. Ngược lại, nếu giảm được số người sử dụng, thị trường tự nhiên bị thu hẹp. Đây là logic căn bản nhưng rất khó thực hiện.

Người nghiện cần được quản lý, cai nghiện, điều trị và hỗ trợ tái hòa nhập. Người sau cai cần việc làm, môi trường sống và sự giám sát để hạn chế nguy cơ tái nghiện. Thanh thiếu niên cần được trang bị kiến thức để không có “lần thử đầu tiên”.

Đặc biệt, gia đình cần nhận diện dấu hiệu sớm. Cộng đồng cần tránh kỳ thị đến mức đẩy người sau cai trở lại môi trường cũ. Phòng chống ma túy vì thế là một cuộc chiến xã hội, không chỉ là cuộc chiến hình sự.

Công an Hà Tĩnh bắt giữ đường dây tội phạm.

Trực tiếp anh Trần Viết A, ở phường Thành Sen (Hà Tĩnh), một người nhiều năm trước là “một con nghiện”, nay đã cai nghiện thành công tâm sự: Khó nhất của cai nghiện không phải là cắt cơn, mà là sau khi cai nghiện, về với cộng đồng không bị kỳ thị, không tiếp xúc với “bạn nghiện”. Nếu có tiếp xúc trong cộng đồng, thì phải thật bản lĩnh, mà gia đình, hàng xóm là yếu tố then chốt trong thuyết phục, động viên và phát hiện dấu hiệu “xấu” khi người đã cai nghiện tiếp xúc với đối tượng xấu, đối tượng lạ mặt có dấu hiệu tiếp cận để thuyết phục sử dụng ma túy.

“Giữ sạch” khó hơn “làm sạch”

Một đợt cao điểm có thể tập trung lực lượng. Một chuyên án có thời điểm bắt giữ.  Nhưng giữ một xã, phường không phát sinh người sử dụng mới trong nhiều năm đòi hỏi sự kiên trì khác hẳn.

Tháng 6/2026, Hà Tĩnh tiếp tục triển khai cao điểm phòng chống ma túy với chủ đề “Chung một quyết tâm xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy”, huy động cả hệ thống chính trị và người dân tham gia phòng ngừa, phát hiện, tố giác và đấu tranh.

Khẩu hiệu chỉ thực sự có giá trị khi đi vào từng gia đình. Cụ thể: Một phụ huynh biết con mình đang giao du với ai. Một chủ nhà trọ phát hiện người thuê có dấu hiệu bất thường. Một người dân báo tin về điểm nghi vấn. Một cán bộ cơ sở nắm đúng người cần quản lý…Những mắt xích ấy tạo nên bức tường phòng ngừa.

Phối hợp tuần tra an ninh biên giới, không để ma túy xâm nhập nội địa.

Chặn ma túy ở cửa ngõ là cần thiết. Phá đường dây là cần thiết. Xử lý người mua bán là cần thiết. Nhưng mục tiêu cuối cùng không phải có thêm bao nhiêu chuyên án. Mục tiêu phải là bớt đi bao nhiêu người nghiện mới.

Một cán bộ chiến sỹ Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Tĩnh - Người chuyên trinh sát các vụ án lớn về ma túy cho biết: Để chặn đường đi vào nội địa của ma túy khó thì khó thật, nhưng lực lượng chức năng hàng ngày, hàng giờ vẫn theo dõi mọi di biến động của các đối tượng có dấu hiệu buôn, bán để chặn, bắt. Nhưng khó nhất vẫn là xử lý “cầu”. Phải làm sao không có người tìm mua thì “thị trường” ma túy mới biến mất. Bởi một cộng đồng không còn người sử dụng, kẻ bán ma túy cũng mất chỗ đứng.

Cuộc chiến với “cái chết trắng” vì vậy bắt đầu từ biên giới nhưng chỉ thực sự chiến thắng khi nó không tìm được đường vào từng khu dân cư.